نخستین خلبان تاریخ با 100 پیروزی هوایی و طراح تاکتیک های جنگنده مدرن

عصر ایران؛ مجله تصویری سلاح - در 15 ژوئیه 1941، یک خلبان 28 ساله آلمانی دست به کاری زد که تا آن روز هیچ کس در تاریخ هوانوردی انجام نداده بود: او صدمین هواپیمای دشمن را سرنگون کرد. «ورنر مولدرس» (Werner Mölders) به حد نصابی دست یافت که زمانی دست نیافتنی به نظر می رسید. با این حال، رکورد سرنگونی های او مهم ترین میراثش نبود؛ بلکه میراث اصلی او آرایش ساده چهار فروند هواپیما در آسمان بود که هنوز هم پس از گذشت بیش از هشت دهه، توسط تمام نیروهای هوایی بزرگ جهان انجام می شود.

مولدرس ترکیبی نایاب از خلبانی شجاع و معلمی نابغه بود. در میان تمام غرور و تکبر رایج در فرماندهان لوفت وافه، زیردست هایش او را نه با عناوین حماسی، بلکه با نام عاطفی «فاتی» (Vati) به معنای «بابا» می شناختند.

کوتاه درباره ورنر مولدرس

جنگ داخلی اسپانیا؛ زادگاه تاکتیک های مدرن نبرد هوایی

در سال 1938، مولدرس داوطلب حضور در «لژیون کاندور» (واحد هوایی آلمان در جنگ داخلی اسپانیا) شد و با 14 پیروزی هوایی به برترین خلبان این جنگ تبدیل گردید. اما اهمیت حضور او در اسپانیا، بسیار بیشتر از امتیازهای سرنگونی اش بود؛ چرا که او سیستم نبردهای هوایی را به کلی دگرگون کرد.

تا آن زمان، بیشتر نیروهای هوایی از آرایش سه تایی موسوم به «Vic» استفاده می کردند. این الگوی قدیمی مثل یک تله بود و خلبانان بیشتر زمان خود را صرف حفظ فاصله و فرم شکل گیری می کردند تا تحت نظر داشتن آسمان.

مولدرس این ساختار را کنار گذاشت. او تاکتیک جدید خود را بر پایه یک جفت هواپیما بنا نهاد که در آن یک خلبان مراقب دم و پشت سر خلبان دیگر بود. سپس دو جفت را ترکیب کرد تا یک گروه چهار تایی شناور و پلکانی به نام «شوارم» (Schwarm) تشکیل شود. این آرایش از دید پایین، شبیه به نوک چهار انگشت یک دست باز به نظر می رسید؛ به همین دلیل در دنیای انگلیسی زبان به آرایش «چهار انگشت» (Finger-Four) معروف شد. این سیستم به همراه «گردش های ضربدری» چنان برتری تاکتیکی ایجاد کرد که در نهایت تمامی متخاصمین جنگ جهانی دوم آن را اتخاذ کردند؛ الگویی که همچنان استاندارد پروازهای شکاری است.

رسیدن به رکورد 100 پیروزی و اخلاق مداری در اوج جنگ

پس از بازگشت به آلمان، مولدرس فرماندهی اسکادران Jagdgeschwader 51 را در نبردهای فرانسه، بریتانیا و عملیات بارباروسا (حمله به شوروی) بر عهده گرفت. با عبور از رکورد 100 سرنگونی در ژوئیه 1941، او به نخستین سرباز آلمانی تبدیل شد که مدال «گیره الماس برای صلیب شوالیه» را دریافت کرد. او سپس به عنوان بازرس کل جنگنده ها منصوب شد که جوان ترین فرد در این رده بود.

با وجود این مقام ها، او رفتار جوانمردانه ناهمگونی نسبت به جو آن روزها داشت. مولدرس یک کاتولیک معتقد بود که در خفا با رفتارهای حکومت درباره کلیسا مخالف بود. او تاکید داشت که با خلبانان متفقین به اسارت درآمده کاملا طبق مقررات انسانی رفتار شود و بارها خلبانان دشمن را که سرنگون شده بودند به شام دعوت می کرد. علت نام گذاری او به «فاتی» (بابا) توسط نیروهایش نیز همین مراقبت های پدرانه و توجه به روحیه سربازانش بود.

ارزیابی دقیق و مهندسی تجهیزات دشمن

مولدرس یک تحلیل گر دقیق تجهیزات هوایی نیز بود. در آگوست 1940، او در مرکز تست رخلین سوار بر نسخه های به غنیمت گرفته شده جنگنده های سوپرمارین اسپیت فایر و هاوکر هاریکین شد و آن ها را در برابر جنگنده اصلی خود یعنی مسرشمیت ب اف 109 ارزیابی کرد. او هاریکین را ضعیف تر دانست، اما احترام فوق العاده ای برای اسپیت فایر قائل شد؛ ارزیابی منصفانه و حرفه ای از ماشینی که جنگنده های آلمانی را در آسمان بریتانیا متوقف کرده بود.

مرگ ناگهانی در یک سانحه هوایی

برای مردی که از صدها نبرد هوایی جان سالم به در برده بود، پایان زندگی بسیار غیرمنتظره و تلخ رقم خورد. در 22 نوامبر 1941، مولدرس نه به عنوان خلبان، بلکه به عنوان مسافر یک بمب افکن هاینکل 111 از کریمه عازم برلین بود تا در مراسم تشییع جنازه «ارنست ادت» (رئیس بخش فنی لوفت وافه) شرکت کند. هواپیمای حامل او هنگام فرود در شرایط طوفانی در فرودگاه برسلاو سقوط کرد و مولدرس در سن 28 سالگی کشته شد.

پس از او، دوست و رقیب دیرینه اش «آدولف گالاند» جانشین وی در سمت بازرس جنگنده ها شد. اما تاکتیک ها و رکوردهای او ماندگار شدند. امروزه نیز هرگاه چهار جنگنده در آسمان به دو جفت محافظ تقسیم می شوند و در گردش ها مسیر یکدیگر را پوشش می دهند، دقیقا در حال اجرای ایده ای هستند که ورنر مولدرس ابداع کرده بود.

تنظیم و ترجمه: محمدمهدی حیدرپور