آیت‌الله اراکی، از نمایندگان مجلس خبرگان رهبری با انتقاد از عملکرد تیم اقتصادی دولت، از رئیس جمهور به خاطر استناد به نهج البلاغه و سخنان حضرت امیر انتقاد کرد و گفت: از رئیس‌جمهور محترم وارد مفاهیم و معانی دینی نشود؛ چراکه این کار در حوزه مسئولیت او نیست. به رئیس‌جمهور محترم توصیه می‌کنیم به کار خود بپردازد.
به گزارش عصر ایران، به نقل از رسانه حوزه علمیه قم (رسا) آیت‌الله محسن اراکی، در ابتدای درس خارج فقه خود با انتقاد از برخی اظهارات رئیس‌جمهور درباره مفهوم تقوا، گفت: از رئیس‌جمهور محترم درخواست می‌کنیم به همان وظایفی بپردازد که قانون اساسی بر عهده او گذاشته است و وارد تفسیر قرآن، نهج‌البلاغه و مفاهیم و معانی دینی نشود؛ چراکه این کار در حوزه مسئولیت او نیست و ممکن است به اشتباهات بزرگی منجر شود که جبران آن‌ها دشوار باشد.
وی با بیان اینکه مفهوم تقوا در شریعت روشن است، اظهار داشت: اگر از یک فرد متدین عادی نیز بپرسیم تقوا چیست، پاسخ می‌دهد که تقوا به معنای انجام واجبات و ترک محرمات است. این تعریف، معنای روشن تقوا در شریعت است؛ اما اینکه تقوا را به معنای «کار درست انجام دادن» تعریف کنیم، به‌نوعی به عرفی‌سازی حرام‌ها و ترک واجبات در جامعه منجر می‌شود.
عضو جامعه مدرسین حوزه علمیه قم افزود: ممکن است فردی در یک زمینه، مانند فوتبال یا هنر، عملکرد خوبی داشته باشد؛ اما هم‌زمان مرتکب گناه شود، اموال دیگران را بدزدد یا مرتکب تخلفات دیگری شود. مانند آن فوتبالیست معروفی که اموال اقوام خود را نیز دزدید؛ آیا می‌توان چنین فردی را به صرف اینکه کار خود را به‌خوبی انجام می‌دهد، با تقوا دانست؟ همچنین ممکن است زنی در زمینه هنری موفق باشد، اما احکام شرعی پوشش را رعایت نکند. آیا صرف انجام درست فعالیت هنری، به معنای برخورداری از تقواست؟ چنین برداشتی با مسلمات شرعی سازگار نیست.
وی با اشاره به تکرار این برداشت در سخنان اخیر رئیس‌جمهور، بیان کرد: در اظهارات روز گذشته، این توجیه نادرست با استناد به برخی عبارات نهج‌البلاغه و تفسیر نادرست از سخنان امیرالمؤمنین(ع) تکرار شده است. پیش از تفسیر متون دینی، باید با ادبیات عرب آشنا بود و واژگان را به‌درستی فهمید.
آیت‌الله اراکی با اشاره به عبارات «إِنَّ تَقْوَى اللَّهِ حَمَتْ أَوْلِيَاءَ اللَّهِ مَحَارِمَهُ» و «أَلَا وَ إِنَّ الْخَطَايَا خَيْلٌ شُمُسٌ حُمِلَ عَلَيْهَا»، تصریح کرد: رئیس جمهور «خطایا» را جمع خطا پنداشته و بی تقوایی را خطا می داند. «خطایا» جمع «خطیئه» به معنای گناه است و گناه در برابر تقوا گذاشته شده است. در متون دینی، تقوا در برابر گناه قرار می‌گیرد. نباید از به‌کار بردن صریح واژه‌های گناه، حرام و حلال اجتناب کرد. تقوا یعنی انسان مرتکب کار حرام نشود و واجبات را انجام دهد؛ این معنا از مسلمات شریعت است.
