عصر ایران - خودروی سه چرخ شاید در نگاه اول بیشتر شبیه یک ایده عجیب و غیرمتعارف به نظر برسد، اما تاریخ این وسایل نقلیه سابقه ای طولانی دارد. در دوره های مختلف، طراحان و سازندگان به دلایل متفاوتی سراغ حذف یکی از چرخ ها رفتند؛ گاهی برای کاهش هزینه و وزن، گاهی برای مصرف سوخت کمتر و گاهی هم صرفا برای ساخت وسیله ای کوچک، ساده و متفاوت با خودروهای معمول.
از مورگان فمیلی ران اِباوت (Morgan Family Runabout) در سال 1917 گرفته تا سینکلر سی5 (Sinclair C5) در 1985، این مسیر شاهد نمونه هایی بوده که برخی به خودروهای تولیدی نزدیک بودند و برخی دیگر بیشتر به آزمایش های مهندسی یا وسایل نقلیه شهری آینده نگرانه شباهت داشتند. بعضی از آنها ظاهر عجیبی داشتند، بعضی بسیار کوچک بودند و تعدادی نیز با وجود طراحی غیرمعمول، ایده هایی را مطرح کردند که سال ها بعد در خودروهای شهری و کم مصرف دوباره مورد توجه قرار گرفت.
در میان این مدل ها نام هایی مانند مسرشمیت کی آر200 (Messerschmitt KR200)، پیل پی50 (Peel P50)، باند باگ (Bond Bug) و ریلاینت رابین (Reliant Robin) بیش از بقیه شناخته شده اند؛ خودروهایی که هرکدام به شکلی متفاوت تلاش کردند مفهوم «خودروی کوچک» را بازتعریف کنند. نکته جالب اینجاست که سه چرخ بودن همیشه به معنای یکسان بودن فلسفه طراحی نبود؛ برخی برای حمل و نقل اقتصادی ساخته شدند، برخی برای بازارهای خاص و برخی نیز با هدف آزمایش ایده هایی که در خودروهای آینده کاربرد پیدا کنند.
مجموعه تصاویر زیر، نگاهی به نزدیک به هفت دهه از این تجربه های متفاوت دارد؛ از نمونه های اولیه و نسبتا ساده اوایل قرن بیستم تا خودروهای کوچک، عجیب و گاه آینده نگر دهه های 1950، 1960، 1970 و 1980. این تصاویر به خوبی نشان می دهند که طراحان در طول این سال ها چگونه با یک پرسش ساده کلنجار رفته اند: آیا برای جا به جایی یک یا دو نفر، واقعا به چهار چرخ نیاز داریم؟
تنظیم و ترجمه: محمدمهدی حیدرپور