عصر ایران - انعام کجهجی، روزنامهنگار و رماننویس عراقی، جایزه «بهترین ستوننویس» را در بیستوپنجمین دوره جایزه رسانه عربی دریافت کرد؛ جایزهای که بار دیگر نام یکی از شناختهشدهترین نویسندگان عراقی معاصر را، این بار در عرصه روزنامهنگاری، در کانون توجه قرار داد.
کجهجی که سالهاست در پاریس زندگی میکند، فعالیت حرفهای خود را در روزنامهنگاری آغاز کرد و در طول چند دهه با شماری از مهمترین رسانههای عربی همکاری داشته است. نوشتههای او اغلب در نقطه تلاقی روزنامهنگاری، خاطره و ادبیات قرار میگیرند؛ همان حوزهای که بعدها در رمانهایش نیز به یکی از ویژگیهای اصلی آثار او تبدیل شد.
او فعالیت ادبی خود را با رمان «سواقی القلوب» در سال ۲۰۰۵ آغاز کرد؛ اثری که در فارسی با عنوان «آبباریکهها» و با ترجمه محمد حزباییزاده منتشر شده است. کجهجی در این رمان سراغ زندگی عراقیهای مهاجر در پاریس میرود و فاصله میان سرزمین مبدأ و زندگی تازه در مهاجرت را به موضوعی ادبی تبدیل میکند.
پس از آن، رمان «الحفیده الأمریکیة» یا «نوه آمریکایی» منتشر شد؛ اثری که داستان دختری عراقی ـ آمریکایی را روایت میکند که پس از سقوط رژیم صدام به عراق بازمیگردد و با سرزمینی روبهرو میشود که برای او هم وطن است و هم بیگانه. این رمان در سال ۲۰۰۹ به فهرست نهایی جایزه بینالمللی رمان عربی راه یافت.
اما جایگاه کجهجی در ادبیات عرب بیش از همه با رمان «طشاری» تثبیت شد؛ رمانی درباره پراکندگی یک خانواده عراقی در نقاط مختلف جهان و تجربه نسلی که جنگ و مهاجرت، اعضای آن را از یکدیگر دور کرده است. «طشاری» در سال ۲۰۱۴ به فهرست نهایی جایزه بینالمللی رمان عربی راه یافت و در سال ۲۰۱۶ جایزه ادبی «لاگاردِر» فرانسه را از آن خود کرد. این رمان نیز با عنوان «تکهپارههای من» به فارسی منتشر شده است.
رمان «النبیذة» نیز یکی دیگر از آثار مهم کجهجی است؛ رمانی که در آن، مانند بسیاری از آثار او، تاریخ معاصر عراق از خلال زندگی و خاطرات شخصیتهای زن روایت میشود. «بازمانده» از دیگر آثار کجهجی است که با ترجمه محمد حزباییزاده به فارسی منتشر شده است.
در سالهای اخیر، داستان کوتاه نیز جایگاه ویژهای در کارنامه ادبی کجهجی پیدا کرده است. مجموعه «بلاد الطاخ طاخ» که در فارسی با عنوان «نابینایی در میلانو» و با ترجمه محمد حزباییزاده منتشر شده، نمونهای از این بخش از فعالیت ادبی اوست.
حضور آثار کجهجی در فارسی، از «آبباریکهها» و «بازمانده» تا ترجمه دیگر رمانها و داستانهای او، نشان میدهد که ادبیات این نویسنده عراقی محدود به تجربه تاریخی یک کشور نیست؛ مهاجرت، تبعید، خاطره، فروپاشی خانوادهها و جستوجوی هویت، مضامینی هستند که در بسیاری از جوامع عربی و غیرعربی امروز قابل پیگیریاند.
آثار روایی وی دوباره به فهرست کوتاه بوکر عربی راه یافتند.
دریافت جایزه «بهترین ستوننویس» رسانه عربی، در کنار کارنامه داستانی کجهجی، تصویری از نویسندهای ارائه میدهد که روزنامهنگاری و داستاننویسی برای او دو مسیر جدا از هم نبودهاند. او در هر دو عرصه، از زندگی انسانهایی نوشته است که میان گذشته و اکنون، وطن و مهاجرت و خاطره و واقعیت معلق ماندهاند.