با افزایش ارزش طلا، تشخیص طلای اصل از زیورآلات بدل یا آبکاریشده اهمیت بیشتری پیدا کرده است. گاهی یک قطعه از نظر رنگ و درخشندگی کاملاً شبیه طلا به نظر میرسد، اما فقط روکشی نازک از طلا دارد یا از فلزاتی مانند برنج و استیل ساخته شده است.
چند روش ساده میتوانند در منزل نشانههایی درباره جنس قطعه در اختیار شما قرار دهند؛ اما باید از ابتدا بدانید که هیچ آزمایش خانگی بهتنهایی اصالت و عیار طلا را با قطعیت تأیید نمیکند. نتیجه مطمئن فقط با بررسی تخصصی توسط طلافروش معتبر یا آزمایشگاه ریگیری به دست میآید.
طلای اصل از آلیاژی تشکیل شده است که درصد مشخصی طلا دارد. برای مثال، عدد 750 نشان میدهد ۷۵۰ واحد از هر هزار واحد آلیاژ از طلا تشکیل شده و قطعه تقریباً ۱۸ عیار است. در استاندارد هزارگانی، اعدادی مانند 375، 585 و 750 مقدار فلز گرانبهای موجود در آلیاژ را نشان میدهند.
در طلای آبکاریشده، فلز پایه فقط با لایهای نازک از طلا پوشانده شده است. بدل نیز ممکن است رنگی مشابه طلا داشته باشد، اما الزاماً حاوی طلا نیست. به همین دلیل، شباهت رنگ یا وجود یک عدد حکشده برای اثبات اصالت کافی نیست.
اولین قدم، بررسی سطح قطعه با ذرهبین یا دوربین گوشی است. مهر عیار معمولاً در قسمتهایی مانند پشت پلاک، داخل انگشتر، نزدیک قفل زنجیر یا بخش داخلی دستبند و النگو قرار دارد.
کدهای متداول عبارتاند از:
750 یا 18K برای طلای ۱۸ عیار
585 یا 14K برای طلای ۱۴ عیار
916 یا 22K برای طلای ۲۲ عیار
999 یا 24K برای طلای تقریباً خالص
وجود این اعداد نشانه مفیدی است، اما تأیید قطعی محسوب نمیشود؛ زیرا ممکن است مهر روی یک قطعه بدل نیز حک شده باشد. همچنین نبودن مهر لزوماً به معنای تقلبیبودن نیست؛ چون احتمال دارد قطعه قدیمی، بسیار ظریف، تعمیرشده یا فاقد فضای مناسب برای حک باشد.
طلا ذاتاً فلزی غیرمغناطیسی است. بنابراین اگر تمام بدنه قطعه با قدرت به آهنربا بچسبد، احتمال وجود آهن، نیکل یا فلزات مغناطیسی در آن زیاد است و باید نسبت به اصالت آن تردید کرد.
بااینحال، جذبنشدن قطعه به آهنربا ثابت نمیکند که حتماً طلاست؛ زیرا بسیاری از فلزات بدل مانند مس، برنج و بعضی انواع استیل نیز ممکن است واکنش مغناطیسی مشخصی نداشته باشند. تست آهنربا بیشتر برای ردکردن بعضی نمونههای تقلبی مناسب است، نه تأیید قطعی طلای اصل. این محدودیت در بررسیهای تخصصیتر رقبا نیز مورد تأکید قرار گرفته است.
در بعضی زیورآلات ممکن است فنر کوچک داخل قفل واکنش ضعیفی به آهنربا نشان دهد. به همین دلیل بهتر است بدنه اصلی و قفل را جداگانه بررسی کنید.
زیورآلات آبکاریشده معمولاً در بخشهایی که بیشتر با پوست یا لباس تماس دارند، زودتر دچار سایش میشوند. لبهها، پشت پلاک، حلقههای اتصال و اطراف قفل را زیر نور کافی بررسی کنید.
مشاهده رنگ نقرهای، مسی یا تیره در زیر سطح طلایی میتواند نشانه آبکاریبودن قطعه باشد. پوستهشدن، دورنگشدن یا تغییر رنگ موضعی نیز اهمیت دارد؛ البته آلودگی، چربی و مواد آرایشی ممکن است ظاهر طلا را موقتاً تغییر دهند، بنابراین هر لکهای نشانه بدلبودن نیست.
این بررسی برای قطعات پراتصال مانند دستبند طلا اهمیت بیشتری دارد؛ زیرا قفل و حلقههای دستبند بیشتر در معرض اصطکاک قرار میگیرند.
طلا چگالی بالایی دارد و معمولاً نسبت به بسیاری از فلزات رایج، در حجم برابر سنگینتر احساس میشود. اگر دو قطعه با اندازه، ضخامت و طراحی بسیار نزدیک داشته باشید، وزن غیرعادی پایین یکی از نشانههایی است که باید بررسی شود.
