جنگ اقتصادی جدید ترامپ علیه ایران، ممکن است چین را به عنوان مهم ترین شریک تجاری ایران، تحت فشار قرار دهد؛ چون پکن اصلی ترین شریک تجاری و اقتصادی تهران محسوب می شود.
به گزارش عصرایران به نقل از وبگاه آمریکایی" هیل"، اعلام یک کارزار بزرگ جنگ اقتصادی علیه ایران توسط ترامپ، چین را نیز به عنوان بزرگترین شریک تجاری و خریدار اصلی نفت ایران، در تیررس قرار میدهد.
تهدیدهای ترامپ برای تحت فشار قرار دادن هر کشور، تجارت یا موسسه بانکی حامی ایران در حالی صورت میگیرد که تلاشهای دیپلماتیک بینتیجه مانده، نزدیک به 6 ماه فشار نظامی نتوانسته ایران را رام کند و عبور از تنگه هرمز همچنان یک قمار خطرناک است.
در حالی که ترامپ روز چهارشنبه گذشته در یک پست در شبکه اجتماعی "تروث سوشال" با اعلام آغاز کارزار اقتصادی شدید علیه ایران از اشاره مستقیم به چین خودداری کرد، اما اسکات بسنت، وزیر خزانهداری آمریکا، صریحا از چینیها خواست که "با این برنامه همراه شوند."
او روز پنجشنبه در مصاحبهای با CNBC گفت: "ما مطمئن هستیم که همه میخواهند تنگه بازگشایی شود و قیمت انرژی دوباره پایین بیاید... به خاطر داشته باشید که چینیها 50 درصد انرژی مصرفی خود در داخل را از خلیج فارس دریافت میکنند. بنابراین همراهی با این برنامه برای آنها بسیار مفید خواهد بود."
بسنت گفت که روز دوشنبه (امروز) یک کنفرانس مطبوعاتی برگزار خواهد کرد تا جزئیات برنامه دولت را شرح دهد.
چین اما تهدیدات ایالات متحده را رد کرده است.
"لین جیان"، سخنگوی وزارت امور خارجه چین، در پاسخ به سوال بلومبرگ در مورد تاثیر این موضوع بر چین گفت: "تحریمها و تاکتیکهای فشار راهحل نیستند. چین از طرفین میخواهد که مسئولانه عمل کنند و به رویکرد سیاسی و دیپلماتیک پایبند باشند."
تحلیلگران در مورد اینکه آیا تهدیدهای اقتصادی ترامپ مبنی بر " روز قیامت اقتصادی"علیه ایران و حامیان آن نتیجه خواهد داد یا خیر - و اینکه آیا ترامپ مصمم است که پیش از سفر رسمی رئیس جمهور "شی جین پینگ" در 24 سپتامبر (یک ماه دیگر)، اقدامات تنبیهی اقتصادی علیه چین را دنبال کند یا خیر، محتاط هستند.
ترامپ مشتاق است که چین به خرید محصولات کشاورزی، جتهای بوئینگ و نفت از آمریکا ادامه دهد و همچنین دسترسی آمریکا به تامین مواد معدنی حیاتی پکن - اجزای اساسی تولید سلاحهای ایالات متحده که در اثر جنگ کاهش یافتهاند - را حفظ کند.
"کریگ سینگلتون"، عضو ارشد بنیاد "دفاع از دموکراسیها"، گفت: "یک اقدام بسیار بزرگتر علیه چین، یک ماه قبل از اجلاس سران در واشنگتن، ریسک دیپلماتیک واقعی را به همراه خواهد داشت، واکنش متقابل چین را به دنبال خواهد داشت و احتمالا خود جلسه را تحت فشار قرار خواهد داد."
ترامپ پیش از این تحریمهایی را علیه پالایشگاههای به اصطلاح "قوری" چین - کارخانههای مستقل کوچک تا متوسط که نفت ایران را فرآوری میکنند - به عنوان بخشی از کارزار فشار اقتصادی علیه تهران اعمال کرده بود. اما پکن این تحریمها را رد کرد و به پالایشگاههای فهرست سیاه گفت که مجازاتهای ایالات متحده را نادیده بگیرند.
سینگلتون ادامه داد: "اگر دولت تمایلی به هدف قرار دادن نهادهای بزرگتر چینی و کانالهای مالی که تجارت ایران را حفظ میکنند، ندارد، به سختی میتوان تصور کرد که تحریمها به تنهایی تهران را به زانو درآورد."
او به عنوان مثال به روسیه اشاره کرد. در حالی که تحریمهای گسترده و بینالمللی، مشکلات اقتصادی را تحمیل کردهاند، مسکو با تکیه زیاد بر کشورهایی - مانند چین - که تحریمها را برای جلوگیری از فروپاشی اقتصادی مهار میکنند، انعطافپذیری خود را نشان داده است.
