عصرایران ؛ رضا غبیشاوی - تاکنون 5 کشور منطقه با قبول و اجرای تحریم آمریکا، پذیرش هواپیماهای ایرانی را متوقف کرده اند. در نتیجه، پرواز از ایران به فرودگاه های گرجستان، جمهوری آذربایجان، امارات، عمان و عراق معلق شده است.
در آخرین گام هم دو فرودگاه نجف و اربیل در مرکز و شمال عراق نیز به تحریم ها پیوستند تا دیگر خبری از پروازها در آنها نباشد.
1- تاکنون تحریم پروازهای ایران توسط 5 کشور اجرا شده است.
در عراق، با وجود اینکه نخست وزیر و اکثر وزیران دولت، شیعه و نزدیک به ایران هستند اما تحریم آمریکا از سوی فرودگاه های این کشور به اجرا گذاشته شد.
وضعیت عراق بعد از صدام، درباره موضوع تحریم ها کاملا شفاف است و در این باره میان همه طیف های سیاسی آن اجماع و توافق وجود دارد. عراق در برابر هیچ کدام از تحریم های آمریکا یا اروپا یا سازمان ملل متحد، مقاومت نمی کند بلکه کاملا اجرا می کنند حتی اگر به ضررشان تمام شود چون خواهان بازگشت تحریم ها علیه این کشور یا رویارویی یا آمریکا و اروپا بر سر ایران یا کشور دیگری نیستند.
دولت عراق به لحاظ سیاسی نزدیک ایران است اما در برابر تحریم آمریکا، تسلیم است و منافع اقتصادی سیاسی این کشور را در اولویت قرار می دهد.
درباره گرجستان هم با وجود اینکه دولت نزدیک به روسیه در این کشور برقرار است اما این کشور کوچک خواهان هیچ نوع تنش و درگیری با آمریکا به ویژه بر سر ایران نیست به همین دلیل رابطه با آمریکا آنقدر بزرگ و برای گرجستان ارزشمند است که به راحتی از خیر منافع مادی ارتباطات اقتصادی و گردشگری با ایران می گذرد.
درباره عمان نیز شرایط مشابهی برقرار است. عمان در میان کشورهای جنوب خلیج فارس، بهترین و نزدیک ترین روابط سیاسی با ایران را دارد و بارها به لحاظ اقتصادی نیز به سود ایران فعالیت داشته است. از جمله در زمینه دور زدن تحریم ها. همین حالا نیز یکی از راه های دور زدن محاصره دریایی آمریکا علیه ایران، بنادر عمان هستند.
با این حال وقتی پای تحریم آمریکا وسط باشد دست های عمانی ها هم به تسلیم بالاست و آنها نیز خواهان قربانی کردن منافع اقتصادی سیاسی شان به دلیل ایران نیستند.
زمانی گفته شد کشورها در برابر تحریم ایران، یا اینقدر بزرگ هستند که با آمریکا روابط مهم و ارزشمندی دارند و در نتیجه تحریم ایران را اجرا می کنند تا رابطه با آمریکا را حفظ کنند یا اینقدر کوچک و ضعیف هستند که با کوچکترین فشاری از سوی آمریکا، تحریم علیه ایران را اجرا می کنند.
درباره جمهوری آذربایجان هم شرایط مشابه با عراق و عمان وجود دارد. رابطه سیاسی با دولت های آنها خوب است اما میان ایران و آمریکا، انتخاب آنها واشنگتن است.
امارات نیز قبل از این در وضعیت تنش و درگیری با ایران بود. صدور ویزا برای ایرانی ها را متوقف و حتی استفاده مسافران ایرانی از پروازهای اماراتی را ممنوع کرده بود. به تازگی هم همه ارتباطات اقتصادی با ایران را تعلیق کرد. امارات همچنین در دوره جنگ 40 روزه هدف بیشترین حملات هوایی ایران بود. حملاتی که علاوه بر نیروهای آمریکایی، تاسیسات نفتی و دیگر مراکز این کشور را هدف گرفت.
توقف پروازها به عراق، گرجستان، عمان و امارات، حجم مهمی از تورهای گردشگری ایرانی ها را متوقف می کند و آسیب جدی و بزرگ به شرکت های هواپیمایی و آژانس های گردشگری ایرانی وارد می کند.
یکی از اهداف این تحریم جدید همین است. آسیب جدید و جدی به منافع ایرانی ها.
2 - تحریم شرکت های هواپیمایی ایران از سوی آمریکا در قالب برنامه جدید آمریکاست که از آن با عنوان خفه کردن اقتصاد ایران و با هدف سرنگونی جمهوری اسلامی ایران یاد می کند.
برخلاف قبل که برنامه اتمی یا موشکی یا حقوق بشری یا جنگ روسیه - اوکراین، دلیل تحریم اعلام می شد این بار اما هدف، نابود کردن همه ارتباطات خارجی اقتصاد ایران است.
تحریم پروازی، یعنی شرایط جنگی و غیرعادی برای ایران ادامه دارد.
علاوه براین، آمریکا به دنبال ایجاد محاصره هوایی علیه ایران پس از محاصره دریایی است.