بااینحال، مقایسه چشمی وزن دقیق نیست. توخالی یا توپر بودن، وجود نگین، نوع قفل و ساختار داخلی محصول روی وزن اثر میگذارد. بعضی فلزات غیروطلا نیز وزن نسبتاً بالایی دارند؛ بنابراین سنگینبودن بهتنهایی اصالت را اثبات نمیکند.
فاکتور معتبر یکی از مهمترین مدارک خرید طلاست. نام یا مشخصات فروشنده، تاریخ خرید، وزن، عیار، قیمت و اطلاعات محصول باید تا حد امکان در فاکتور ثبت شده باشد.
وزن درجشده را میتوان با ترازوی دقیق کنترل کرد؛ البته برای جواهرات نگیندار باید وزن سنگ و اجزای غیرفلزی را نیز در نظر گرفت. کد عیار روی قطعه نیز باید با عیار ثبتشده در فاکتور مطابقت داشته باشد.
هنگام خرید طلا آنلاین بهتر است فروشگاهی را انتخاب کنید که مشخصات محصول، وزن، عیار، شرایط بازگشت و نحوه صدور فاکتور را شفاف اعلام کند. تصاویر زیبا یا قیمت پایین بهتنهایی معیار مناسبی برای اعتماد نیستند.
گاهی زیورآلات بدل روی پوست رد سبز یا تیره ایجاد میکنند، اما این اتفاق آزمایش دقیقی برای تشخیص طلا نیست. عرق، کرم، مواد آرایشی، شویندهها و ترکیب آلیاژ میتوانند در تغییر رنگ پوست یا سطح زیورآلات مؤثر باشند.
در مقابل، باقینماندن رد روی پوست نیز اصلبودن محصول را ثابت نمیکند. یک قطعه آبکاریشده ممکن است تا زمانی که روکش آن سالم است، هیچ اثری روی پوست ایجاد نکند.
در بعضی مطالب اینترنتی، استفاده از وایتکس، اسید نیتریک، حرارت، ید یا کشیدن قطعه روی سرامیک پیشنهاد میشود. این روشها ممکن است به سطح طلا، آبکاری، نگین، چسب نگین یا ظاهر محصول آسیب بزنند. کار با اسید نیز به دستکش، عینک، تهویه و تجهیزات تخصصی نیاز دارد و برای استفاده خانگی توصیه نمیشود.
مؤسسه گوهرشناسی آمریکا برای آزمایش سنگ محک و اسید، تجهیزات محافظتی و محیط دارای تهویه را ضروری میداند. این روش باید با نمونههای عیار مشخص مقایسه شود و اجرای نادرست آن میتواند نتیجه اشتباه یا آسیب ایجاد کند.
برای اطمینان از اصالت و مشخصشدن عیار دقیق، قطعه را به فروشنده معتبر، کارشناس طلا یا مرکز ریگیری ارائه کنید. سنگ محک و محلولهای عیارسنج از روشهای سنتی هستند و دستگاه XRF نیز میتواند ترکیب سطحی فلز را بدون تخریب گسترده بررسی کند. GIA روشهایی مانند ریگیری و فلورسانس پرتو ایکس را از روشهای علمی تعیین خلوص معرفی میکند.
تشخیص طلای سفید از روی رنگ بهتنهایی امکانپذیر نیست؛ زیرا طلای سفید، نقره و بعضی انواع استیل ظاهر نسبتاً مشابهی دارند. طلای سفید معمولاً آلیاژی از طلا و فلزات سفیدرنگ است و ممکن است برای افزایش درخشندگی، با رودیوم پوشانده شود. به همین دلیل حتی رنگ دو قطعه طلای سفید نیز میتواند کمی متفاوت باشد.
برای بررسی اولیه باید مهر عیار، وزن، فاکتور و واکنش قطعه به آهنربا را همزمان در نظر گرفت. نقره معمولاً با کدهایی مانند 925 مشخص میشود، درحالیکه طلای سفید ۱۸ عیار ممکن است دارای کد 750 یا علامت 18K باشد. بااینحال، تشخیص قطعی همچنان به بررسی تخصصی نیاز دارد.
در زیورآلات آبکاریشده فقط یک لایه بسیار نازک طلا روی فلز پایه قرار گرفته است. این قطعات ممکن است در روزهای اول کاملاً شبیه طلای اصل دیده شوند، اما با گذشت زمان و بر اثر تماس با پوست، عطر، رطوبت و مواد شوینده، روکش آنها دچار سایش میشود.
برای تشخیص اولیه، اطراف قفل، پشت پلاک، لبهها و حلقههای اتصال را با دقت بررسی کنید. مشاهده رنگ مسی، خاکستری یا نقرهای در زیر سطح طلایی میتواند نشانه آبکاریبودن محصول باشد. البته بعضی قطعات آبکاری باکیفیتی دارند و بدون تجهیزات تخصصی بهراحتی قابلشناسایی نیستند.
