عصر ایران - رژیم بودویگ (Budwig Diet) اغلب به عنوان یک روش درمانی مکمل یا جایگزین برای سرطان مطرح می شود.
این رژیم شامل تغییرات مختلفی در الگوی غذایی است که گفته می شود می تواند رشد و گسترش سلول های سرطانی در بدن را کند سازد. با این حال، اگرچه طرفداران این رژیم غذایی آن را روشی موثر برای مبارزه با سرطان می دانند، رژیم بودویگ موضوعی بحث برانگیز است و شواهد علمی بسیار کمی از اثربخشی آن حمایت می کنند.
در این مطلب، فواید احتمالی و عوارض رژیم بودویگ را بررسی می کنیم تا مشخص شود آیا این رژیم غذایی واقعا می تواند در مقابله با سرطان موثر باشد یا خیر.
رژیم بودویگ در دهه 1950 توسط دکتر «یوهانا بودویگ»، پژوهشگر آلمانی، ابداع شد. هدف از طراحی این رژیم، بهبود عملکرد سلول ها و در نتیجه کاهش رشد و گسترش سلول های سرطانی عنوان شده بود.
این برنامه غذایی شامل مصرف روزانه چند وعده ترکیبی از پنیر کاتیج و روغن بذر کتان است و در کنار آن، مصرف مواد غذایی دیگری مانند میوه ها و سبزیجات نیز توصیه می شود. در مقابل، قندهای افزوده، غلات تصفیه شده، گوشت های فرآوری شده و سایر غذاهای صنعتی و فرآوری شده از رژیم حذف می شوند.
اگرچه رژیم بودویگ در ابتدا با هدف پیشگیری یا مقابله با سرطان طراحی شده بود، طرفداران آن معتقدند که می تواند جنبه های دیگری از سلامت را نیز بهبود دهد؛ از جمله عملکرد سیستم ایمنی، آرتریت و سلامت قلب.
با این حال، تحقیقات علمی کافی در این زمینه وجود ندارد و تاثیر واقعی این رژیم بر سرطان همچنان تا حد زیادی نامشخص است.
بر اساس نظریه یوهانا بودویگ، مصرف مقادیر زیادی از چربی های غیراشباع چندگانه موجود در غذاهایی مانند روغن بذر کتان و پنیر کاتیج می تواند به کند شدن رشد و گسترش سلول های سرطانی کمک کند.
به همین دلیل، افرادی که از این رژیم پیروی می کنند، باید چند بار در روز ترکیبی از روغن بذر کتان، پنیر کاتیج و عسل مصرف کنند. این ترکیب که به نام «ترکیب بودویگ» شناخته می شود، معمولا از ترکیب روغن بذر کتان و پنیر کاتیج به نسبت 1 به 2، همراه با مقدار کمی عسل تهیه می شود.
در این رژیم توصیه می شود روزانه دست کم 60 میلی لیتر روغن بذر کتان و 113 گرم پنیر کاتیج مصرف شود. این ترکیب باید برای هر وعده به صورت تازه تهیه شود و حداکثر ظرف 20 دقیقه مصرف شود.
مصرف غذاهای سرشار از فیبر، از جمله میوه ها و سبزیجات، نیز در این رژیم توصیه می شود.
در مقابل، باید از مصرف شکر، غلات تصفیه شده، گوشت های فرآوری شده و سایر غذاهای صنعتی پرهیز کرد.
افزون بر تغییر رژیم غذایی، توصیه می شود افراد روزانه دست کم 20 دقیقه در فضای باز حضور داشته باشند. طرفداران رژیم معتقدند این کار می تواند سیستم ایمنی را تحریک کرده و سطح ویتامین د (D) بدن را افزایش دهد.
همچنین گفته می شود برای دستیابی به بیشترین فواید احتمالی، این رژیم باید دست کم به مدت پنج سال ادامه پیدا کند.
رژیم بودویگ بر مصرف غذاهای کامل و فرآوری نشده مانند میوه ها و سبزیجات تاکید دارد؛ مواد غذایی که سرشار از ویتامین ها، مواد معدنی و آنتی اکسیدان ها هستند.
برخی تحقیقات نشان داده اند که افزایش مصرف میوه ها و سبزیجات ممکن است با کاهش خطر ابتلا به برخی انواع سرطان ارتباط داشته باشد.
اگرچه تاکنون مطالعه ای به طور مستقیم روی «ترکیب بودویگ» انجام نشده است، مطالعات آزمایشگاهی و حیوانی نشان داده اند که روغن بذر کتان ممکن است دارای برخی ویژگی های ضدسرطانی باشد.
به عنوان نمونه، یک مطالعه 40 روزه روی موش ها نشان داد که مصرف 0.3 میلی لیتر روغن بذر کتان می تواند تشکیل تومورهای ریه را کاهش دهد.
روغن بذر کتان همچنین سرشار از اسیدهای چرب امگا 3 است که برای سلامت قلب مفید هستند و ممکن است به کاهش التهاب، پایین آوردن فشار خون و محافظت در برابر بیماری های قلبی کمک کنند.