وی ادامه داد: اگر کسی این معنای روشن را انکار کند، سخن او لوازمی دارد که اکنون قصد نداریم همه آن‌ها را بیان کنیم؛ اما یکی از لوازم چنین برداشتی این است که هر جا خداوند به تقوا فرمان داده، منظورش صرفاً انجام دادن کار درست باشد؛ حتی اگر فرد نماز نخواند، روزه نگیرد، اموال مردم را بخورد، دروغ بگوید، شراب بنوشد یا مرتکب زنا شود، اما در حرفه خود عملکرد مناسبی داشته باشد.
نماینده مجلس خبرگان رهبری گفت: بر اساس چنین تعریفی، حتی کسی که بمبی می‌سازد و آن را در اختیار ترامپ قرار می‌دهد تا مردم را بکشد، می‌تواند مدعی شود که چون بمبی مؤثر ساخته و کار خود را به‌درستی انجام داده، اهل تقواست؛ درحالی‌که چنین برداشتی پذیرفتنی نیست.
وی با اشاره به آیه ۱۵ سوره عنکبوت، «فَمَنْ أَظْلَمُ مِمَّنِ افْتَرَى عَلَى اللَّهِ کَذِبًا»، تأکید کرد: در منطق قرآن، از بزرگ‌ترین ظلم‌ها این است که انسان چیزی را که خداوند نفرموده است، به او نسبت دهد. نمی‌توان فرمان الهی به تقوا را به معنای مجوز انجام هر کار دیگری دانست، مشروط بر اینکه فرد در شغل و حرفه خود کارش را درست انجام دهد. این برداشت، نسبت دادن سخنی خلاف مراد الهی به خداوند است.
آیت‌الله اراکی در ادامه با توصیه به رئیس‌جمهور برای تمرکز بر وظایف اجرایی خود، اظهار داشت: به رئیس‌جمهور محترم توصیه می‌کنیم به کار خود بپردازد. وضعیت معیشت مردم به‌شدت آشفته شده است. اگر می‌بینید رئیس بانک مرکزی از عهده انجام وظایف خود برنمی‌آید، او را تغییر دهید و اگر تیم اقتصادی دولت نمی‌تواند مشکلات مردم را حل کند، اعضای آن را عوض کنید. البته تغییر افراد نباید به معنای جایگزین کردن آنان با کسانی باشد که عملکرد ضعیف‌تری دارند؛ بلکه باید با اهل نظر و افراد باتجربه مشورت کرد و کسانی را به کار گرفت که در کارنامه خود تجربه و توانایی لازم برای حل مشکلات را دارند. در میان افرادی که شما آورده اید کدام یک در کارنامه خود سابقه حل مشکل دارند؟
عضو جامعه مدرسین حوزه علمیه قم با اشاره به دیدار نخست خود با رئیس‌جمهور، پیش از معرفی اعضای دولت، گفت: در همان دیدار، توصیه‌ای را مطرح کردیم که رهبر معظم انقلاب شهید و مراجع بزرگ نیز بر آن تأکید کرده بودند. حضرت آیت‌الله جوادی آملی نیز به رئیس‌جمهور توصیه کردند مراقب اطرافیان و مشاوران خود باشد.
وی با تأکید بر ضرورت دقت در انتخاب مشاوران و همکاران دولت، بیان کرد: رئیس‌جمهور باید مراقب باشد که افراد غیرهمسو با انقلاب و کسانی که دل‌بسته ارزش‌های متعالی انقلاب نیستند، در جایگاه‌های مورد اعتماد قرار نگیرند. در انتخاب یاران و مشاوران، به‌ویژه در حوزه اقتصاد کشور، باید به این توصیه‌ها و دستورات الهی توجه شود.