طلای خالص مقاومت بالایی در برابر تغییر رنگ دارد، اما زیورآلات معمولاً از طلای کاملاً خالص ساخته نمیشوند. فلزات موجود در آلیاژ، آلودگی هوا، عرق بدن، چربی پوست، مواد آرایشی و شویندهها میتوانند باعث کدرشدن یا ایجاد لکه روی سطح طلا شوند.
بنابراین تیره یا کدرشدن یک قطعه الزاماً به معنای بدلبودن آن نیست. در مقابل، ثابتماندن رنگ نیز اصلبودن را تضمین نمیکند؛ زیرا زیورآلات بدل با آبکاری مناسب ممکن است مدت زیادی ظاهر اولیه خود را حفظ کنند. برای نتیجهگیری باید مجموعهای از نشانهها را بررسی کرد.
در زیورآلات نگیندار، وزن کل محصول فقط مربوط به طلا نیست و وزن سنگ، نگین، مروارید یا سایر اجزا نیز در آن محاسبه میشود. به همین دلیل نمیتوان تنها با مقایسه وزن، درباره اصل یا بدلبودن چنین قطعاتی تصمیم گرفت.
همچنین آزمایشهایی مانند استفاده از سرکه، مواد شوینده، حرارت یا کشیدن روی سطح زبر ممکن است به نگین، چسب یا محل اتصال آن آسیب بزنند. برای بررسی یک انگشتر، گردنبند یا دستبند طلای نگیندار بهتر است از روشهای غیرمخرب یا نظر کارشناس استفاده شود.
در خرید اینترنتی امکان بررسی فیزیکی محصول قبل از پرداخت وجود ندارد؛ بنابراین اعتبار فروشنده و شفافیت اطلاعات اهمیت بیشتری پیدا میکند. مشخصات محصول باید شامل عیار، وزن، ابعاد، نوع قفل، وضعیت نگین، اجرت و شرایط ارسال یا بازگشت باشد.
برای خرید طلا آنلاین، وجود فاکتور معتبر، اطلاعات تماس مشخص، تصاویر واقعی، درگاه پرداخت امن و امکان پیگیری سفارش را بررسی کنید. قیمت بسیار پایینتر از عرف بازار، مشخصنبودن وزن یا عیار و خودداری فروشنده از ارائه فاکتور میتواند نشانهای برای احتیاط بیشتر باشد.
اگر قصد خرید یا فروش یک قطعه ارزشمند را دارید، بین مشخصات فاکتور و محصول تفاوتی مشاهده میکنید یا نتیجه آزمایشهای اولیه با یکدیگر تناقض دارد، مراجعه به کارشناس ضروری است. زیورآلات قدیمی، بدون فاکتور، نگیندار یا تعمیرشده نیز بهتر است بهصورت تخصصی بررسی شوند.
طلافروش معتبر یا آزمایشگاه ریگیری میتواند با استفاده از سنگ محک، محلولهای عیارسنج یا دستگاههای تخصصی، اطلاعات دقیقتری درباره ترکیب و عیار قطعه ارائه دهد. آزمایشهای خانگی فقط برای بررسی اولیه مناسباند و نباید مبنای اصلی یک معامله مالی قرار بگیرند.
پیش از نتیجهگیری، کد عیار و محل حک آن را بررسی کنید، بدنه اصلی را با آهنربا آزمایش کنید، اطراف قفل و نقاط ساییدهشده را ببینید و مشخصات قطعه را با فاکتور تطبیق دهید. در زیورآلات نگیندار نیز از روشهایی که احتمال آسیبزدن به سنگ یا چسب دارند خودداری کنید.
اگر چند نشانه مشکوک مانند وزن غیرعادی، تغییر رنگ در لبهها، نبود فاکتور و مغایرت کد عیار را همزمان مشاهده کردید، قطعه را برای بررسی دقیقتر به یک متخصص بسپارید.
عدد 750 نشاندهنده خلوص ۷۵ درصدی یا عیار تقریبی ۱۸ است؛ اما وجود کد بهتنهایی اصالت قطعه را تضمین نمیکند.
بدنه طلا نباید جذب قابلتوجهی به آهنربا داشته باشد. بااینحال، جذبنشدن نیز اثبات نمیکند که قطعه حتماً طلاست.
خیر. نتیجه این روش میتواند تحت تأثیر آبکاری و فلز پایه قرار بگیرد و سرکه نیز ممکن است برای بعضی نگینها و اجزای حساس مناسب نباشد.
برای تشخیص اولیه طلا از بدل در منزل، بررسی مهر عیار، تست آهنربا، مشاهده نقاط ساییدهشده و کنترل فاکتور روشهای کمخطرتر و کاربردیتری هستند. بااینحال، هیچکدام نتیجه قطعی ارائه نمیکنند و نباید برای یک معامله مهم فقط به آزمایشهای خانگی تکیه کرد.
میلادزر با ارائه مشخصات شفاف محصولات و فاکتور خرید، به خریداران کمک میکند تا طلا را آگاهانهتر انتخاب کنند. خرید از فروشنده معتبر همچنان مطمئنتر از آزمایش یک محصول مشکوک پس از پرداخت هزینه است.