عصر ایران؛ مجله تصویری سلاح - در میان هواپیماهای عجیب جنگ جهانی دوم، کمتر پروژه ای به اندازه نورثروپ اکس پی-79 (Northrop XP-79) در تاریخ هوانوردی جنجال برانگیز بوده است؛ جنگنده ای که به «موشک سرنشین دار» یا «قوچ پرنده» (Flying Ram) نیز شهرت یافت. داستان های تاریخی مدعی بودند که این جنگنده برای شلیک ساخته نشده، بلکه طراحی شده تا با بال های مستحکم خود در هوا به بمب افکن های دشمن بکوبد و آن ها را دو نیم کند!
اگرچه امروزه مورخان هوانوردی نظریه برخورد مستقیم و کوبیدن را بیشتر یک افسانه می دانند - چرا که این جنگنده 4 مسلسل کالیبر 0.50 هم داشت - اما ساختار آلیاژی منحصر به فرد آن باعث شد این داستان برای همیشه در تاریخ هوانوردی باقی بماند.
در سال 1942، نیروی هوایی آمریکا به دنبال روش های خشن و ساختارشکنانه برای سرنگونی بمب افکن های آلمانی بود. شرکت نورثروپ (Northrop) به بنیانگذاری جک نورثروپ که از پیشگامان طرح های «بال پرنده» (Flying-Wing) بود، مسئولیت طراحی این پروژه را بر عهده گرفت. ایده این بود که جنگنده ای بدون نیاز به مهمات زیاد و با استحکام بدنه بسیار بالا ساخته شود.
خلبان در این هواپیما روی شکم می خوابید! دلیل این نوع طراحی، تحمل فشار جی بالا بود. خلبان در حالت خوابیده می توانست فشاری بین 9 تا 10 جی را بدون از دست دادن هوشیاری تحمل کند؛ فشاری که هنگام مانورهای شدید یا برخوردهای احتمالی ایجاد می شد.
لبه جلویی بال ها از آلیاژ منیزیم با ضخامت حدود 2 سانتی متر ساخته شده بود. این ضخامت فوق العاده همان عاملی بود که به شایعه «قیچی کردن بدنه آلومینیومی بمب افکن ها» دامن زد.
دو موتور جت وستینگهاوس 19بی (Westinghouse 19B) سرعتی حدود 870 کیلومتر بر ساعت به این هواپیما می دادند تا از هر بمب افکن آلمانی آن زمان سریع تر باشد.
تنها نمونه ساخته شده از این پرنده، یعنی مدل اکس پی-79بی (XP-79B)، بخش عمده ای از سال 1945 را در فرودگاه نظامی موروک (پایگاه هوایی ادواردز فعلی) واقع در صحرای کالیفرنیا گذراند. این هواپیما در این مدت تحت آزمایش های متعدد زمینی، تست های حرکت روی باند و بازرسی های دقیق ساختاری قرار گرفت. تا سپتامبر همان سال، جنگ جهانی دوم با تسلیم ژاپن به پایان رسیده بود و حتی ماموریت اصلی تعریف شده برای اکس پی-79 یعنی رهگیری بمب افکن های آلمانی در آسمان اروپا ماه ها بود که موضوعیتی نداشت.
با این حال، شرکت نورثروپ و نیروی هوایی آمریکا تصمیم گرفتند پرواز آزمایشی را انجام دهند؛ بخشی به دلیل تعهدات قراردادی و بخش دیگر به دلیل ارزش بالایی که داده های مربوط به کابین خوابیده و آیرودینامیک بال پرنده برای آینده هوانوردی داشت.
در 12 سپتامبر 1945، هری کرازبی، خلبان باسابقه آزمایش، برای نخستین پرواز در کابین این هواپیما قرار گرفت. برخاستن به آرامی انجام شد و هواپیما تا ارتفاع چند هزار پایی صعود کرد. کرازبی مانور غلت زدن با نرخ پایین را آغاز کرد تا کنترل هواپیما حول محور طولی را بسنجد. اما حدود 15 دقیقه پس از شروع پرواز، هواپیما ناگهان وارد یک شیرجه ناخواسته و غیرقابل کنترل شد. کرازبی چند ثانیه برای خارج کردن هواپیما از این حالت مبارزه کرد، اما در نهایت مجبور به خروج اضطراری شد. هنگام خروج از کابین، بدن او با ساختار بدنه هواپیما برخورد کرد و سقوط او منجر به مرگش شد. هواپیما نیز در صحرا سقوط کرد و کاملا در آتش سوخت. تنها چند هفته پس از این حادثه، کل پروژه به طور رسمی لغو شد.
شاید در نگاه اول، اکس پی-79 تنها یک «عجیب الخلقه ناکام» در دفترچه تاریخ جنگ جهانی دوم به نظر برسد، اما 3 دستاورد کلیدی این طرح مسیر صنعت هوانوردی را برای همیشه تغییر داد:
طراحی کابین و صندلی خلبان: داده های نورثروپ از وضعیت خوابیده خلبان، مستقیما وارد تحقیقات بعدی در مورد تحمل فشار جی بالا شد. این آزمایش ها روی پروژه هایی مانند هواپیمای بریتانیایی Reid and Sigrist Bobsleigh و سانتریفیوژهای پس از جنگ تاثیر گذاشت. صندلی های زاویه دار در جنگنده های مدرن امروز مانند اف-16 و اف-22 رپتور نوادگان مستقیم همین تحقیقات سال 1945 هستند.
دانش آیرودینامیک بال پرنده: شرکت نورثروپ دانش به دست آمده را در مدل های وای بی-35 (YB-35)، وای بی-49 (YB-49) و سری ان-9ام (N-9M) به کار گرفت. چندین دهه بعد، همین مسیر تحقیقاتی به ساخت پیشرفته ترین بمب افکن های پنهان کار جهان یعنی بی-2 اسپیریت و بی-21 ریدر ختم شد.
فناوری آلیاژ منیزیم: بدنه تمام منیزیمی XP-79 ثابت کرد که این فلز سبک را می توان جوشکاری، شکل دهی و در سازه های باربر استفاده کرد. امروز آلیاژهای منیزیم-آلومینیوم به طور گسترده در جعبه دنده های بالگردها و اجزای حساس جنگنده ها به کار می روند.
تنظیم و ترجمه: محمدمهدی حیدرپور