آیت‌الله اراکی با اشاره به اینکه رئیس‌جمهور نیز معیشت مردم را مهم‌ترین مسئله کشور دانسته است، اظهار داشت: در حوزه علمیه، بر مبنای مبانی اسلامی و فقه اسلامی، راه‌حل‌هایی برای مشکلات اقتصادی ارائه شده است که یکی از آن‌ها قطع وابستگی پول ملی به دلار و حرکت به سمت پول دارای پشتوانه و ارزش حقیقی است.
وی با طرح این پرسش که چرا دولت برای تحقق چنین راهکاری اقدام نمی‌کند، گفت: چه اشکالی دارد که ارزش پول کشور بر مبنای نقره و طلا تعریف شود؟ می‌توان از اسکناس‌های با ارزش پایین‌تر آغاز کرد و به‌تدریج میزان نقره به‌کاررفته در پشتوانه آن‌ها را افزایش داد؛ به‌گونه‌ای که ارزش پول با ارزش واقعی آن در بازار تناسب داشته باشد.
نماینده مجلس خبرگان رهبری ادامه داد: در مراحل بعد می‌توان این روند را با طلا دنبال کرد و به‌تدریج اسکناس‌هایی با پشتوانه طلا عرضه کرد. در برخی کشورها نیز از طلا در اسکناس استفاده می‌شود. پیشنهاد ما این است که پولی که در اختیار مردم قرار می‌گیرد، از ارزش حقیقی برخوردار باشد. به نظر من معامله با اسکناس ارزی خارجی اشکال شرعی دارد چون «اکل مال بالباطل» است و یک کاغذ از حقیقت ارزش برخوردار نیست؛ آمریکا یک «هیچ» با کاغذ می‌دهد و همه دنیا را با آن می‌خرد و ارزش ریال ما هم با این دلار سنجیده می شود.
وی با انتقاد از رویکردهای اعلام‌شده درباره کنترل نقدینگی، گفت: رئیس بانک مرکزی روز گذشته از کنترل نقدینگی به‌عنوان اقدامی مهم یاد کرده است؛ اما پرسش این است که آیا اقتصاددان آشنا با اقتصاد حقیقی نمی‌داند که مسئله گرانی را نمی‌توان صرفاً به رشد نقدینگی نسبت داد؟ مسئله اصلی این است که پول ملی ارزش خود را از دست داده است.
آیت‌الله اراکی توضیح داد: اگر پول ارزش حقیقی داشته باشد، افزایش میزان نقدینگی یک فرد باید به افزایش قدرت خرید او منجر شود؛ یعنی کسی که پول بیشتری در اختیار دارد، بتواند کالاهای بیشتری بخرد. همچنین بازاری که نقدینگی بیشتری در اختیار دارد، در صورتی که این نقدینگی واقعاً ارزشمند باشد، از توان معاملاتی و قدرت اقتصادی بیشتری برخوردار خواهد بود.
وی با تأکید بر ضرورت توجه به ماهیت پول و ارزش آن افزود: نباید مسائل روشن را رها کرد و به موضوعاتی پرداخت که از نظر ما اساس درستی ندارند. مردم از مشکلات اقتصادی خسته شده‌اند و مسئولان باید به جای تکرار چنین رویکردهایی، برای اصلاح وضعیت پول ملی و معیشت مردم اقدام کنند.
عضو جامعه مدرسین حوزه علمیه قم با تأکید بر ضرورت بازگشت به راه‌حل‌های مبتنی بر اسلام، خطاب به مسئولین اظهار داشت: دلتان نمی‌آید که بگویید اسلام می‌تواند برای حل مشکلات اقتصادی مردم راه‌حل داشته باشد؟ همین نگاه درباره مسائل فرهنگی نیز وجود دارد و برخی تصور می‌کنند مشکلات فرهنگی از طریق بی‌بندوباری حل می‌شود؛ درحالی‌که چنین نیست.
