عصر ایران- سوتلانا کانا رادویچ در سال 1937 در یوگسلاوی متولد شد و خیلی زود به یکی از تاثیرگذارترین صداهای معماری این کشور تبدیل شد. او تنها چند سال پس از پایان تحصیلاتش، با رویکردی متفاوت به رابطه میان معماری، طبیعت و هویت محلی، مسیر تازه ای را در معماری منطقه آغاز کرد.
رادویچ در 29 سالگی به جوان ترین معمار و تنها زن برنده جایزه فدرال بوربا، مهم ترین جایزه معماری یوگسلاوی، تبدیل شد؛ افتخاری که جایگاه او را در میان معماران برجسته نسل خود تثبیت کرد.
دیدگاه او به معماری بروتالیستی با بسیاری از نمونه های رایج این سبک تفاوت داشت. رادویچ به جای آن که بتن را تنها به عنوان نمادی از قدرت و صلابت به کار ببرد، تلاش کرد آن را با خاطره یک مکان، چشم انداز طبیعی، مصالح بومی و زندگی مردم پیوند دهد. در نگاه او، بتن می توانست زبانی شاعرانه برای بیان هویت یک منطقه باشد.
یکی از مهم ترین آثار او، هتل پودگوریتسا در شهر پودگوریتسا، پایتخت مونته نگرو، است که در سال 1967 ساخته شد. این ساختمان در کنار رودخانه موراجا قرار دارد و دیوارهای بتنی آن با سنگریزه هایی از همان محل پوشیده شده اند؛ جزئیاتی که باعث می شود مرز میان معماری و طبیعت اطراف کمرنگ شود.
فضاهای عمومی گسترده این هتل، آن را از یک ساختمان اقامتی ساده فراتر برد و به یکی از مهم ترین محل های گردهمایی اجتماعی شهر تبدیل کرد؛ جایی که معماری بخشی از زندگی روزمره مردم شد.
اثر مهم دیگر رادویچ، هتل زلاتیبور در شهر اوژیتسه صربستان است. این بنا با حجم های بتنی مجسمه وار و هندسه ای جسورانه، تصویری آینده نگرانه دارد؛ اما در عین حال با چشم انداز کوهستانی و طبیعت خشن غرب صربستان ارتباط خود را حفظ کرده است.
سوتلانا کانا رادویچ در سال 2000 درگذشت، اما تاثیر او بر معماری بالکان همچنان باقی مانده است. آثار او نشان دادند که بروتالیسم تنها به معنای سازه های سنگین و خشن نیست، بلکه می تواند ترکیبی از قدرت، حساسیت و احترام به روح یک مکان باشد.
امروز بناهای او به عنوان برخی از شاعرانه ترین نمونه های معماری یوگسلاوی سابق شناخته می شوند؛ آثاری که دیدگاه یک نسل از معماران را بازتاب می دهند؛ نسلی که باور داشت معماری می تواند همزمان حافظه یک سرزمین و امیدهای دوران خود را در خود جای دهد.
تنظیم و ترجمه: مازیار دانیالی