درحالی که به معرفی برنده نوبل ادبیات ۲۰۲۶ نزدیک میشویم، بار دیگر گمانهزنیها درباره ساز و کارهای دخلیل در انتخاب برنده مهمترین جایزه دنیای ادبیات افزایش یافته است.
به گزارش ایسنا، فهرست منتشر شده در برخی منابع مدعی است که تعداد کتابهای موجود از نویسندگان مختلف در کتابخانه نوبل، میتواند یکی از نشانههای مورد توجه آکادمی سوئد باشد و تعداد نسخههای موجود از آثار در کتابخانه نیز میتواند میزان علاقه آکادمی به یک نویسنده را نشان دهد.
اما انتخاب برنده نوبل پیچیدهتر از اینهاست و در حالی که کتابخانه نوبل واقعا در فرایند بررسی نامزدها نقش دارد، اما هیچ مدرک رسمی در دست نیست که تعداد کتابهای یک نویسنده در این کتابخانه، بهتنهایی یا بهصورت یک معیار کمّی، شانس او برای دریافت جایزه را تعیین کند.
آیا کتابهای دولتآبادی در کتابخانه نوبل نشانهای از شانس او برای نوبل ادبیات است؟
در فاصله کمتر از دو هفته تا اعلام برنده نوبل ادبیات ۲۰۲۶، بار دیگر توجهها به نام نویسندگانی جلب شده است که طی سالهای گذشته در محافل ادبی بینالمللی بهعنوان گزینههای احتمالی این جایزه مطرح بودهاند. در میان نویسندگان ایرانی، محمود دولتآبادی یکی از نامهایی است که سابقه طولانیتری در این گمانهزنیها دارد.
در برخی منابع اینترنتی، در کنار فهرستی از نویسندگان مطرح برای کسب نوبل ادبیات، تعداد کتابهای موجود از هر نویسنده در کتابخانه نوبل نیز ذکر شده است. این صفحه همچنین مدعی شده است که تعداد نسخههای موجود میتواند میزان علاقه آکادمی سوئد به یک نویسنده را مشخص کند.
کتابخانه نوبل واقعا چه نقشی دارد؟
کتابخانه نوبل متعلق به آکادمی سوئد از ابتدا با هدف پشتیبانی از کار ادبی مرتبط با جایزه نوبل شکل گرفت. این کتابخانه برای تأمین منابع مورد نیاز «کار بر روی جایزه ادبیات» ایجاد شد و مجموعه آن عمدتا شامل ادبیات مدرن، آثار مربوط به تاریخ ادبیات، زبانشناسی، تاریخ، فلسفه و منابع مرجع است.
آکادمی سوئد نیز در توضیح تاریخ کتابخانه تاکید میکند که اگرچه جایزه نوبل همچنان محور اصلی فعالیت آن است، مجموعه کتابخانه صرفا به آثاری که برای کار نوبل لازم هستند، محدود نیست. این مجموعه اکنون بیش از ۲۰۰ هزار جلد دارد و در سالهای اخیر حدود ۲ هزار عنوان در سال به آن افزوده شده است.
آکادمی سوئد در توضیح رسمی فرایند انتخاب برنده نوبل ادبیات میگوید که پس از دریافت نامزدیها، کمیته نوبل ادبیات فهرستی اولیه را بررسی میکند. این فهرست معمولاً حدود ۲۰۰ نام را دربرمیگیرد و سپس تعداد نامزدها کاهش مییابد. در این مرحله، کمیته از کمک کتابخانه نوبل استفاده میکند؛ از جمله برای فراهم کردن منابع، گزارشهای کارشناسی و ترجمههایی که برای بررسی آثار لازم هستند.
پس از تهیه فهرست کوتاه نیز اعضای آکادمی باید آثار نویسندگان باقیمانده را با دقت مطالعه کنند. آکادمی صریحا اشاره کرده است که در این مرحله اعضا باید تا حد امکان با آثار نویسندگان منتخب آشنا شوند و گزارشهای مفصلی درباره هر نامزد تهیه کنند.
محمود دولتآبادی سابقهای طولانی در ادبیات معاصر فارسی دارد و آثاری مانند «کلیدر»، «جای خالی سلوچ» و «کلنل» باعث شدهاند آثار او در خارج از ایران نیز مورد توجه قرار گیرند و اکنون ۱۶ عنوان از آثار او در کتابخانه نوبل نگهداری میشوند؛ کتابخانهای عمومی که از سال ۱۹۰۱ افتتاح شده و عموم مردم امکان امانت گرفتن مجموعه کتابهای آن را دارند.