عصرایران- در سال 1970، دانشمندان شوروی پروژه ای جاه طلبانه را در شبه جزیره کولا در شمال غربی روسیه آغاز کردند؛ پروژه ای که قرار بود انسان را بیش از 15 کیلومتر به درون پوسته زمین ببرد.
حفاری نزدیک به 20 سال ادامه یافت و سرانجام در سال 1989، چاه SG-3 به عمق 12,262 متر رسید؛ رکوردی که همچنان به عنوان عمیق ترین حفاری عمودی بشر شناخته می شود.
اما زمین در این عمق بسیار متفاوت از چیزی بود که دانشمندان انتظار داشتند.
یکی از بزرگ ترین مشکلات، دمای بسیار بالای سنگ ها بود. دانشمندان انتظار داشتند دما در عمق حدود 12 کیلومتری نزدیک به 100 درجه سانتی گراد باشد، اما دمای ثبت شده به حدود 180 درجه سانتی گراد رسید. برخی داده های بعدی حتی دمای حدود 210 تا 212 درجه را در بخش های عمیق گزارش کرده اند.
این گرما فقط کار تجهیزات را دشوار نمی کرد. سنگ های اعماق زمین تحت فشار و دمای زیاد، رفتار متفاوتی پیدا می کردند و در شرایط حفاری تا حدی حالت پلاستیک پیدا می کردند. در نتیجه، دیواره چاه پایدار نمی ماند و حفاری عمیق تر بسیار دشوار می شد.
هدف پروژه فقط شکستن رکورد نبود. پژوهشگران می خواستند ساختار پوسته زمین را بررسی کنند و بفهمند در اعماق آن چه می گذرد.
یکی از شگفتی های پروژه، کشف آب در سنگ های بسیار عمیق بود؛ موضوعی که در زمان خود برخلاف بسیاری از تصورات رایج درباره اعماق پوسته زمین بود. این چاه همچنین اطلاعات ارزشمندی درباره ساختار سنگ ها، دما، سیالات و ویژگی های پوسته زمین در اختیار دانشمندان قرار داد.
پروژه سرانجام در سال 1992 متوقف شد. دمای بالا و مشکلات فنی ادامه حفاری را بسیار دشوار کرده بود و همزمان فروپاشی اتحاد جماهیر شوروی باعث کاهش شدید حمایت مالی از پروژه های علمی شد.
بنابراین، توقف حفاری ارتباطی با «فشار خطرناک از داخل زمین» یا احتمال ایجاد تغییر ناگهانی در سطح زمین نداشت. چاه نیز قرار نبود باعث انفجار یا تغییر در سطح زمین شود؛ هدف آن صرفا مطالعه پوسته زمین بود.
با وجود پروژه های بعدی در کشورهای مختلف، چاه کولا همچنان رکورد عمیق ترین حفاری عمودی بشر را در اختیار دارد؛ هرچند بعضی چاه های نفتی از نظر طول مسیر حفاری به دلیل انحراف از حالت عمودی، طول بیشتری داشته اند.
چاه کولا در نهایت به یک آزمایشگاه طبیعی تبدیل شد؛ سوراخی باریک که تنها حدود 12 کیلومتر در پوسته زمین فرو رفت، اما اطلاعاتی ارزشمند درباره جهانی که زیر پای ما قرار دارد آشکار کرد.