افزون بر این، رژیم بودویگ مصرف غذاهای فرآوری شده، از جمله غذاهای آماده، غلات تصفیه شده و خوراکی های ناسالم را محدود می کند.
برخی پژوهش ها افزایش مصرف غذاهای فوق فرآوری شده را با افزایش خطر ابتلا به سرطان مرتبط دانسته اند. به عنوان نمونه، در یک مطالعه، افزایش 10 درصدی مصرف غذاهای فوق فرآوری شده با افزایش 10 درصدی خطر کلی سرطان و به ویژه سرطان پستان همراه بود.
همچنین مصرف گوشت های فرآوری شده با افزایش خطر ابتلا به بیماری های قلبی، دیابت و برخی انواع سرطان ارتباط دارد.
پیش از شروع رژیم بودویگ، باید به معایب و محدودیت های احتمالی آن نیز توجه کرد.
مهم ترین نقطه ضعف رژیم بودویگ، نبود کارآزمایی های بالینی کافی برای بررسی اثربخشی آن است.
در واقع، بیشتر شواهد موجود درباره این رژیم بر پایه تجربه ها و گزارش های شخصی افراد است و نه تحقیقات علمی معتبر. به همین دلیل، نمی توان با اطمینان گفت که این الگوی غذایی تاثیری بر سرطان دارد یا خیر.
اگرچه برخی بخش های این رژیم ممکن است به کاهش خطر ابتلا به بیماری ها و بهبود سلامت عمومی کمک کنند، اما رژیم بودویگ یا هر رژیم غذایی دیگری نباید به عنوان درمان سرطان در نظر گرفته شود.
افزون بر این، برخی نسخه های این رژیم شامل روش های بالقوه خطرناکی مانند «تنقیه با قهوه» هستند؛ روشی که در آن قهوه از طریق مقعد وارد بدن می شود.
تنقیه با قهوه با عوارض جدی مختلفی ارتباط داشته است که از جمله آن ها می توان به سوختگی پوست، برهم خوردن تعادل الکترولیت های بدن و التهاب راست روده و روده بزرگ اشاره کرد.
رژیم بودویگ یک برنامه غذایی نسبتا محدودکننده است و بسیاری از گروه های غذایی را حذف یا محدود می کند.
اگرچه مصرف گوشت به طور کامل ممنوع نیست، برخی انواع گوشت فقط به مقدار محدود مجاز هستند.
گوشت، ماهی و مرغ منابع مهمی از مواد مغذی مختلف مانند پروتئین، آهن، روی و ویتامین های گروه ب (B) هستند. اگر این مواد مغذی از منابع دیگری تامین نشوند، خطر بروز کمبودهای تغذیه ای افزایش می یابد.
برخی مطالعات نیز نشان داده اند که گیاه خواران و وگان ها ممکن است بیشتر در معرض کمبود آهن، ویتامین ب12، پروتئین و کلسیم قرار داشته باشند.
افزون بر این، محدودیت زیاد این رژیم ممکن است به کاهش وزن منجر شود؛ موضوعی که برای بیماران مبتلا به سرطان می تواند خطرناک باشد.
بدن افراد مبتلا به سرطان اغلب در وضعیت «هایپرمتابولیک» قرار دارد؛ به این معنا که نیاز آن ها به انرژی و پروتئین افزایش پیدا می کند. اگر مواد مغذی مورد نیاز بدن به اندازه کافی تامین نشود، ممکن است کاهش وزن شدید و تحلیل عضلات یا وضعیتی موسوم به «کاشکسی» رخ دهد.
همچنین بسیاری از بیماران سرطانی دچار کاهش اشتها می شوند و ممکن است تنها بتوانند برخی غذاها را تحمل کنند. به همین دلیل، رژیم های غذایی بسیار محدودکننده معمولا برای درمان سرطان توصیه نمی شوند؛ مگر اینکه توسط تیم درمان سرطان تجویز و تحت نظارت قرار گیرند.
اگرچه رژیم بودویگ به عنوان درمان سرطان توصیه نمی شود، در صورتی که فرد تصمیم بگیرد از این رژیم یا هر رژیم محدودکننده دیگری پیروی کند، باید مطمئن شود که مواد غذایی متنوع و مغذی کافی مصرف می کند و در صورت نیاز، از مکمل ها برای جبران کمبودهای احتمالی استفاده می کند.
رژیم بودویگ مصرف مقدار زیادی روغن بذر کتان را توصیه می کند.
این روغن ممکن است در برخی افراد باعث مشکلات گوارشی و اسهال شود.
مصرف مقادیر زیاد روغن بذر کتان همچنین برای زنان باردار یا شیرده و افرادی که داروهای کنترل قند خون مصرف می کنند، توصیه نمی شود.
بذر کتان و فرآورده های آن ممکن است با برخی داروها نیز تداخل داشته باشند. از این رو، افرادی که دارو مصرف می کنند یا دارای بیماری زمینه ای هستند، پیش از افزایش مصرف روغن بذر کتان باید با پزشک خود مشورت کنند.
