براساس توافق سوریه با اسراییل و آمریکا، مواد اتمی از تاسیسات هسته ای سوریه خارج می شود.
به گزارش عصرایران، مقامهای آمریکایی و اسرائیلی روز دوشنبه فاش کردند آژانس بینالمللی انرژی اتمی بهزودی برای خارج کردن مواد هستهای ذخیرهشده در مکانی محرمانه در داخل سوریه اقدام خواهد کرد.
این مکان با عنوان «سایت ۹۹» شناخته میشود. این اقدام پس از تفاهمهایی انجام میشود که دولت دونالد ترامپ، رئیسجمهور آمریکا، با سوریه و اسرائیل به دست آورده است.
به گزارش وبسایت آمریکایی آکسیوس، تلاشها برای دستیابی به توافق درباره تأمین امنیت مواد هستهای، بخشی از تلاشها برای مهار یک بحران بود. این بحران به دلیل حساسیت سایت، نزدیک بود به تشدید تنش منجر شود؛ تنشی که میتوانست اسرائیل و سوریه و احتمالا ترکیه را درگیر کند.
آکسیوس به نقل از مقامهای آمریکایی نوشته است که این توافق، درستی رویکرد ترامپ در قبال سوریه را نشان میدهد. این توافق همچنین نشان میدهد که دولت او چگونه از روابط نزدیک خود با دولت جدید سوریه برای خنثی کردن یک بحران احتمالی استفاده کرده است.
مقامهای امریکا فاش کردند مذاکرات پشت پرده برای چند ماه محرمانه باقی ماند. این مذاکرات شامل تهدیدها و تحرکات دیپلماتیک درباره سایت محرمانه اتمی سوریه بود. سرانجام چند هفته پیش راهحلی برای این موضوع به دست آمد.
به گزارش آکسیوس، حکومت بشار اسد، رئیسجمهوری مخلوع سوریه، یک برنامه هستهای محرمانه را توسعه داده بود. محور این برنامه «راکتور الکِبَر» بود. اسرائیل این راکتور را در سال ۲۰۰۷ بمباران کرد.
این حمله باعث شد برنامه هستهای سوریه تا حد زیادی نابود شود. با این حال، چندین سایت اختصاصیافته به تحقیق، توسعه و ذخیرهسازی همچنان باقی ماندند. بیشتر این سایتها غیرفعال بودند.
آکسیوس نوشت که اسرائیل طی دو سال گذشته «سایت ۹۹» را از نزدیک زیر نظر داشت. به گفته مقامهای اسرائیلی، حکومت اسد در این سایت مواد هستهای را ذخیره کرده بود. این مواد بخشی از پروژه هستهای «راکتور الکِبَر» بودند.
به گفته یک مقام آمریکایی، مواد هستهای ذخیرهشده در «سایت ۹۹» شامل «کیک زرد» بود. همچنین بقایا و پسماندهای دیگری از سایت الکِبَر در این مکان نگهداری میشد.
آکسیوس افزود که مواد موجود را نمیتوان برای ساخت سلاح هستهای استفاده کرد. با این حال، ممکن است بتوان از آنها برای ساخت «بمب کثیف» استفاده کرد.
بمب کثیف یک وسیله انفجاری متعارف است. این وسیله برای انتشار مواد رادیواکتیو و آلوده کردن یک منطقه به کار میرود. هدف آن ایجاد انفجار هستهای نیست.
اسرائیل به تازگی تهدید کرد بار دیگر این سایت هسته ای را بمباران میکند.
یک مقام اسرائیلی فاش کرد تلآویو ورودیهای این سایت محرمانه را بمباران کرده است. این حمله مدت کوتاهی پس از سقوط حکومت اسد در اواخر سال ۲۰۲۴ انجام شد. هدف از این حمله، جلوگیری از دسترسی به سایت بود.
آکسیوس به نقل از یک مقام آمریکایی گزارش داد گفتوگوها میان آمریکا و اسرائیل بیش از یک سال ادامه داشت. هدف این گفتوگوها پیدا کردن بهترین راه برای برخورد با «سایت ۹۹» محرمانه بود.
آمریکا و اسرائیل در نهایت به این نتیجه رسیدند که بهترین رویکرد، دریافت موافقت دولت سوریه است. آنها همچنین توافق کردند که دولت سوریه در روند خارج کردن مواد مشارکت داشته باشد.
بر اساس گفته مقامهای اسرائیلی، تل آویو تهدید کرده در صورت خارج نشدن مواد هستهای از این سایت، بار دیگر آن را بمباران خواهد کرد. این تهدید در صورتی که نشانههایی از تلاش سوریه برای دسترسی به این مواد مشاهده شود نیز مطرح شده است.
یک مقام آمریکایی گفت که شمار بسیار اندکی از افراد در آمریکا، اسرائیل و سوریه از وجود مواد هستهای در این سایت محرمانه اطلاع داشتند.
به گفته مقامهای آمریکایی و اسرائیلی، تل آویو تحرکاتی را در منطقه شناسایی کرد. این تحرکات باعث شد اسرائیل به این موضوع مشکوک شود که دولت سوریه در حال عقبنشینی از تفاهمهای انجامشده است. اسرائیل همچنین مظنون شد که دولت سوریه تلاش میکند به سایتهای هستهای دسترسی پیدا کند.
مقامهای آمریکا افزودند اسرائیل از این موضوع نگران شد. این کشور همچنین احتمال داد که ترکیه به سوریه برای دسترسی به مواد هستهای کمک کند.