عصر ایران - در سال 1953، ساکنان شیکاگو شاهد صحنه ای بودند که حتی امروز هم تصورش دشوار است: یکی از بزرگ ترین کشتی هایی که تا آن زمان وارد مسیر رودخانه شیکاگو و آبراه ایلینوی شده بود، از میان قلب شهر عبور کرد.
نام این غول فولادی مارین انجل (Marine Angel) بود؛ کشتی ای با طولی حدود 193 متر و عرض بیش از 21 متر که قرار بود پس از عبور از رودخانه شیکاگو خود را به دریاچه میشیگان برساند. ابعاد کشتی آن قدر بزرگ بود که در یکی از باریک ترین نقاط مسیر، طبق گزارش شیکاگو تریبون، فاصله بدنه آن با دو طرف مسیر تنها حدود 18 سانتی متر بود. یعنی یک اشتباه کوچک در هدایت می توانست این عملیات عجیب را به برخوردی بسیار پرهزینه تبدیل کند.
داستان مارین انجل در واقع چند سال پیش از آن آغاز شده بود. این شناور در سال 1945 توسط شرکت Sun Shipbuilding and Drydock در چستر پنسیلوانیا ساخته شد.
کشتی در ابتدا یک شناور نظامی از نوع C4-S-B2 بود که برای حمل سریع نیرو طراحی شده بود و با نام مارین انجل به آب انداخته شد. طول اولیه آن حدود 155 متر بود و یک توربین بخار با قدرت تقریبی 9900 اسب بخار نیروی مورد نیاز آن را تامین می کرد.
اما سرنوشت مارین انجل قرار نبود در همین جا متوقف شود.
در سال 1952، شرکت Amerisand Steamship Co. این شناور را خریداری کرد و با مشارکت Boland & Cornelius، برنامه تبدیل آن برای فعالیت در منطقه دریاچه های بزرگ آمریکای شمالی آغاز شد.
برای این کار، مارین انجل به کارخانه مریلند درای داک (Maryland Drydock) در بالتیمور فرستاده شد؛ جایی که تغییرات گسترده ای روی آن انجام گرفت. بدنه کشتی حدود 37.5 متر کشیده شد و دماغه جدید و حجیم تری برای آن ساخته شد. اتاق فرمان نیز از قسمت میانی به بخش جلویی منتقل شد و موتور کشتی مورد بازسازی قرار گرفت. پس از این تغییرات، طول کشتی به حدود 193 متر رسید.
اما یک مشکل بزرگ باقی مانده بود: چگونه چنین کشتی عظیمی قرار بود خود را از مسیرهای آبی باریک و پر از پل شیکاگو عبور دهد؟
در 5 مارس 1953، مارین انجل به شیکاگو رسید. کشتی به آرامی توسط یدک کش ها در رودخانه شیکاگو حرکت داده شد؛ مسیری که برای شناوری با چنین ابعادی بسیار تنگ به نظر می رسید. رودخانه از میان مرکز شهر عبور می کرد و تعداد زیادی پل در مسیر قرار داشت. با این حال، عملیات یدک کشی با دقت ادامه پیدا کرد.
در یکی از معروف ترین تصاویر ثبت شده از این عملیات، مارین انجل در حال عبور از کنار ساختمان ریگلی (Wrigley Building) دیده می شود. دماغه کشتی هنگام گردش تقریبا به کناره رودخانه نزدیک شده و در سمت دیگر نیز ساختمان هایی که امروز هتل و برج بین المللی ترامپ (Trump International Hotel and Tower) در محل آنها قرار دارد، فاصله چندانی با کشتی نداشتند.
نکته جالب اینکه مسئولان شرکت یدک کش، این عملیات را یک «یدک کشی معمولی» توصیف کرده بودند!
البته وقتی به ابعاد کشتی و عرض رودخانه نگاه کنیم، «معمولی» بودن این عملیات چندان قابل باور به نظر نمی رسد.
یکی از حیرت انگیزترین بخش های ماجرا در خیابان ون بورن رخ داد. بر اساس گزارشی که در شیکاگو تریبون منتشر شد، مارین انجل در آن نقطه تنها حدود 18 سانتی متر فاصله در هر طرف داشت.
کشتی ای با طول نزدیک به 200 متر، در حالی که تنها چند سانتی متر با دیواره های مسیر فاصله داشت، باید در میان سازه های شهری و پل های متعدد حرکت می کرد. چنین کاری بدون هماهنگی دقیق میان خدمه کشتی، یدک کش ها و مسئولان مسیر عملا امکان پذیر نبود.
اما عبور از پل های شیکاگو پایان ماجرا نبود. در انتهای مسیر، قفل بندری شیکاگو قرار داشت؛ سازه ای که رودخانه شیکاگو را به دریاچه میشیگان متصل می کرد. مشکل اینجا بود که طول قفل تنها حدود 183 متر بود؛ در حالی که مارین انجل پس از تغییرات انجام شده، حدود 193 متر طول داشت. بنابراین کشتی عملا از قفل بلندتر بود. استفاده از روش معمول عبور از قفل امکان پذیر نبود، اما مهندسان و خدمه راه حل دیگری داشتند.