رژیم بودویگ مصرف برخی مواد غذایی را تشویق و مصرف برخی دیگر را محدود می کند.
«ترکیب بودویگ» که از روغن بذر کتان، پنیر کاتیج و عسل تشکیل شده، مهم ترین بخش این رژیم است.
اگرچه گاهی از سایر محصولات لبنی مانند ماست یا کوارک (یک محصول لبنی) نیز به جای پنیر کاتیج استفاده می شود، اما روغن بذر کتان بخش اصلی و ضروری این ترکیب محسوب می شود.
سایر غذاهایی که در رژیم بودویگ توصیه می شوند عبارت اند از:
میوه ها: سیب، پرتقال، موز، انواع توت، کیوی، انبه، هلو و آلو
سبزیجات: بروکلی، کلم، خیار، گوجه فرنگی، هویج، کلم کیل و اسفناج
حبوبات: عدس، لوبیا، نخود، نخودفرنگی
آبمیوه ها: آب انگور، آب سیب، آب گریپ فروت و آب آناناس
مغزها و دانه ها: بادام، گردو، پسته، دانه چیا، بذر کتان و دانه شاهدانه
محصولات لبنی: ماست، پنیر کاتیج، شیر بز و شیر گاو خام
روغن ها: روغن بذر کتان و روغن زیتون
نوشیدنی ها: دمنوش های گیاهی، چای سبز و آب
غذاهای فرآوری شده، قندهای افزوده به جز عسل، غلات تصفیه شده و چربی های هیدروژنه در رژیم بودویگ ممنوع هستند.
اگرچه مصرف محدود برخی انواع گوشت، ماهی، مرغ و تخم مرغ محلی مجاز است، گوشت خوک، صدف و غذاهای دریایی صدف دار و گوشت های فرآوری شده ممنوع هستند.
مهم ترین غذاهایی که باید از آن ها پرهیز شود عبارت اند از:
گوشت و غذاهای دریایی: گوشت خوک و انواع صدف و غذاهای دریایی صدف دار
گوشت های فرآوری شده: بیکن، کالباس، سالامی و هات داگ
غلات تصفیه شده: پاستا، نان سفید، کراکر، چیپس و برنج سفید
قندها: شکر سفید، شکر قهوه ای، ملاس، شهد آگاو و شربت ذرت
محصولات سویا: توفو، تمپه، شیر سویا، ادامامه و دانه سویا
چربی ها و روغن ها: مارگارین، کره و روغن های گیاهی هیدروژنه
غذاهای فرآوری شده: کلوچه و بیسکویت، غذاهای آماده، انواع شیرینی و محصولات پخته شده صنعتی، سیب زمینی سرخ کرده، پرتزل و آب نبات
در ادامه، نمونه ای از یک برنامه غذایی سه روزه بر اساس رژیم بودویگ ارائه شده است.
صبحانه: کوارک همراه با روغن بذر کتان، میوه تازه، مغزهای خردشده و عسل
ناهار: سالاد هویج و چغندر همراه با پنیر کاتیج و سس روغن بذر کتان
شام: سبزیجات تفت داده شده همراه با برنج قهوه ای و سبزیجات معطر
میان وعده: آبمیوه تازه و خیار همراه با حمص
صبحانه: جو دوسر (اوتمیل) همراه با پنیر کاتیج، روغن بذر کتان، عسل، کره مغزها و انواع توت
ناهار: سالاد کلم کیل و کرنبری همراه با پنیر کاتیج و سس روغن بذر کتان
شام: عدس همراه با اسفناج بخارپز و گندم سیاه
میان وعده: گلابی خردشده و کرفس همراه با گواکاموله
صبحانه: کاسه صبحانه سیب و دارچین با کوارک و روغن بذر کتان
ناهار: سالاد خیار و گوجه فرنگی همراه با پنیر کاتیج و سس روغن بذر کتان
شام: سیب زمینی آب پز همراه با بروکلی برشته شده با سیر و نخود
میان وعده: سالاد میوه و بادام برشته
رژیم بودویگ با هدف کند کردن رشد سلول های سرطانی در بدن طراحی شده است، اما شواهد علمی کافی برای تایید اثربخشی آن وجود ندارد و این رژیم می تواند بسیار محدودکننده باشد.
با این حال، این رژیم مصرف برخی گروه های غذایی سالم مانند میوه ها، سبزیجات و غذاهای کامل را تشویق می کند و مصرف غذاهای فرآوری شده را کاهش می دهد.
اگر به دنبال امتحان کردن رژیم بودویگ هستید، باید به خاطر داشته باشید که این رژیم نباید جایگزین درمان سرطان شود. همچنین بهتر است پیش از شروع آن با پزشک یا متخصص تغذیه مشورت کنید تا مطمئن شوید تمام نیازهای تغذیه ای بدن شما تامین می شود.
اطلاعات موجود در این مطلب تنها برای افزایش آگاهی ارائه شده اند و جایگزین مشاوره یا درمان پزشکی نیستند. حتما قبل از هرگونه اقدامی با پزشک مشورت کنید، به ویژه اگر بیماری خاصی دارید یا دارو مصرف می کنید.