چه کسی بر مدار زمین حکومت می کند؟ / نگاهی به امپراتوری ماهواره ای در فضا (+اینفوگرافیک)

عصر ایران - تا همین چند دهه پیش، تسخیر فضا و فرستادن ماهواره به مدار زمین، رویایی پرهزینه و انحصاری در دست قدرت های بزرگ جهان مانند آمریکا و شوروی بود. اما امروزه نقشه مداری زمین دستخوش یک انقلاب بی سابقه شده است؛ انقلابی که دیگر رهبران آن ابرقدرت های سیاسی نیستند، بلکه غول های فناوری و شرکت های بخش خصوصی اند.

آمارهای تازه منتشرشده از پایگاه داده AEI Space Data Navigator و تحلیل های وب سایت Visual Capitalist تصویر خیره کننده ای از وضعیت فعلی فضا ارائه می دهند: اکنون بخش تجاری بیش از 12 برابر بیشتر از نهادهای دولتی و نظامی، ماهواره فعال در فضا دارد.

اسپیس اکس؛ فرمانروای مطلق مدار پایین زمین

در صدر جدول مالکان ماهواره در جهان، نامی آشنا و بی رقیب به چشم می خورد: اسپیس ایکس (SpaceX).

این شرکت تحت مدیریت ایلان ماسک با پروژه اینترنت ماهواره ای «استارلینک»، به تنهایی 10262 ماهواره فعال در مدار زمین دارد. برای درک عظمت این رقم کافی است بدانید که از مجموع بیش از 15 هزار ماهواره فعال در سراسر جهان، حدود دو سوم آن ها متعلق به اسپیس اکس است. فاصله اسپیس اکس با رتبه دوم این جدول یعنی شرکت بریتانیایی وان وب (با 632 ماهواره)، بیش از 16 برابر است!

عقب نشینی دولت ها و ارتش ها در برابر بخش خصوصی

نکته شگفت انگیز این آمار، سهم ناچیز سازمان های فضایی و ارتش های قدرتمند جهان در مقایسه با شرکت های خصوصی است:

دفتر ملی شناسایی آمریکا (NRO): 285 ماهواره

ارتش آمریکا: 244 ماهواره

ارتش چین: 168 ماهواره

ارتش روسیه: 107 ماهواره

سازمان فضایی ناسا: 90 ماهواره

در مجموع، تمام نهادهای برجسته دولتی و نظامی نام برده در این گزارش تنها 894 ماهواره در اختیار دارند؛ عددی که در برابر ناوگان عظیم استارلینک بسیار کوچک به نظر می رسد.

جدول 10 مالک برتر ماهواره در جهان

چرخش بزرگ در اقتصاد فضایی

این تغییر شیفت بزرگ نشان می دهد که ماهواره ها دیگر صرفا ابزارهایی برای تحقیقات علمی یا برنامه های جاسوسی دوران جنگ سرد نیستند. امروزه مدار زمین به زیرساخت حیاتی اقتصاد دیجیتال تبدیل شده است؛ از ارائه اینترنت پرسرعت در دورافتاده ترین نقاط زمین گرفته تا پایش تغییرات اقلیمی، مدیریت کشاورزی هوشمند، ردیابی خطوط کشتیرانی و خدمات لجستیک.

افزون بر این، راهبرد پرتاب ماهواره ها نیز تغییر کرده است. به جای ساخت و پرتاب یک ماهواره چندصد میلیون دلاری سنگین و پیچیده که سال ها زمان می برد، شرکت هایی مانند اسپیس اکس به سراغ تولید انبوه «منظومه های ماهواره ای کوچک» رفته اند؛ ماهواره هایی کوچک تر، ارزان تر و با قابلیت جایگزینی سریع.

با ادامه این روند، اقتصاد فضا وارد فاز تازه ای از رقابت های تجاری شده است؛ دورانی که در آن کلید اصلی ارتباطات و داده های زمین، بیش از هر زمان دیگری در دست شرکت های خصوصی قرار دارد.

تنظیم و ترجمه: محمدمهدی حیدرپور