عصرایران- کم خونی یا آنمی همیشه با علائم واضح همراه نیست. به ویژه در موارد خفیف، ممکن است فرد فقط احساس خستگی یا کاهش انرژی داشته باشد و این نشانه ها را به کم خوابی، استرس یا مشغله روزانه نسبت دهد. به همین دلیل، گاهی کم خونی تنها زمانی مشخص می شود که فرد آزمایش خون انجام می دهد.
کم خونی یعنی تعداد گلبول های قرمز سالم یا میزان هموگلوبین خون کمتر از حد طبیعی باشد. در نتیجه، اکسیژن کافی به بافت های بدن نمی رسد و علائمی مانند خستگی و ضعف ایجاد می شود.
خستگی مداوم، ضعف، رنگ پریدگی پوست، سرگیجه، تنگی نفس هنگام فعالیت، تپش قلب، سردرد و سرد شدن دست ها و پاها از علائم احتمالی کم خونی هستند.
در کم خونی ناشی از کمبود آهن، بعضی افراد دچار ریزش مو، شکنندگی ناخن ها یا میل غیرعادی به خوردن موادی مانند یخ، خاک یا نشاسته می شوند. این حالت که «پیکا» نام دارد، می تواند یکی از نشانه های کمبود آهن باشد.
البته وجود این علائم به تنهایی به معنای کم خونی نیست و برای تشخیص، معمولا آزمایش خون لازم است.
کمبود آهن یکی از شایع ترین علل کم خونی است، اما تنها علت نیست. کمبود ویتامین B12 یا فولات، بیماری های مزمن، خونریزی، بعضی بیماری های کلیوی و اختلالات ارثی خون نیز می توانند باعث کم خونی شوند.
به همین دلیل، مصرف خودسرانه قرص آهن بدون مشخص شدن علت کم خونی کار درستی نیست.
زنانی که پریودهای شدید دارند، زنان باردار، کودکان و نوجوانان در دوره رشد و افرادی که رژیم غذایی آنها آهن کافی ندارد، بیشتر در معرض کمبود آهن قرار دارند.
افراد مبتلا به بیماری هایی مانند سلیاک یا بعضی بیماری های التهابی روده نیز ممکن است به دلیل کاهش جذب مواد مغذی، بیشتر در معرض کمبود آهن یا سایر مواد لازم برای تولید گلبول قرمز قرار داشته باشند.
در افراد مسن نیز کم خونی نسبتا شایع است و گاهی می تواند نشانه یک بیماری زمینه ای باشد؛ بنابراین نباید آن را صرفا به افزایش سن نسبت داد.
گوشت قرمز، مرغ، ماهی و غذاهای دریایی از منابع آهن هستند. حبوبات، عدس، لوبیا، مغزها، دانه ها و بعضی سبزیجات نیز مقداری آهن دارند.
آهن موجود در منابع حیوانی معمولا بهتر از آهن موجود در منابع گیاهی جذب می شود. با این حال، مصرف مواد غذایی گیاهی حاوی آهن همراه با منابع ویتامین C مانند فلفل دلمه ای، مرکبات یا گوجه فرنگی می تواند به جذب بهتر آهن کمک کند.
چای و قهوه حاوی ترکیباتی هستند که می توانند جذب آهن موجود در وعده غذایی را کاهش دهند. اگر کمبود آهن دارید، بهتر است چای یا قهوه را همزمان با وعده غذایی اصلی مصرف نکنید و بین آنها فاصله بگذارید.
این موضوع به ویژه برای افرادی اهمیت دارد که دریافت آهن آنها پایین است یا دچار کمبود آهن هستند.
یک آزمایش ساده خون می تواند وجود کم خونی را مشخص کند، اما برای پیدا کردن علت آن ممکن است آزمایش های دیگری مانند فریتین، ویتامین B12 یا فولات نیز لازم باشد.
اگر برای مدت طولانی خسته و بی حال هستید، رنگ پریده شده اید، هنگام فعالیت دچار تنگی نفس یا تپش قلب می شوید یا خونریزی غیرطبیعی دارید، بهتر است موضوع را با پزشک در میان بگذارید.
کم خونی قابل درمان است، اما مهم تر از درمان خود کم خونی، پیدا کردن علت آن است.
اگر احتمال کم خونی می دهید، به جای مصرف خودسرانه مکمل آهن، با پزشک مشورت کنید تا در صورت نیاز آزمایش های لازم انجام شود.