عصرایران- بیدار شدن از خواب با درد یا ناراحتی در ناحیه معده می تواند علت های مختلفی داشته باشد؛ از سوءهاضمه و تجمع گاز گرفته تا رفلاکس معده، یبوست، سندرم روده تحریک پذیر و بعضی بیماری های گوارشی. به همین دلیل، محل درد، شدت آن و علائم همراه می توانند در پیدا کردن علت اهمیت زیادی داشته باشند.
یکی از علت های شایع ناراحتی قسمت بالای شکم، سوءهاضمه یا دیس پپسی است. این مشکل می تواند با درد یا سوزش بالای شکم، احساس پری زودرس، نفخ، تهوع یا آروغ همراه باشد. در بسیاری از افراد، علت مشخصی پیدا نمی شود و به آن سوءهاضمه عملکردی گفته می شود.
استرس و بعضی داروها، از جمله داروهای ضدالتهاب غیراستروئیدی مانند ایبوپروفن، می توانند در بروز یا تشدید سوءهاضمه نقش داشته باشند.
اگر درد یا سوزش صبحگاهی همراه با سوزش سر دل، برگشت اسید یا محتویات معده به دهان باشد، رفلاکس معده می تواند یکی از احتمالات باشد. علائم رفلاکس در برخی افراد هنگام دراز کشیدن یا شب ها بیشتر می شود.
برای کاهش علائم شبانه رفلاکس، بهتر است وعده غذایی را حداقل 3 ساعت پیش از خواب تمام کنید. همچنین برخی افراد با کاهش غذاها و نوشیدنی هایی که علائمشان را تحریک می کنند، بهبود پیدا می کنند.
سندرم روده تحریک پذیر یا IBS نیز می تواند باعث درد شکمی صبحگاهی شود، به ویژه اگر درد با نفخ، یبوست، اسهال یا تغییر در عادت دفع همراه باشد. برخلاف آنچه گاهی گفته می شود، IBS به معنای وجود التهاب یا آسیب قابل مشاهده در روده نیست؛ این اختلال بیشتر با نحوه تعامل مغز و دستگاه گوارش و افزایش حساسیت روده ارتباط دارد.
تجمع گاز در دستگاه گوارش می تواند باعث احساس فشار، نفخ و درد شکمی شود. بعضی غذاها و نوشیدنی ها، بلعیدن هوا و برخی اختلالات گوارشی از عوامل افزایش گاز هستند. یبوست نیز می تواند باعث درد و نفخ شکم شود.
گاهی درد مکرر قسمت بالای شکم می تواند با بیماری هایی مانند التهاب معده، زخم معده یا عفونت هلیکوباکتر پیلوری ارتباط داشته باشد. در چنین شرایطی، تشخیص علت اهمیت زیادی دارد و ممکن است پزشک بر اساس علائم و سابقه فرد آزمایش هایی مانند بررسی هلیکوباکتر یا آندوسکوپی را توصیه کند.
عدم تحمل بعضی مواد غذایی، از جمله لاکتوز، و بیماری سلیاک نیز می توانند در برخی افراد باعث درد، نفخ یا سایر علائم گوارشی شوند.
اگر درد خفیف و گهگاهی است، توجه به الگوی غذایی و زمان وعده های غذایی می تواند کمک کننده باشد. در صورت داشتن علائم رفلاکس، فاصله دادن بین شام و خواب اهمیت دارد. همچنین مصرف آب کافی، فعالیت بدنی منظم و توجه به یبوست می تواند برای سلامت عمومی دستگاه گوارش مفید باشد.
از طرف دیگر، بهتر است برای درمان درد مکرر معده به سراغ درمان های خانگی ثابت نشده مانند نوشیدن سرکه سیب نروید. انتخاب روش درمان باید به علت اصلی درد بستگی داشته باشد.
اگر درد شکمی مکرر است، چند روز ادامه پیدا می کند، شدت آن بیشتر می شود یا همراه با کاهش وزن بی دلیل، استفراغ مداوم، مشکل در بلع، تغییر قابل توجه در اجابت مزاج یا علائم خونریزی گوارشی است، باید برای بررسی علت به پزشک مراجعه کرد.
درد شدید و ناگهانی شکم، درد شدید هنگام لمس شکم، استفراغ خونی، مدفوع سیاه یا خونی، درد همراه با تنگی نفس یا درد قفسه سینه نیازمند ارزیابی فوری پزشکی است.
اگر درد صبحگاهی معده به صورت مکرر اتفاق می افتد یا با علائم دیگری همراه است، برای تشخیص علت و انتخاب درمان مناسب با پزشک مشورت کنید.