عصر ایران - هر سال، رقابت «عکاس اقیانوس سال» عکاسان سراسر جهان را به ثبت و ارسال چشمگیرترین تصاویر از اقیانوس ها و حیات دریایی دعوت می کند. نتیجه، مجموعه ای از عکس هایی است که نه تنها زیبایی شگفت انگیز جهان زیر آب را به تصویر می کشند، بلکه گاهی داستان هایی درباره بقا، رفتارهای عجیب جانوران و حتی تهدیدهایی که اقیانوس ها با آن رو به رو هستند روایت می کنند.
در میان تصاویر برگزیده سال 2026، از بچه فک دریایی کنجکاو و اسب های دریایی پدر گرفته تا موجودات اعماق دریا که به ندرت در طبیعت دیده می شوند، سوژه هایی به چشم می خورند که هر کدام پنجره ای متفاوت به دنیای اقیانوس باز می کنند.
هشدار: تصویر آخر این مجموعه ممکن است برای برخی مخاطبان ناراحت کننده باشد.
در این تصویر، متیو اسمیت یک بچه فک دریایی جنوبی را ثبت کرده است که با حالتی کنجکاوانه، نخستین تجربه خود را از حضور در آب پشت سر می گذارد. این توله در استخرهای کم عمق و صخره ای جزیره سی لاین در جزایر فالکلند عکاسی شده است.
رفتار کنجکاوانه این حیوان در مواجهه با محیطی تازه، تصویری متفاوت از نخستین مراحل زندگی یک پستاندار دریایی ارائه می دهد؛ لحظه ای ساده اما تماشایی که نشان می دهد ورود به اقیانوس برای یک حیوان جوان چگونه می تواند به تجربه ای ناشناخته و هیجان انگیز تبدیل شود.
تصویری که توسط ژولین آنتون ثبت شده، عنوان برنده کلی رقابت را به خود اختصاص داده است. در این عکس، یک اسب دریایی نر بالغ در برابر یک اسب دریایی جوان و کوچک دیده می شود؛ تصویری که یکی از شگفت انگیزترین ویژگی های زیست شناسی این جانوران را یادآوری می کند.
در بیشتر گونه های اسب دریایی، این نرها هستند که بارداری را بر عهده می گیرند، زایمان می کنند و از نوزادان مراقبت می کنند. آنتون این لحظه را در آب های کم عمق اطراف موره آ در پلی نزی فرانسه ثبت کرده است.
در تصویری دیگر، استیون لوپز نمایی بسیار نزدیک از چشم یک ماهی سی بَس سیاه غول پیکر ثبت کرده است. درون چشم این ماهی، سخت پوستان انگلی کوچک موسوم به کوپه پودها دیده می شوند.
این عکس در نزدیکی جزیره سانتا کاتالینا در سواحل کالیفرنیای جنوبی گرفته شده است. نکته جالب درباره این ماهی آن است که حدود 50 سال پیش، جمعیت آن در این منطقه تقریبا از بین رفته بود، اما در سال های اخیر تعداد آن دوباره در حال افزایش بوده است.
تصویر لوپز در عین حال یادآور این موضوع است که حتی در بدن بزرگ ترین جانوران دریایی نیز موجودات بسیار کوچک می توانند جایگاهی مهم در اکوسیستم داشته باشند.
در این تصویر از آندره آ میکولوتی، یک عقرب ماهی قرمز در لحظه ای دراماتیک، مارمولک ماهی را شکار کرده است. این عکس در فیلیپین گرفته شده و رفتار شکارچیانه پنهان کارانه این ماهی را به نمایش می گذارد.
عقرب ماهی ها به توانایی خود در استتار و کمین کردن شهرت دارند. آنها می توانند در محیط اطراف خود پنهان شوند و با سرعت زیاد به طعمه حمله کنند. این صحنه همچنین تصویری از نبرد دائمی برای بقا در زیست بوم های مرجانی است؛ جایی که هر لحظه می تواند برای یک شکارچی فرصتی برای تغذیه یا برای طعمه لحظه ای مرگبار باشد.
در جریان مهاجرت ساردین ها در مکزیک در سال 2025، عکاس آنیتا ورده با مهمانی غیرمنتظره رو به رو شد: یک خورشیدماهی اقیانوسی غول پیکر که تقریبا به اندازه یک خودروی کوچک بود.
ورده این لحظه را در حالی ثبت کرد که ماهی عظیم از میان آب های آبی رنگ به سمت آنها حرکت می کرد. ظاهر غیرمعمول و ابعاد بزرگ این جانور باعث شده بود حضورش در میان حجم عظیم ماهی های ساردین جلوه ای کاملا متفاوت داشته باشد.
خورشیدماهی اقیانوسی، که از بزرگ ترین ماهیان استخوانی جهان به شمار می رود، با ظاهر عجیب خود یکی از متفاوت ترین ساکنان اقیانوس است. در این تصویر، عظمت این جانور در برابر محیط اطرافش به خوبی دیده می شود.
میتسونا کاوایی این تصویر نادر را هنگام یک غواصی زمستانی در آب های سیاه در نزدیکی اوسزاکی ژاپن ثبت کرده است. سوژه عکس، یک نوزاد روبان ماهی است؛ موجودی که مشاهده آن در حالت زنده بسیار دشوار است.