سینگلتون گفت: "روز قیامت اقتصادی" دراماتیک به نظر میرسد، اما ممکن است بیشتر به خاطر کاهش گزینهها باشد تا افزایش اهرم فشار."
وی افزود:" کارزار نظامی بازدهی نزولی داشته است، بنابراین ترامپ از موشکها به بازارها روی آورده است. سوال سختتر این است که آیا واشنگتن واقعا حاضر است هزینههایی را بر بازیگران اصلی چینی تحمیل کند و خطر برهم زدن آتشبس تجاری قبل از اجلاس سران دو کشور در ماه آینده در واشنگتن را به جان بخرد."
به همین ترتیب، "جیسون برادسکی"، مدیر سیاستگذاری در لابی ضدایرانی "اتحاد علیه ایران هستهای"، گفت که تحریمهای دولت ترامپ هشداری بسیار قوی به چین و بانکهای آن است که به ایران کمک میکنند، اما "اثبات آن در پیگیری و اجرای آن خواهد بود."
و "جاش لیپسکی"، معاون و رئیس اقتصاد بینالملل در اندیشکده شورای آتلانتیک، به بلومبرگ گفت که تهدیدهای ترامپ علیه ایران احتمالا بدون هماهنگی نزدیک با اروپا و بانکهای چینی که مایل به قطع ارتباط با تهران هستند، بیاثر خواهد بود. او همچنین تمایل ترامپ و شی جین پینگ را برای یک دیدار خوب در ماه سپتامبر مطرح کرد.
او گفت: "برای من مشخص نیست که چگونه میتوانیم ایران را بیش از آنچه که از نظر مالی انجام دادهایم، خفه کنیم، بدون اینکه باعث واکنش شدید چین در آستانه سفر رئیس جمهور شی به واشنگتن شویم، سفری که ماههاست با دقت طراحی شده است."
آخرین دیدار رو در رو بین ترامپ و شی در ماه مه در پکن برگزار شد. آن اجلاس در حفظ ثبات روابط و جلوگیری از گسستهای عمده موفقیتآمیز تلقی شد. رهبران در مورد جنگ ایالات متحده علیه ایران بحث کردند و ترامپ در آن زمان به خبرنگاران گفت که شی گفته است که او عمیقا معتقد است که ایران نمیتواند سلاح هستهای داشته باشد - یکی از اولویتهای اعلام شده دولت برای شروع جنگ در 28 فوریه - "و او میخواهد که آنها تنگه را باز کنند."
جنگ شش ماهه در خاورمیانه باری بر دوش چین است. رویترز با استناد به دادههای شرکت ردیابی کشتی "ورتکسا" گزارش داد که در ماه ژوئن، واردات نفت ایران به چین به پایینترین حد تاریخی خود رسید و به زیر 800هزار بشکه در روز رسید.
نفت تنها بخشی از روابط تجاری بین ایران و چین است، و تهران به صادرات فناوری چین که برای ساخت برنامههای پهپادی و موشکی خود حیاتی است، متکی است. ایالات متحده فروش چنین قطعاتی را به ایران ممنوع کرده است.
کمیسیون بررسی اقتصادی و امنیتی ایالات متحده و چین در یک برگه اطلاعاتی ماه مارس نوشت که ایالات متحده 366 نهاد مستقر در چین و هنگ کنگ را به دلیل دور زدن تحریمهای ایران در فهرست سیاه قرار داده است.
در این برگه اطلاعاتی همچنین اشاره شده است که شبکهای از شرکتهای صوری و بانکهای کوچک منطقهای در چین و هنگ کنگ به ایران کمک میکنند تا بیشتر درآمد حاصل از فروش نفت به واحد پول چین را در سیستم مالی جهانی پولشویی کند.
اما اختلال در تامین انرژی جهانی، افزایش تورم و اثرات جانبی آن بر شبکههای زنجیره تامین، بر تلاش چین برای حل و فصل جنگ ایالات متحده و ایران تاثیر میگذارد.
"ژائو لانگ"، مدیر و عضو ارشد موسسه مطالعات بینالمللی شانگهای، در مقالهای برای موسسه بروکینگز نوشت: "چین انگیزههای قدرتمندی برای پایان دادن به این درگیری در اسرع وقت دارد."
اما در حالی که چین در ماه آوریل به ایران در رسیدن به آتشبس با ایالات متحده کمک کرد، نشانههای کمی وجود دارد که پکن بخواهد دوباره مداخله کند.
ژائو نوشت: "وقتی یک درگیری شامل قدرتهای نظامی بزرگ میشود و چین علت جنگ یا طرف آن نیست، پکن عموما نه مسئولیت خاص و نه امکان واقعبینانهای برای تبدیل شدن به میانجی اصلی میبیند."