عصر ایران- سرجیو موسمچی در سال 1926 در رم متولد شد و تحصیلات خود را در رشته مهندسی به پایان رساند. او در طول فعالیت حرفه ای خود با برخی از برجسته ترین چهره های معماری ایتالیا، از جمله پیِر لوئیجی نروی، همکاری داشت و در پروژه هایی نیز با کارلو گرافی همراه شد.
با این حال، نگاه موسمچی هیچ گاه به محاسبات مهندسی محدود نماند. او به دنبال یافتن فرم هایی بود که گویی به صورت طبیعی از نیروهای واردشده به سازه شکل گرفته اند. در نگاه او، سازه می توانست همزمان فضایی برای زندگی، حرکت و تجربه احساسی انسان ایجاد کند.
یکی از برجسته ترین نمونه های این دیدگاه، پل موسمچی در پوتنزا است؛ سازه ای که همچنان یکی از متفاوت ترین نمونه های تلفیق مهندسی و معماری در ایتالیا به شمار می رود.
پوسته بتنی این پل از زمین بالا می آید و در زیر مسیر عبور خودروها به شکلی سیال و پیچیده خم می شود؛ گویی بخشی از یک منظره طبیعی است که به دست انسان ساخته شده است.
در این پروژه، زیرساخت صرفا وسیله ای برای عبور خودروها نیست، بلکه خود به یک تجربه فضایی تبدیل می شود. فرم پل نتیجه تلاش موسمچی برای یافتن ساختاری است که در آن نیروهای سازه ای و بیان معماری در یکدیگر ادغام شده اند.
موسمچی در زیارتگاه مونته گریسا در تریسته نیز همین رویکرد را دنبال کرد. این پروژه با همکاری معمار آنتونیو گواچی شکل گرفت و در آن، ساختار بنا از فضای داخلی و قدرت معنوی معماری جدا نیست.
فرم های سازه ای در این پروژه صرفا برای تحمل وزن ساختمان طراحی نشده اند، بلکه در شکل گیری فضای داخلی و تجربه ای که بازدیدکننده از بنا دارد، نقش اساسی ایفا می کنند.
در ویلا گونترو که موسمچی با همکاری کارلو گرافی طراحی کرد، این رویکرد در مقیاسی خصوصی تر دیده می شود. فضای داخلی ویلا در ترازهای مختلف شکل گرفته و زندگی روزمره در میان تغییر سطح ها و فضاهای متفاوت جریان پیدا می کند. در بیرون نیز یک کنسول بتنی چشمگیر بر فراز استخر امتداد پیدا کرده است.
در اینجا بتن دیگر صرفا ماده ای برای ساختن ستون، تیر یا دیوار نیست؛ خود به بخشی از زبان معماری تبدیل شده است.
امروز اگر بخواهیم سرجیو موسمچی را صرفا یک مهندس بنامیم، بخش مهمی از میراث او را نادیده گرفته ایم. از سوی دیگر، او آموزش رسمی خود را در رشته مهندسی دیده بود و فعالیت حرفه ای اش نیز عمیقا با مهندسی سازه گره خورده بود.
شاید به همین دلیل، آثار موسمچی بیش از آنکه به یک عنوان حرفه ای مشخص وابسته باشند، نشان دهنده محو شدن مرز میان معماری و مهندسی هستند.
او نشان داد که محاسبات سازه ای و تخیل معماری لزوما دو مسیر جداگانه نیستند. گاهی می توان از دل نیروها، بارها و قوانین فیزیک، فرمی خلق کرد که علاوه بر استحکام، زیبایی و احساس نیز داشته باشد.
سرجیو موسمچی را شاید بتوان مهندس نامید، شاید معمار؛ اما یک واقعیت دشوارتر قابل انکار است: آثار او نمونه ای درخشان از نبوغ معماری و مهندسی هستند.