کارشناس ارشد روانشناسی با تأکید بر نقش خانواده در پیشگیری از اعتیاد گفت: خانواده باید از دوران کودکی پایه و اساس ارتباطات اجتماعی فرزندان را شکل دهد تا در دوران نوجوانی، انتخاب دوستان و حضور در جمع همسالان در شرایط امنتری انجام شود.
به گزارش روابط عمومی ستاد مبارزه با مواد مخدر، شهناز خیرخواه، کارشناس ارشد روانشناسی در برنامه «سلام تهران» با اشاره به نقش خانواده و دوستان در تربیت و پیشگیری از اعتیاد اظهار کرد: خانه، حریم امن همه انسانها و منشأ شکلگیری باورها، اعتقادات، خودپنداره، اعتمادبهنفس و عزتنفس است و دوستان نیز میتوانند تأثیر قابلتوجهی بر مسیر زندگی افراد داشته باشند.
وی افزود: تأثیر دوستان در دوران نوجوانی بسیار زیاد است و مطالعات نیز نشان میدهد که همسالان میتوانند بهصورت مستقیم و غیرمستقیم بر رفتار نوجوانان اثر بگذارند. تأثیر مستقیم میتواند در قالب پیشنهاد مصرف سیگار یا مواد باشد و تأثیر غیرمستقیم نیز میتواند از طریق تأیید رفتارهای نادرست شکل بگیرد.
خیرخواه با بیان اینکه نخستین تجربه مصرف سیگار یا کانابیس در برخی موارد در جمع همسالان اتفاق میافتد، ادامه داد: بعد از خانواده، همسالان نقش پررنگی دارند و به همین دلیل، خانواده میتواند با کمک به فرزند در انتخاب دوستان مناسب، شرایط امنتری برای او ایجاد کند.
این کارشناس ارشد روانشناسی با اشاره به نقش مثبت دوستان در زندگی نوجوانان گفت: دوست میتواند به فرد احساس ارزشمندی بدهد؛ ممکن است روانشناس نباشد، اما مانند یک روانشناس به حرفهای ما گوش کند، ما را تأیید یا راهنمایی کند و حتی در شرایطی که نمیتواند راهنمایی مناسبی ارائه دهد، بگوید بهتر است از یک بزرگتر کمک بگیریم. چنین دوستی میتواند در تقویت مهارت «نه گفتن» نیز نقش داشته باشد.
وی درباره نظارت خانواده بر انتخاب دوستان فرزندان تصریح کرد: خانواده باید از دوران کودکی پایه و اساس این ارتباطات را درست کند. لازم نیست جمع دوستان فرزندان بسیار گسترده باشد، اما وقتی خانواده از ابتدا یک جمع خانوادگی، فامیلی، دوستان و گروههای تفریحی امن مانند گروههای ورزشی را شکل دهد، شرایطی ایجاد میشود که فرزند بتواند با افرادی که خانواده نیز شناخت و احساس امنیت بیشتری نسبت به آنها دارد، ارتباط داشته باشد.
خیرخواه ادامه داد: وقتی این پایه از کودکی شکل گرفته باشد، در آینده شرایط امنتری در موقعیتهای بحرانی خواهیم داشت؛ چراکه والدین میدانند فرزندشان کجاست، با چه افرادی رفتوآمد دارد و در چه جمعی حضور پیدا میکند.
وی با اشاره به اینکه ممکن است برخی خانوادهها در سالهای ابتدایی زندگی فرزندان از اهمیت این موضوع آگاه نباشند، گفت: اگر این پایه در کودکی ایجاد نشده باشد، در دوران نوجوانی که نقش همسالان پررنگتر میشود، باید روی مهارتهای ارتباطی و بهویژه مهارت «نه گفتن» با نوجوان کار کرد.
این کارشناس ارشد روانشناسی همچنین بر اهمیت تبدیل شدن خانواده به یکی از نزدیکترین دوستان فرزندان تأکید کرد و افزود: پدر و مادر باید با فرزندان خود رفاقت داشته باشند و از دوران کودکی در کنار آنها حضور داشته باشند. خانواده باید همپا و همراه فرزند باشد و احساس امنیت، دیدهشدن و ارزشمندی را برای او فراهم کند.
خیرخواه با بیان اینکه آموزش رفتاری از دوران کودکی شکل میگیرد، اظهار کرد: قرار نیست خانواده در بزرگسالی به فرزند خود آموزش دهد؛ آموزشهای رفتاری اصلی از دوران کودکی آغاز میشود. کودک باید ببیند خانواده در جمع دوستان و اقوام چگونه رفتار میکند، چگونه شادی و نشاط را تجربه میکند و چگونه احساسات خود و دیگران را میبیند.
وی خاطرنشان کرد: وقتی احساس امنیت، اعتمادبهنفس و احساس ارزشمندی در خانواده تأمین شود، فرزند در ارتباط با دوستان و همسالان نیز شرایط متعادلتری خواهد داشت.
خیرخواه در پایان با اشاره به اهمیت مهارت «نه گفتن» گفت: «نه گفتن» فقط یک پاسخ قاطع نیست و شکلهای مختلفی دارد؛ فرد میتواند در یک موقعیت نامناسب، آن موقعیت را ترک کند، شرایط را تغییر دهد و کارهای شخصی و اصلی خود را در اولویت قرار دهد.