روبان ماهی ها در مراحل زندگی خود در اعماق بسیار زیادی از اقیانوس زندگی می کنند و می توانند تا حدود 900 متر زیر سطح آب دیده شوند. نمونه های جوان نیز ممکن است تنها چند سانتی متر طول داشته باشند، در حالی که این ماهی در بزرگسالی می تواند به حدود 1.8 متر برسد.
همین تفاوت چشمگیر میان اندازه نوزاد و نمونه بالغ، در کنار کمیاب بودن مشاهده آنها، این تصویر را به پنجره ای کم سابقه به یکی از بخش های کمتر دیده شده زندگی در اقیانوس تبدیل کرده است.
در تصویری که حال وهوایی کاملا هنری دارد، جان کوویتز پنج سفره ماهی عقابی خالدار را در حال حرکت بر فراز بستر شنی دریا در هاوایی ثبت کرده است.
این سفر گروهی تنها جنبه ای دیدنی ندارد. این سفره ماهی ها اغلب در کنار یکدیگر حرکت می کنند و برای پیدا کردن طعمه در زیر شن ها از الکتروگیرنده های بدن خود کمک می گیرند. این گیرنده ها به آنها اجازه می دهند نشانه های الکتریکی بسیار ضعیف موجودات پنهان، از جمله نرم تنان و سخت پوستان، را شناسایی کنند.
ترکیب حرکت هماهنگ پنج جانور با بستر شنی و پس زمینه آبی، تصویری مینیمال و در عین حال چشمگیر ایجاد کرده است.
یکی از شگفت انگیزترین تصاویر این مجموعه توسط سلیمان العتیقی در ماوالی اندونزی ثبت شده است. در نمای نزدیک، یک ماهی کاردینال بنگای نر دیده می شود که نوزادان تازه از تخم درآمده خود را در دهانش پناه داده است.
این ماهی از راهبردی موسوم به دهان پروری استفاده می کند. ماهی نر می تواند نوزادان را حدود 10 روز در دهان خود نگه دارد و در این مدت غذا نخورد. این رفتار به محافظت از ماهی های جوان در برابر شکارچیان کمک می کند تا زمانی که آنها بتوانند زندگی مستقل تری داشته باشند.
چنین رفتاری نمونه ای جالب از شیوه های گوناگون مراقبت والدین در دنیای جانوران دریایی است؛ جایی که گاهی بقای نسل بعد به یک پناهگاه بسیار کوچک و غیرمنتظره وابسته می شود.
عکس فرانچسکا پیج تصویری از یک بچه خرچنگ دریایی کوچک و ظریف را در مرکز ملی پرورش خرچنگ دریایی در پادستو، بریتانیا نشان می دهد.
هر سال هزاران بچه خرچنگ دریایی در این مرکز پرورش داده می شوند. در طبیعت، شانس رسیدن آنها به سن بلوغ بسیار پایین است؛ طبق اطلاعات این مجموعه، از هر 20 هزار نمونه تنها حدود یک مورد ممکن است به بزرگسالی برسد.
خرچنگ های جوانی که در مراکز پرورش نگهداری و سپس برای ادامه چرخه زندگی آماده می شوند، شانس بسیار بیشتری برای رسیدن به سن تولیدمثل دارند. برآورد ارائه شده در این رقابت نشان می دهد احتمال زنده ماندن آنها تا سن تولیدمثل در چنین شرایطی حدود هزار برابر بیشتر است.
این تصویر در کنار زیبایی بصری، توجه را به تلاش های حفاظتی برای افزایش بقای گونه های دریایی در نخستین و آسیب پذیرترین مراحل زندگی جلب می کند.
در آخرین تصویر، کارستن میشلز صحنه کشته شدن یک نهنگ خلبان توسط شکارچی را در جزایر فارو ثبت کرده است؛ مجمع الجزایری خودگردان در قلمرو پادشاهی دانمارک.
این تصویر به سنتی موسوم به گریندادراپ (Grindadráp) مربوط می شود که طی آن گروه هایی از نهنگ های خلبان به سمت ساحل رانده شده و برای کشتار محاصره می شوند. این سنت سال هاست موضوع بحث و مناقشه درباره شکار نهنگ و حفاظت از حیات دریایی بوده است.
ثبت چنین صحنه ای، در کنار تصاویر زیبایی که در بخش های دیگر این مجموعه دیده می شوند، روی وجه دیگری از رابطه انسان و اقیانوس تمرکز دارد. اقیانوس تنها مجموعه ای از مناظر تماشایی و موجودات شگفت انگیز نیست؛ زیست بومی گسترده است که فعالیت های انسانی نیز می توانند بر آن اثر بگذارند.
مجموعه عکاس اقیانوس سال 2026 با کنار هم قراردادن این تصاویر، طیف گسترده ای از زندگی در دریا را به نمایش می گذارد؛ از نخستین تجربه یک بچه فک دریایی در آب گرفته تا رفتارهای پیچیده والدین، شکار، همزیستی و حتی چالش های ناشی از فعالیت های انسانی. هر عکس، بخشی کوچک از دنیایی بسیار بزرگ را روایت می کند؛ دنیایی که بخش زیادی از آن هنوز برای انسان ناشناخته باقی مانده است.
تنظیم و ترجمه: محمدمهدی حیدرپور