عصرایران- محل ظاهر شدن جوش می تواند درباره عوامل موثر بر آن سرنخ هایی به دست دهد، اما نمی توان از روی محل آکنه به بیماری یک اندام داخلی مانند کبد، کلیه، ریه یا دستگاه گوارش پی برد.
«نقشه برداری صورت» که در برخی منابع سنتی، قسمت های مختلف صورت را به اندام های داخلی بدن مرتبط می کند، روش علمی معتبر برای تشخیص بیماری نیست. آکنه زمانی ایجاد می شود که فولیکول های مو به واسطه چربی و سلول های مرده پوست مسدود شوند و التهاب شکل بگیرد. هورمون ها، ژنتیک و برخی عوامل محیطی نیز می توانند در ایجاد یا تشدید آن نقش داشته باشند.
پیشانی یکی از نواحی شایع بروز آکنه است. غدد چربی در پوست صورت فعال هستند و چربی اضافی می تواند در کنار سلول های مرده پوست منافذ را مسدود کند.
محصولات مو مانند روغن ها، ژل ها، واکس ها و برخی نرم کننده ها نیز می توانند در امتداد خط رویش مو و پیشانی باعث ایجاد جوش شوند. به همین دلیل، آکنه پیشانی را نمی توان به طور معمول نشانه مشکلات گوارشی یا تجمع «سموم» در بدن دانست.
آکنه روی گونه ها نیز معمولا از همان مکانیسم های شناخته شده آکنه ناشی می شود و محل آن به تنهایی نشانه بیماری دستگاه تنفسی یا سایر اندام های داخلی نیست.
با این حال، اصطکاک و فشار مکرر روی پوست می تواند در بعضی افراد آکنه را تشدید کند. تماس مداوم پوست با برخی وسایل یا محصولات نیز ممکن است در ایجاد جوش نقش داشته باشد.
پیشانی، بینی و چانه در مجموع «ناحیه T» صورت را تشکیل می دهند. این قسمت ها از نواحی مستعد آکنه هستند و فعالیت غدد چربی در آن ها می تواند در ایجاد جوش نقش داشته باشد.
بنابراین، جوش روی بینی را نمی توان نشانه فشار خون بالا یا اختلال عملکرد کبد و کلیه دانست. برای چنین بیماری هایی باید از روش های تشخیصی معتبر مانند معاینه و آزمایش های مناسب استفاده کرد، نه محل جوش روی صورت.
آکنه اطراف چانه و خط فک، به ویژه در زنان، می تواند با تغییرات هورمونی ارتباط داشته باشد. تغییرات هورمونی در دوره های مختلف زندگی، از جمله دوران قاعدگی، بارداری، پیش یائسگی و یائسگی، می تواند در برخی افراد باعث تشدید آکنه شود.
البته هر جوش روی چانه به معنای اختلال هورمونی نیست. اگر آکنه در بزرگسالی به طور مداوم ایجاد شود یا همراه با علائم دیگری مانند نامنظمی قاعدگی یا افزایش موهای زائد باشد، پزشک ممکن است بررسی هورمونی را در نظر بگیرد.
آکنه می تواند علاوه بر صورت، پشت، سینه و شانه ها را نیز درگیر کند. این نواحی غدد چربی فراوانی دارند و تعریق، فشار و اصطکاک می توانند آکنه را تشدید کنند.
پوشیدن تجهیزات ورزشی یا حمل وسایلی مانند کوله پشتی که برای مدت طولانی به پوست فشار وارد می کنند نیز در برخی افراد می تواند باعث نوعی آکنه موسوم به «آکنه مکانیکی» شود.
هر برجستگی کوچک و قرمز روی بازو یا ران، لزوما آکنه نیست. «کراتوز پیلاریس» می تواند به صورت برجستگی های کوچک و زبر روی قسمت بالایی بازوها و برخی قسمت های پا ظاهر شود و با جوش اشتباه گرفته شود.
فولیکولیت نیز یکی دیگر از مشکلات پوستی است که ممکن است ظاهری شبیه آکنه داشته باشد. در این بیماری، فولیکول های مو ملتهب می شوند و ممکن است برجستگی های قرمز یا چرکی ایجاد شوند. تشخیص درست اهمیت دارد، زیرا درمان این مشکلات با درمان آکنه یکسان نیست.
استرس علت مستقیم ایجاد آکنه محسوب نمی شود، اما می تواند آکنه موجود را تشدید کند. کمبود خواب نیز ممکن است با بدتر شدن آکنه همراه باشد. بنابراین، کنترل استرس و داشتن خواب کافی می تواند بخشی از مراقبت کلی از پوست باشد، اما نباید آن را جایگزین درمان مناسب آکنه دانست.
ارتباط میان رژیم غذایی و آکنه هنوز کاملا مشخص نیست. برخی مطالعات احتمال ارتباط رژیم های با بار گلیسمی بالا و مصرف شیر گاو با افزایش آکنه را مطرح کرده اند، اما نتایج پژوهش ها یکدست نیست.
آکادمی پوست آمریکا نیز به وجود برخی شواهد درباره رژیم غذایی با بار گلیسمی پایین اشاره می کند، اما تاکید دارد که پژوهش بیشتری برای مشخص شدن این ارتباط لازم است.
راهنمای NICE که در آوریل 2026 به روز شده، نیز اعلام می کند شواهد کافی برای توصیه یک رژیم غذایی مشخص به عنوان درمان آکنه وجود ندارد. بنابراین، حذف خودسرانه گروه های غذایی مانند لبنیات یا گوشت قرمز برای درمان آکنه توصیه عمومی و قطعی محسوب نمی شود.
برای پوست مستعد آکنه، شست وشوی ملایم دو بار در روز و استفاده از محصولات غیرکومدون زا می تواند بخشی از مراقبت معمول باشد. از فشار دادن و دستکاری جوش ها نیز باید پرهیز کرد، زیرا این کار می تواند خطر ایجاد جای زخم را افزایش دهد.
اگر آکنه شدید، دردناک، ندولار یا کیستی است، جای زخم ایجاد می کند یا با درمان های معمول برطرف نمی شود، مراجعه به متخصص پوست اهمیت دارد. همچنین اگر ضایعاتی که شبیه جوش هستند برای مدت طولانی باقی می مانند یا ظاهر متفاوتی دارند، ممکن است مشکل پوستی دیگری مانند فولیکولیت یا درماتیت اطراف دهان مطرح باشد.
درمان آکنه بر اساس نوع و شدت آن انتخاب می شود. راهنمای آکادمی پوست آمریکا، درمان هایی مانند بنزوئیل پروکساید، رتینوئیدهای موضعی و اسید آزلائیک را در میان گزینه های مبتنی بر شواهد قرار داده است و در برخی شرایط درمان های خوراکی یا هورمونی و ایزوترتینوئین نیز مورد استفاده قرار می گیرند.
این مطلب صرفا برای افزایش آگاهی و اطلاع رسانی است و جایگزین تشخیص، درمان یا توصیه پزشکی نیست. پیش از مصرف دارو یا مکمل، تغییر مقدار مصرف آن ها یا استفاده درمانی از هر روش، با پزشک یا داروساز مشورت کنید.