عصر ایران- پدرو پائولو دِ ملو سارایوا معمار برجسته برزیلی، یکی از چهره های مهم نسل طلایی معماری مدرن برزیل بود؛ معماری که در پروژه های خود، سازه های عظیم بتنی را به فضایی باز، انسانی و قابل زیست تبدیل کرد.
سارایوا در سال 1933 در فلوریانوپولیس برزیل متولد شد و در سائوپائولو آموزش دید. او در فضای فکری و حرفه ای نزدیک به ویلانوا آرتیگاس فعالیت کرد و بعدها با جریان موسوم به «Escola Paulista» یا مکتب سائوپائولو شناخته شد.
با این حال، سارایوا خود چندان علاقه ای به قرار گرفتن در این دسته بندی نداشت و در عین حال، تاثیر آرتیگاس بر نسل خود را آشکارا می پذیرفت. استفاده گسترده از بتن و تاکید بر بیان سازه ای در آثار او، ریشه در همین جریان داشت، اما به تدریج به زبان معماری شخصی او تبدیل شد.
منتقد معماری، گیلرمه ویشنیک، بعدها برای توصیف رویکرد سارایوا از تعبیر «ساختارهای قابل زیست» استفاده کرد؛ مفهومی که در آن، سازه صرفا چارچوبی برای ساختمان نیست، بلکه خود به بخشی از فضای زندگی و حضور انسان تبدیل می شود.
یکی از نمونه های شاخص این رویکرد را می توان در ساختمان مرکزی PRODESP در تابوائو دا سرا مشاهده کرد؛ پروژه ای که سارایوا آن را با همکاری ستسوئو کامادا طراحی کرد.
در این ساختمان، سازه ای عظیم امکان شکل گیری فضاهای کاری گسترده و تقریبا بدون وقفه را فراهم کرده است. مقیاس بنا بسیار بزرگ و حتی یادمانی است، اما این بزرگی به احساس سنگینی و محصورشدن منجر نمی شود. کاربران می توانند در فضایی وسیع و باز حرکت کنند و سازه عظیم ساختمان به جای ایجاد محدودیت، آزادی بیشتری در اختیار آن ها قرار می دهد.
مدرسه مدیریت مالیاتی در برازیلیا نیز نمونه دیگری از نگاه متفاوت سارایوا به سازه است. در این پروژه، قوس های بزرگ و مایل بتنی مسیرهای طولانی را پوشش می دهند و در عین حال، ارتباط میان راهروها، حیاط ها و فضاهای مختلف مجموعه را حفظ می کنند.
در اینجا نیز بتن صرفا یک عنصر سازه ای نیست؛ بلکه به عنصری تعیین کننده در تجربه فضایی ساختمان تبدیل شده است. عظمت سازه در کنار بازبودن مسیرها و ارتباط با حیاط ها، فضایی ایجاد می کند که هم شکوه معماری مدرن برزیل را دارد و هم برای استفاده روزمره انسان طراحی شده است.
سارایوا در طول چند دهه فعالیت حرفه ای، مجموعه ای قابل توجه از پروژه ها را در برزیل طراحی کرد. ویژگی مشترک بسیاری از این آثار، استفاده جسورانه از بتن و سازه برای شکل دادن به فضاهایی است که در عین برخورداری از مقیاس بزرگ، ارتباط خود را با انسان و زندگی روزمره حفظ می کنند.
تنظیم و ترجمه: مازیار دانیالی