عصرایران- اسب ها از باهوش ترین و اجتماعی ترین حیوانات اهلی به شمار می روند و تحقیقات سال های اخیر نشان داده است که آن ها درک قابل توجهی از رفتار و احساسات انسان دارند. یکی از شناخته شده ترین پژوهش ها در این زمینه که توسط پژوهشگران دانشگاه ساسکس بریتانیا انجام شد، نشان داد اسب ها می توانند احساسات مثبت و منفی انسان را تنها از روی حالت چهره تشخیص دهند. نتایج این تحقیق در نشریه Biology Letters منتشر شده و همچنان یکی از مطالعات مرجع در حوزه شناخت رفتار اسب ها به شمار می رود.
در این پژوهش، محققان تصاویر رنگی و باکیفیتی از چهره افرادی با حالات شاد و عصبانی را به 82 اسب نشان دادند. واکنش حیوانات نشان داد آن ها میان حالات مختلف چهره انسان تفاوت قائل می شوند و به ویژه نسبت به چهره های عصبانی واکنش متفاوتی دارند.
یکی از جالب ترین یافته های این تحقیق، نحوه نگاه کردن اسب ها به چهره های عصبانی بود. بیشتر آن ها سر خود را به گونه ای می چرخاندند که بتوانند تصویر را با چشم چپ ببینند. همزمان، ضربان قلب اسب ها نیز افزایش پیدا می کرد؛ واکنشی که نشان می دهد مغز آن ها چهره خشمگین را به عنوان یک محرک تهدیدآمیز پردازش می کند.
این الگوی رفتاری پیش از این در برخی حیوانات دیگر، از جمله سگ ها، نیز مشاهده شده بود. پژوهشگران معتقدند اطلاعات دریافتی از چشم چپ عمدتا در نیمکره راست مغز پردازش می شود؛ بخشی که نقش مهمی در تشخیص خطر و واکنش به موقعیت های استرس زا دارد.
تحقیقات جدیدتر نیز این یافته ها را تقویت کرده اند. مطالعات نشان می دهد اسب ها علاوه بر حالات چهره، به لحن صدا، زبان بدن و تجربه های قبلی خود با انسان ها نیز توجه می کنند و بر اساس مجموعه این نشانه ها درباره قابل اعتماد بودن یا تهدیدآمیز بودن یک فرد قضاوت می کنند. پژوهشگران حتی شواهدی یافته اند که اسب ها می توانند احساسات مثبت و منفی انسان را برای مدتی به خاطر بسپارند و در برخوردهای بعدی بر همان اساس واکنش نشان دهند.
متخصصان رفتارشناسی حیوانات معتقدند این توانایی احتمالا دو دلیل اصلی دارد. نخست، اسب ها حیواناتی بسیار اجتماعی هستند و برای زندگی در گله باید بتوانند رفتار و احساسات همنوعان خود را به سرعت تشخیص دهند. دوم، هزاران سال اهلی شدن و زندگی در کنار انسان باعث شده است آن ها به تدریج توانایی درک نشانه های رفتاری و احساسی انسان را نیز کسب کنند.
امروزه این یافته ها تنها جنبه علمی ندارند و در آموزش، نگهداری و حتی درمان با کمک اسب ها نیز مورد توجه قرار گرفته اند. کارشناسان توصیه می کنند افرادی که با اسب ها کار می کنند، علاوه بر رفتار، به حالت چهره، آرامش و زبان بدن خود نیز توجه داشته باشند؛ زیرا این حیوانات بسیار بیشتر از آنچه تصور می شد، احساسات انسان را درک می کنند.