وقتی مارین انجل به قفل نزدیک شد، دروازه سمت رودخانه باز شد و کشتی به آرامی وارد فضای قفل شد تا دماغه آن تقریبا به دروازه سمت دریاچه برسد. سپس کابل های ضخیم از وینچ های کشتی به پایه های مهاربندی متصل شدند.
در مرحله بعد، دروازه سمت دریاچه باز شد. با باز شدن هر دو دروازه، آب دریاچه میشیگان به سمت رودخانه جریان پیدا کرد. خدمه از وینچ های کشتی استفاده کردند تا مارین انجل را در برابر جریان آب به جلو بکشند. زمانی که کشتی به اندازه کافی جلو رفت، دروازه سمت رودخانه بسته شد. کشتی حالا در سمت دیگر قفل و در دریاچه میشیگان قرار داشت.
این عملیات در شرایطی انجام شد که اختلاف سطح آب میان دریاچه و رودخانه تاریخی شیکاگو معمولا کمتر از 60 سانتی متر بود.
این قسمت از داستان نیز به تاریخ مهندسی شیکاگو مربوط می شود.
در سال 1900، جریان رودخانه شیکاگو به منظور جلوگیری از ورود فاضلاب و آلودگی به منابع آب آشامیدنی دریاچه میشیگان معکوس شد. با ساخت کانال های مرتبط با سیستم آبراه شیکاگو، جریان آب به سمت جنوب هدایت شد تا آب آلوده به جای حرکت به سوی دریاچه، از آن دور شود.
به همین دلیل، قفل موجود در ورودی رودخانه نقش مهمی در کنترل جریان آب میان دریاچه میشیگان و رودخانه شیکاگو داشت.
مارین انجل پس از خروج از محدوده شیکاگو، توقف کوتاهی در شرکت امریکن شیپبیلدینگ در جنوب شیکاگو داشت و سپس راهی منیتوواک (Manitowoc) در ایالت ویسکانسین شد.
کشتی در 13 مارس 1953 به کارخانه منیتوواک شیپبیلدینگ رسید. در آنجا تجهیزات تخلیه خودکار بار روی آن نصب شد؛ تجهیزاتی که به کشتی اجازه می داد محموله خود را بدون نیاز به تخلیه دستی یا تجهیزات ساحلی معمول، تخلیه کند.
پس از تکمیل این تغییرات، کشتی با نام جدید مک کی سانز (McKee Sons) فعالیت خود را آغاز کرد. نام جدید به افتخار 11 پسر سه برادر مک کی انتخاب شده بود؛ سه برادری که مدیران اصلی شرکت سند پروداکتس (Sand Products Corporation) در دیترویت بودند.
تبدیل مارین انجل به مک کی سانز تنها یک تغییر نام نبود. این کشتی به نخستین شناور آب شور تبدیل شده به یک خودتخلیه شونده در دریاچه های بزرگ تبدیل شد؛ کشتی ای که برای سال ها در این منطقه فعالیت کرد.
مک کی سانز تا سال 1979 به عنوان کشتی بخار به کار خود ادامه داد. پس از آن بیش از یک دهه بدون استفاده باقی ماند. اما داستانش هنوز تمام نشده بود.
در سال 1991، شرکت Upper Lakes Towing کشتی را خریداری کرد. این بار تصمیم گرفته شد مک کی سانز به یک بارج تبدیل شود. برای این کار، طول بدنه حدود 16 متر کاهش یافت.
به این ترتیب، کشتی ای که زمانی با عبور از رودخانه شیکاگو خبرساز شده بود، وارد مرحله دیگری از زندگی طولانی خود شد.
در دسامبر 2014، پس از بیش از دو سال بلااستفاده ماندن، شناور به محل نگهداری بلندمدت در ماسکیگون (Muskegon) منتقل شد.
بدین ترتیب، داستان یکی از عجیب ترین سفرهای دریایی تاریخ شیکاگو به پایان رسید؛ داستان کشتی ای که ابتدا به عنوان یک وسیله حمل نیرو در جنگ جهانی دوم ساخته شد، سپس به یک کشتی تجاری تبدیل شد، از میان مرکز شهر شیکاگو عبور کرد، وارد دریاچه میشیگان شد، به یک خودتخلیه شونده تبدیل شد و سرانجام سال ها بعد به یک بارج تغییر شکل داد.
مارین انجل قرار نبود صرفا یک کشتی بزرگ باشد؛ اما در مارس 1953، برای چند ساعت به یکی از بزرگ ترین اشیایی تبدیل شد که از میان قلب شیکاگو عبور کرده بود.
و شاید عجیب ترین بخش داستان همین باشد: مسئولان عملیات آن را یک «یدک کشی معمولی» می دانستند.
تنظیم و ترجمه: محمدمهدی حیدرپور