عصر ایران - دانشکده معماری دانشگاه مندوزا در شهر مندوزا، آرژانتین، یکی از نمونههای شاخص معماری دهه ۱۹۶۰ این کشور است. این ساختمان در سال ۱۹۶۰ توسط انریکو تدسکی طراحی شد و به دلیل فرم متفاوت نما و شیوه استفاده از عناصر سازهای، جایگاه قابل توجهی در معماری مدرن آرژانتین پیدا کرده است.
برخی مشاهدهکنندگان در نمای این ساختمان فرم ارگانیک یک درخت را میبینند و برخی دیگر آن را به پیکرهای انسانی تشبیه میکنند. این ویژگی، همراه با ساختار منظم و تکرارشونده بنا، به آن ظاهری متمایز داده است.
اهمیت معماری این ساختمان تنها به آرژانتین محدود نمانده است. دانشکده معماری مندوزا در سال ۲۰۱۵ برای حضور در نمایشگاه «آمریکای لاتین در حال ساخت؛ معماری از ۱۹۵۵ تا ۱۹۸۰» در موزه هنر مدرن نیویورک، موما، انتخاب شد.
طراح ساختمان، انریکو تدسکی، در زمان اجرای پروژه علاوه بر نقش معمار، بهعنوان بنیانگذار و نخستین رئیس دانشکده نیز فعالیت میکرد و از این جهت، کارفرمای پروژه نیز محسوب میشد.
تدسکی، معمار ایتالیاییتبار که بعدها تابعیت آرژانتین را به دست آورد، در سال ۱۹۴۸ وارد آرژانتین شد. او تا سال ۱۹۵۳ در توکومان اقامت داشت و در طراحی طرح شهری شهر دانشگاهی توکومان فعالیت کرد.
او از سال ۱۹۵۳ تا ۱۹۵۹ به تدریس در دانشگاه ملی کوردوبا پرداخت. تدسکی در سال ۱۹۶۰ در مندوزا ساکن شد و بهعنوان متخصص برنامهریزی شهری برای شهرداری این شهر فعالیت کرد.
توجه به تاریخ، نقد معماری و مطالعه چشمانداز محلی از جمله ویژگیهای رویکرد حرفهای او بود. او در فعالیتهای شهری خود بر موضوعاتی مانند تابش خورشید و تهویه، مقررات مربوط به درختان شهری و حفظ دیدهای شهری تأکید داشت.
ساختمان در بخش انتهایی یک قطعه زمین عمیق قرار گرفته و فضای عمومی بزرگی را در ورودی ایجاد میکند. اختلاف ارتفاع طبیعی زمین نیز باعث شده بنا نسبت به سطح پیادهرو بالاتر قرار بگیرد و بدون استفاده از تغییر مقیاس، حالتی یادمانی پیدا کند.
فناوری در طراحی این پروژه نقش اصلی دارد. ساختار، پوسته، کنترل تابش خورشید، زبان معماری و عملکرد بنا همگی بر اساس یک سیستم سازهای منسجم شکل گرفتهاند.
سازه ساختمان از بتن پیشساخته تشکیل شده است و مانند پوستهای خارجی، بخشهای جانبی بنا را دربرمیگیرد. این پوسته با یک مدولبندی منظم شکل گرفته و دالهای عمود بر آن، چهار طبقه مورد نیاز برای کارگاهها را ایجاد میکنند.
یکی از ویژگیهای قابل توجه دانشکده معماری مندوزا، تبدیل عناصر صنعتی به ساختاری با کیفیتی نزدیک به یک اثر مجسمهوار است. این موضوع تا حدی به پیشبینی تدسکی برای استفاده از مصالح محلی تولیدشده در همان دوره نسبت داده شده است.
در ساخت بنا، تعداد قطعات مورد استفاده نیز نسبتاً محدود بوده است. برخی از این عناصر پیشتر برای شبکه برق شهری طراحی شده بودند و برخی دیگر بهطور اختصاصی برای این ساختمان تولید شدند.
به این ترتیب، سازه پیشساخته تنها نقش فنی در ساختمان ندارد، بلکه به عنصر اصلی شکلدهنده ظاهر بنا تبدیل شده است.
پلانهای ساختمان بهصورت آزاد طراحی شدهاند و بخشهای خدماتی در امتداد یک محور سازمان یافتهاند. تقارن موجود در پلان و نما نیز با یک راهپله ساده شکسته میشود که از کفپلهها و تیرهایی برای ایجاد تکیهگاه جانبی تشکیل شده است.
ساختمان همچنان مورد استفاده قرار دارد و نمونهای از رویکردی به شمار میرود که تلاش میکند راهحلهای معماری کارآمد و اقتصادی را با شرایط اقلیمی و ویژگیهای محیط اطراف هماهنگ کند.
تنظیم و ترجمه: مازیار دانیالی