عصرایران- مدفوع فقط بقایای غذایی نیست؛ بلکه ترکیبی از آب، فیبر و مواد غذایی هضم نشده، سلول های روده، باکتری ها و دیگر مواد زائد است. شکل، رنگ و دفعات دفع می تواند بین افراد سالم متفاوت باشد و یک الگوی واحد برای همه وجود ندارد.
بخش زیادی از مدفوع را آب تشکیل می دهد. بخش باقی مانده شامل فیبر و سایر مواد هضم نشده، باکتری های زنده و مرده، سلول های جداشده از دیواره روده و مواد حاصل از فرایندهای گوارشی است.
رنگ طبیعی مدفوع معمولا قهوه ای است. یکی از عوامل اصلی این رنگ، استرکوبیلین است که از تغییرات مواد حاصل از تجزیه هموگلوبین و رنگدانه های صفراوی ایجاد می شود.
البته رنگ مدفوع می تواند تحت تاثیر غذاها و برخی داروها تغییر کند. برای مثال، بعضی خوراکی ها می توانند رنگ مدفوع را موقتا سبز یا قرمز کنند. مدفوع سیاه، قرمز روشن یا بسیار کم رنگ، به ویژه اگر بدون علت مشخص ایجاد شود یا تداوم داشته باشد، می تواند نیازمند بررسی پزشکی باشد.
تعداد دفعات دفع بین افراد تفاوت زیادی دارد. برخی افراد روزانه چند بار و برخی دیگر چند بار در هفته دفع دارند. مهم تر از یک عدد ثابت، تغییر قابل توجه و مداوم در الگوی معمول فرد و وجود علائمی مانند درد شکم، خونریزی، کاهش وزن بی دلیل یا تغییر پایدار در شکل مدفوع است.
مصرف فیبر کافی، نوشیدن مایعات و فعالیت بدنی منظم می تواند به عملکرد طبیعی روده کمک کند.
وضعیت بدن هنگام دفع می تواند بر زاویه رکتوم و میزان راحتی تخلیه تاثیر بگذارد. برای افرادی که از توالت فرنگی استفاده می کنند، قرار دادن یک زیرپایی کوتاه زیر پاها می تواند وضعیت بدن را به حالت نزدیک تری به چمباتمه ببرد و در برخی افراد دفع را آسان تر کند.
با این حال، شواهد موجود برای اینکه چمباتمه به طور کلی از توالت فرنگی بهتر است یا از بیماری های روده و هموروئید پیشگیری می کند، کافی نیست.
مهم است هنگام دفع بیش از حد زور نزنید و مدت طولانی روی توالت ننشینید.
مدفوع می تواند اطلاعاتی درباره وضعیت دستگاه گوارش در اختیار پزشک قرار دهد. تغییرات موقت معمولا می تواند به رژیم غذایی، استرس، تغییرات سبک زندگی یا عفونت های گوارشی مربوط باشد، اما تغییرات مداوم ممکن است نیازمند بررسی باشد.
اسهال طولانی مدت، یبوست مداوم، خون در مدفوع، مدفوع سیاه بدون علت مشخص، درد قابل توجه شکم یا کاهش وزن بی دلیل از علائمی هستند که نباید نادیده گرفته شوند.
بوی مدفوع عمدتا نتیجه فعالیت باکتری های روده و تجزیه مواد غذایی است. ترکیبات گوگردی، ایندول و اسکاتول از جمله موادی هستند که در ایجاد بوی مشخص مدفوع نقش دارند.
رژیم غذایی نیز می تواند بوی مدفوع را تغییر دهد و به همین دلیل تغییر بو به تنهایی معمولا نشانه بیماری نیست. با این حال، تغییر شدید و پایدار در بو همراه با علائم دیگری مانند اسهال مزمن، درد شکم یا کاهش وزن باید بررسی شود.
میکروبیوم روده شامل مجموعه بزرگی از میکروب هایی است که در دستگاه گوارش زندگی می کنند و در فرایندهای مختلف بدن نقش دارند. یکی از روش های پزشکی که از این موضوع استفاده می کند، انتقال میکروبیوتای مدفوع یا پیوند مدفوع است.
این روش در شرایط پزشکی خاص، به ویژه برای برخی موارد عودکننده عفونت کلستریدیوئیدس دیفیسیل، کاربرد دارد. استفاده از آن برای بیماری های دیگری مانند بیماری های التهابی روده و برخی اختلالات دیگر همچنان موضوع پژوهش است و نباید آن را درمان عمومی بیماری های مختلف دانست.
در نهایت، مدفوع بخشی طبیعی از فرایند گوارش است و تغییرات جزئی در رنگ، بو، شکل یا دفعات دفع می تواند طبیعی باشد. آنچه اهمیت بیشتری دارد، تغییر پایدار نسبت به الگوی معمول فرد و همراه شدن آن با علائم هشدار است.
در صورت مشاهده خون در مدفوع، مدفوع سیاه بدون علت مشخص، کاهش وزن بی دلیل، درد مداوم شکم یا تغییر پایدار در عادات دفع، بهتر است برای بررسی دقیق تر با پزشک مشورت کنید.