دوازده بمب‌افکن B-1B لنسر آمریکا در یک خروج سریع و غیرمنتظره، پایگاه هوایی «فیرفورد» در بریتانیا را ترک کردند و به پایگاه‌های خود در خاک آمریکا بازگشتند؛ تصمیمی که حالا پنتاگون رسماً آن را تأیید کرده و وال‌استریت ژورنال و آکسیوس جزئیات تازه‌ای درباره علت آن منتشر کرده‌اند.
به گزارش فرارو، موضوع فقط جابه‌جایی چند هواپیمای نظامی نیست. این بمب‌افکن‌ها در هفته‌های اخیر از فیرفورد برای عملیات علیه ایران استفاده می‌کردند و خروج آنها درست در زمانی اتفاق افتاده که مقام‌های آمریکایی و بریتانیایی درباره احتمال حمله به خود پایگاه هشدار داده‌اند.
وال‌استریت ژورنال گزارش داده تصمیم آمریکا مستقیماً تحت تأثیر نگرانی‌های امنیتی اطراف فیرفورد گرفته شده است؛ پایگاهی در شمال‌غرب لندن که در جریان درگیری با ایران به یکی از مراکز مهم عملیات بمب‌افکن‌های آمریکایی تبدیل شده بود. تا پیش از خروج، حدود ۱۲ فروند B-1 در این پایگاه مستقر بودند. آکسیوس نیز به نقل از یک مقام آمریکایی مدعی شد که خود پایگاه با تهدید حمله از سوی ایران مواجه بوده است.
این اتفاق از آن جهت اهمیت دارد که فیرفورد صرفاً یک فرودگاه نظامی معمولی نیست. این پایگاه سال‌ها یکی از نقاط اصلی حضور بمب‌افکن‌های آمریکایی در اروپا بوده و موقعیت آن به واشنگتن اجازه می‌دهد هواپیماهای سنگین خود را در فاصله‌ای بسیار نزدیک‌تر از خاک آمریکا برای عملیات‌های دوربرد آماده کند. حالا آمریکا تصمیم گرفته همین مزیت جغرافیایی را موقتاً کنار بگذارد؛ نه به این دلیل که B-1 دیگر برای عملیات علیه ایران لازم نیست، بلکه به این دلیل که خطر ماندن آنها در فیرفورد ظاهراً از مزیت استقرارشان بیشتر شده است.
ریشه ماجرا به هفته گذشته برمی‌گردد. نیروهای امنیتی بریتانیا چند نفر را در نزدیکی فیرفورد بازداشت کردند؛ افرادی که به ظن برنامه‌ریزی برای اقدامات تروریستی و جرائم مرتبط با مواد منفجره تحت بازجویی قرار گرفتند. بعدتر یک مرد ۲۵ ساله با تابعیت دوگانه بریتانیایی ـ ایرانی نیز در ارتباط با همین پرونده بازداشت شد. با وجود این، هیچ‌یک از مظنونان تاکنون به اتهامی در دادگاه محکوم نشده‌اند و بازداشت‌شدگان با قرار وثیقه آزاد شده‌اند.
آنچه پرونده را برای واشنگتن حساس‌تر کرده، احتمال ارتباط آن با یک بازیگر خارجی است. نخست‌وزیر بریتانیا مدعی شده بود نشانه‌های قوی از نقش ایران در این طرح وجود دارد و مارکو روبیو، وزیر خارجه آمریکا، نیز از احتمال دخالت یک «بازیگر خارجی» سخن گفته بود. دونالد ترامپ هم گفته بود هدف احتمالی این طرح می‌توانسته واردکردن «خسارت بزرگ» باشد. تهران اما این اتهام‌ها را بی‌اساس دانسته و هرگونه ارتباط با این ماجرا را رد کرده است. بنابراین در شرایط فعلی، ارتباط مستقیم ایران با طرح ادعایی علیه فیرفورد همچنان یک اتهام در دست بررسی است، نه واقعیتی اثبات‌شده.
در این میان، بنیامین نتانیاهو نیز مدعی شد اسرائیل اطلاعاتی را در اختیار بریتانیا قرار داده که به تهدید حمله‌ای مرتبط با ایران علیه فیرفورد اشاره داشته است. و اکنون آکسیوس به نقل از یک مقام آمریکایی ادعا کرده است که تهدید علیه پایگاه از سوی ایران ارزیابی شده و همین نگرانی، در کنار بازداشت‌های اخیر، زمینه خروج B-1ها را فراهم کرده است.
وال‌استریت ژورنال نیز گزارش داده که مقام‌های آمریکایی و بریتانیایی در حال بازنگری جدی در امنیت پایگاه‌های مورد استفاده آمریکا در بریتانیا هستند؛ به‌ویژه در برابر تهدیدهایی مانند پهپادها. فیرفورد تنها پایگاهی نیست که در این شرایط اهمیت پیدا کرده و تدابیر امنیتی در دیگر تأسیسات آمریکایی بریتانیا نیز افزایش یافته است.
در ظاهر، خروج B-1ها یک تصمیم دفاعی و احتیاطی است؛ اما در سطح راهبردی، پیام پیچیده‌تری دارد. آمریکا نمی‌خواهد بمب‌افزارهایی که برای عملیات دوربرد علیه ایران به کار گرفته می‌شوند، در معرض تهدیدی قرار بگیرند که ممکن است از چند کیلومتر آن‌سوتر و نه از آسمان ایران، متوجه آنها شود.
پنتاگون در عین حال تلاش کرده برداشت «کاهش توان تهاجمی» را خنثی کند. این وزارتخانه اعلام کرده تمام بمب‌افزارهای آمریکایی مستقر در فیرفورد به پایگاه‌های داخل آمریکا بازگشته‌اند، اما نیروی بمب‌افکن آمریکا همچنان آماده اجرای حملات دقیق در سراسر جهان است؛ حتی اگر مأموریت از خاک آمریکا آغاز و در همان‌جا پایان یابد.
همین جمله، شاید مهم‌ترین بخش ماجرا باشد. بازگشت بمب‌افکن‌ها به آمریکا هزینه و زمان لازم برای بازگرداندن آنها به منطقه را افزایش می‌دهد و بخشی از مزیت استقرار در اروپا را از بین می‌برد.
فیرفورد حالا به نمادی از تغییری مهم در ماهیت جنگ تبدیل شده است: مرز میان «جبهه» و «عقب‌جبهه» هر روز باریک‌تر می‌شود. پایگاهی در انگلستان که هزاران کیلومتر با ایران فاصله دارد، می‌تواند به بخشی از محاسبات مستقیم تهران و واشنگتن تبدیل شود؛ و هواپیماهایی که قرار بود از آنجا قدرت هوایی آمریکا را به خاورمیانه منتقل کنند، حالا به دلیل تهدید علیه همان پایگاه، راه خانه را در پیش گرفته‌اند.