عصرایران؛ مازیار آقازاده - رهبران دنیا فوج فوج عازم نیویورک هستند تا در هشتاد و یکمین نشست سالانه "مجمع عمومی ملل متحد" شرکت کنند. همان مجمعی که همه کشورها در آن یک کرسی و یک حق رای دارند و از این منظر دموکراتیک ترین نهاد سازمان ملل محسوب می شود، در حالی که بی خاصیت ترین آن هم هست، چون تصمیمات مهم دنیا در آنجا گرفته نمی شود.
البته طی سال های گذشته، دیگر نهادِ "شورای امنیت" هم که مهم ترین و قدرتمند ترین نهاد سازمان ملل محسوب می شد و تصمیمات مهم دنیا اعم از اعلان جنگ و صلح و تصمیم گیری قهری درباره کشورها در آن نهاد صورت می گرفت، از حیز انتفاع ساقط شده است و دیگر تصمیم مهمی در آنجا هم گرفته نمی شود و دنیا در بی نظمی نسبی سیر می کند.
سازمان ملل با گذشت 8 دهه از تاسیس آن، کارکردهای اصلی خود را از دست داده و سازوکارهای تصمیم گیری در نهاد های آن به دلیل اختلافات ذاتی بلوک بندی های قدرت و مشکل نبود اجماع بین المللی، قفل شده است. کشورها دیگر اهمیت چندانی به تصمیم های سازمان ملل نمی دهند.
حال چرا چنین شده؟
چون "حرمت امامزاده به متولی آن است"! و وقتی بزرگان دنیا و همان 5 کشوری که 5 کرسی دایم و حق وتو در شورای امنیت دارند خود مصوبات این نهاد را وقعی نمی نهند و منافع فردی و بلوکی خود را بر هنجارها و حقوق بین الملل ترجیح می دهند، دیگر چه اعتبار و آبرویی برای آن باقی می ماند. بر همین اساس کشورها تلاش می کنند اختلافات خود را دیگر در راهروهای سازمان ملل حل و فصل نکنند و این اختلافات از طرقی چون ابزارهای نظامی و بده - بستان های دیپلماتیکی دو به دو یا چند به چند در خارج سازمان ملل حل و فصل می شوند یا نمی شوند.
ایالات متحده آمریکا یکی از مسببان اصلی وضع موجود است. وقتی رئیس ایالات متحده آمریکا ( ترامپ) طی سال های گذشته از هر چه نهاد و سازمان وابسته به سازمان ملل متحد بوده خارج شده، بودجه های نهادهای آن را قطع کرده و حتی برخی کارکنان و نهادهای وابسته به سازمان ملل را تحت تحریم و مجازات قرار داده و یا وعده مجازات آنها را داده است، دیگر چه اعتباری برای سازمان ملل می ماند.
وقتی آمریکا بدون هیچ دلیل موجهی قطعنامه مصوب شورای امنیت (قطعنامه 2231 ناظر بر توافقنامه برجام) را به صورت یکجانبه نقض کرده و از برجام خارج شده و دوباره تلاش کرده با همراهی اقمار اروپایی خود از همین قطعنامه مورد نقض قرار گرفته حکم " بازگشت خودکار تحریم های هسته ای شوای امنیت علیه ایران" (موسوم به اسنپ بک) را بگیرد.
یا وقتی دهها قطعنامه شورای امنیت را که برای عمل رژیم اسرائیل به تعهدات حقوق بین المللی در قبال فلسطین را وتو کرده و بارها از همین حق خود برای وتوی قطعنامه های شورای امنیت در قبال نسل کشی در غزه استفاده کرده
و یا زمانی که آمریکا بدون مراجعه به شورای امنیت و کسب مجوز، دو مرتبه اقدام به تجاوز نظامی (همراه با رژیم اسرائیل) علیه ایران کرده
و یا روسیه که خود عضو دایم و دارای حق وتوست، به یک کشور عضو سازمان ملل (اوکراین) لشکر کشی کرده و 5 سال است که شورای امنیت به واسطه حق وتوی روسیه نتوانسته در قبال جنگ اوکراین به یک تصمیم واحد برسد
و وقتی که اختلافات و بلوک بندی بین 5 کشور عضو دایم شورا (چین و روسیه) در سویی و (آمریکا و انگلیس و فرانسه) در سوی دیگر، عملا مانع تصمیم گیری شورای امنیت در پرونده های مهم اختلافات و جنگ های جاری در جهان شده است.
همه و همه باعث شده که از مهم ترین نهاد تصمیم گیر سازمان ملل دیگر تنها یک قالب میان تهی باقی مانده باشد که نمایندگان کشورها به جلسات آن می روند و بدون تصمیم و تنها بعد از ارایه نطق هایشان از آن خارج می شوند، در حالی که سرنوشت منازعات جهانی در میدان عمل نظامی و با اصل " الحق لمن غلب"، تعیین تکلیف می شود.
یاد اظهارات معمر قذافی رهبر فقید لیبی بخیر که در یکی از نطق های خود در همین نشست های بی خاصیت سالانه مجمع عمومی ملل متحد وضعیت سازمان ملل را به درستی تشریح کرده بود و امروز نیست که ببیند اظهارات او درباره ماهیت این سازمان بین المللی روشن تر از "آفتاب صلات ظهر" در معرض دید همه جهانیان است و دنیا می بیند که حرف های او درباره ماهیت بی خاصیت سازمان ملل شاید دقیق ترین و درست ترین توصبف از ماهیت آن بوده است؛ زمانی که گفت:
" این چه دموکراسی است؟ کدام شورای امنیت؟ چطور از صلح جهانی مطمئن باشیم؟وقتی که سرنوشت ما دست 10 کشور است. و آنها هم زیر سلطه 5 کشور ( اعضای دارای حق وتو) و آن 5 عضو دارای حق وتو هم زیر فرمان یک کشور (آمریکا). من و شما 190 کشور (عضو مجمع عمومی) هم مثل یک پارک جنگلی اینجا نشسته ایم. شما را در اینجا دکور چیده اند. مثل هاید پارک لندن. پیش اینها شما اصلا ارزشی ندارید. فقط اجازه می دهند حرف بزنید. انگار دارید در یک پارک جنگلی حرف می زنید.این واقعیت شما پیش اینهاست. تصمیم های اینها بر کشورهای کوچک و جهان سوم اجرایی می شود. قوانین بر کشورهای بزرگ اجرایی نمی شود. واقعیت این است که فقط بر من و شما مسلط هستند. مگر اینجا یک آژانس بین المللی نیست؟ اگر بین المللی است همه باید عمل کنند. شورای امنیت علیه ماست. آژانس بین المللی انرژی اتمی علیه ماست. دیوان بین المللی دادگستری علیه ماست. خودشان استثنا هستند. این سازمان ملل نیست. اصلا عدالت و صلحی نیست. جمع کنید بابا."
یادش بخیر! آن روزهایی که قذافی این سخنان را می گفت کسی جدی نمی گرفت و غالبا رسانه های جریان اصلی در غرب، نه به حرف های او، بلکه او را با سوژه هایی چون سبک زندگی و خیمه هایش مورد تمسخر قرار می دادند، غافل از اینکه این اظهاراتِ صادقانه و واقع بینانه، از عمق تجربه دهه ها حکمرانی او برمی خاست و حقیقت آن امروز همچون آفتاب روشن مقابل چشم دنیاست.