آیت‌الله اراکی در بخش دیگری از سخنان خود با اشاره به مباحث مربوط به حجاب و امر به معروف و نهی از منکر، گفت: گاهی در رسانه‌ها این پرسش مطرح می‌شود که چرا نیروی انتظامی با کشف حجاب برخورد می‌کند و در این زمینه، چنین رفتاری به‌عنوان «کار درست» تلقی می‌شود. این در حالی است که رعایت احکام شرعی را نمی‌توان با معیارهای عرفی و صرفاً بر اساس انجام دادن یک فعالیت درست در حوزه‌ای دیگر ارزیابی کرد.
وی با انتقاد از اظهارات رئیس‌جمهور درباره امر به معروف و نهی از منکر، تصریح کرد: اینکه گفته شود با امر به معروف و نهی از منکر نمی‌توان جامعه را اصلاح کرد، با نص صریح قرآن کریم و روایات معصومان(ع) سازگار نیست.
نماینده مجلس خبرگان رهبری با اشاره به آیه ۸۸ سوره هود «وَمَا أُرِیدُ أَنْ أُخَالِفَکُمْ إِلَىٰ مَا أَنْهَاکُمْ عَنْهُ إِنْ أُرِیدُ إِلَّا الْإِصْلَاحَ مَا اسْتَطَعْتُ». این آیه نشان می‌دهد که نهی از منکر با هدف اصلاح صورت می‌گیرد و کسی که دیگران را از کاری بازمی‌دارد، قصد مخالفت با آنان را ندارد، بلکه در پی اصلاح جامعه است.
وی افزود: باید به سیره امام حسین(ع) نیز توجه کرد. سیدالشهدا(ع) در بیان فلسفه قیام خود فرمود: «إِنَّمَا خَرَجْتُ لِطَلَبِ الْإِصْلَاحِ فِی أُمَّةِ جَدِّی، أُرِیدُ أَنْ آمُرَ بِالْمَعْرُوفِ وَأَنْهَىٰ عَنِ الْمُنْکَرِ وَأَسِیرَ بِسِیرَةِ جَدِّی وَأَبِی». امام حسین(ع) تصریح می‌کند که برای اصلاح امت جد خود قیام کرده و قصد دارد امر به معروف و نهی از منکر کند و به سیره پیامبر(ص) و پدرش عمل کند.
آیت‌الله اراکی با تأکید بر جایگاه این اصل در اصلاح جامعه بیان کرد: بر اساس روایات، راه اصلاح جامعه از مسیر امر به معروف و نهی از منکر می‌گذرد. اگر این دو فریضه در جامعه کنار گذاشته شوند، به‌تدریج منکر جای معروف را می‌گیرد و ارزش‌ها جابه‌جا می‌شوند.
وی با اشاره به پیامدهای ترک این دو فریضه در روایات، گفت: در روایات آمده است که اگر جامعه‌ای امر به معروف و نهی از منکر را کنار بگذارد، عذاب الهی بر آن نازل می‌شود، برکات از آن جامعه گرفته می‌شود و جنگ و گرسنگی بر مردم آن تحمیل خواهد شد. بنابراین، نباید با اظهاراتی که با مبانی روشن دینی سازگار نیست، زمینه تضعیف این فریضه را فراهم کرد.
عضو شورای عالی حوزه‌های علمیه در پایان با ابراز امیدواری نسبت به اصلاح رویکردهای مسئولان، اظهار داشت: امیدواریم دیگر شاهد تکرار چنین اظهاراتی از سوی مسئولان نباشیم و خداوند آنان را هدایت کند تا بتوانند گام‌های بلندی برای حل مشکلات مردم بردارند.
وی افزود: امیدواریم خداوند ذهن و قلب مسئولان را به سوی آنچه به صلاح مردم است، هدایت کند. ما مسئولان کشور را دوست داریم و نمی‌خواهیم مرتکب اشتباه شوند؛ چراکه اشتباهات آنان برای ما قابل تحمل نیست. امیدواریم خداوند آنان را در مسیر درست ثابت‌قدم بدارد تا همواره گام‌های درست بردارند، سخنان درست بگویند و به دست آنان شاهد اصلاح امور کشور باشیم.