آمریکا از 23 تیر ماه گذشته، محاصره دریایی علیه بنادر جنوب ایران اعمال کرده است. در این برنامه، نیروی دریایی آمریکا مانع از رفت و آمد کشتی ها به سمت بنادر ایران در خلیج فارس و دریای عمان شده اند. محاصره دریایی ادامه دارد.
حالا آمریکا در گام دوم تلاش می کند محاصره هوایی نیز علیه ایران اعمال کند تا رفت و آمد پروازها به سمت ایران به طور کامل متوقف شود.
3- سوال از مسوولان سازمان هواپیمایی کشوری و وزارت راه و دیگر بخش هاست که با سکوت یا انتشار اطلاعات نادرست یا انتشار دیرهنگام و تاخیری اطلاعات، تصویر دیگری از ناکارآمدی خود را به نمایش گذاشتند.
آیا مسوولان ایرانی از قبل، از توقف پروازها اطلاع داشتند یا نداشتند؟ یا آنها هم مثل مسافران ایرانی غافلگیر شدند؟
اگر از قبل می دانستید چرا اطلاع رسانی نکردند بلکه با سکوت خود به کسب و کار و برنامه و سفر و زندگی مردم آسیب زدند؟ مثل بسیاری از مسافران و هواپیماهای ایرانی در فرودگاه های بغداد و نجف و دیگر کشورها که دچار مشکل شدند.
اگر اطلاع نداشتند پس وظیفه و ماموریت آنها چیست و چه جایگاه حقوقی دارند؟
تقریبا تنها درباره گرجستان، مقامات این کشور خود از قبل توقف پروازها به ایران را اعلام کردند و مانع از سردرگمی مسافران و شرکت های هواپیمایی ایرانی شدند.
در سایر موارد، مقامات ایرانی همزمان با توقف پروازها یا با تاخیر، این موضوع را اعلام کردند.
خیلی از مسافران ایرانی البته شایعات و خبرهای غیررسمی را که از قبل منتشر شده بود را باور کردند و در نهایت مشخص شد صحیح اند.
آیا نباید در روزهای اخیر و همراه با اعلام مقامات آمریکایی درباره توقف پروازها از اول مهر، مسوولان ایرانی از وضعیت پروازها از کشورهای همسایه کسب اطلاع می کردند؟ آیا وقتی از چند روز قبل، خبرهای غیررسمی درباره توقف پروازهای ایرانی در عمان و عراق منتشر شد نباید به بررسی آنها می پرداختند و خبر صحیح را زودتر اعلام می کردند؟
4 - از یک جهت این تحریم ها اتفاق خوبی است و آن اینکه ، زندگی مسوولان را نیز تحت تاثیر قرار می دهد.
هر چقدر تحریم ها برای مردم ( از افراد عادی تا فعالان اقتصادی ) دردسرساز شده اما برای بسیاری از مسوولان هنوز مشکل خاصی ایجاد نکرده است. در واقع، آنها هنوز طعم تلخ تحریم ها را نچشیده اند و در سختی های آن گرفتار نشده اند.
اگر مردم عادی به دلیل تحریم و وضعیت اقتصادی خراب، برای پیدا کردن یک داروی خاص با مشکل مواجه اند آن مقام مسوول با سفارش فلان رفیق، در بازگشت از اولین سفر خارجی، دارو حاضر می شود. اگر مردم عادی برای خرید یک خودروی معمولی روز دنیا مجبورند چند برابر قیمت آن را بپردازند و هزینه های بلاوجه داشته باشند در مقابل، مسوولان با خودروی خدمت و راننده، درکی از هزینه های خرید و نگهداری خودرو در روزهای کنونی ندارند.
اگر مردم به دلیل جهش قیمت دلار و عدم صدور ویزا و شرایط جنگی، از سفر خارجی محروم اند اما سفر خارجی برخی مسوولان در قالب های مختلف، ادامه دارد.
پروازها متوقف شد تا این بار هم مسوولان شاید طعم زشت تحریم را بچشند و به خود آیند و برای توقف آن کاری کنند یا به ناتوانی و ناکارآمدی خود اعتراف کنند و خلق الله را در انتظار نگه ندارند. متاسفانه برخی مسوولان آنچنان در توهم به سر می برند که شاید جز رویارویی با سختی شخصی، چیز دیگری آنها را متوجه واقعیت ها نمی کند.
5- امیدواریم این اتفاق، مسوولان غافل را از خواب، بیدار و هوشیار کند گرچه امیدی نداریم. مسوولانی که به تحریم ها نگاه حاشیه ای، کلیشه ای، تبلیغاتی و در یک کلام، غیرواقعی دارند. مسوولانی که باید برای این تحریم ها و جلوگیری از وقوع آنها تدبیر می کردند که نکردند. مسوولانی که باید مانع این تحریم ها می شدند اما نشدند. مسوولانی که تنها واکنش آنها به تحریم ها، مشتی جملات کلیشه ای و تبلیغاتی است که ماه ها و سال هاست تکرار می کنند؛ مسوولانی که با ناکارآمدی و ضعف، مانع از تحریم ها نشدند و اجازه دادند تحریم ها به جایی برسند که رفت و آمد عادی مردم به کشورهای همسایه را نیز قطع کند.