جام جهانی 2010 در آفریقاست، قارهای که در آن معمولا به جای نام تیمهای ملی کشورها از القاب آنها استفاده میشود.
اما این نمادگرایی سنتی ریشهدار در دیگر نقاط دنیا هم هست و 32 تیم حاضر در جام اگر با نام دیگرشان صدا زده شوند، با افتخار پاسخ خواهند گفت.
در جنگل القاب آفریقایی، نام گربهسانان بزرگ یا دیگر حیوانات قدرتمند بر دیگر نامها غالب است.
اوایل، مطبوعات اروپایی بهترین بازیکنان آفریقایی را انسانهایی اولیه میدانستند که مهارتهایشان میراث ارتباطشان با دنیای حیوانات است. به همین دلیل اوزهبیو را به پلنگ، بن بارک را به گربه و سلیف کیتا را به غزال تشبیه کردند.
پیر لانفرانشی، استاد دانشگاه دومونتفور انگلیس و مورخ مشهور فوتبال میگوید: «در آن هنگام روزنامهنگاران اروپایی حاضر نبودند بپذیرند که بازیکنان آفریقایی هم تاکتیکی بازی میکنند و تکنیک خوبی دارند. این حس آنها تبدیل به نام حیوانات شد که روی تیمهای ملی آفریقایی مینهادند.»
لانفرانشی اضافه میکند که دیگر القاب آفریقایی به این دلیل انتخاب شدند که پاسخی برای القاب تیمهای رقیب باشند: «مثلا لقب روباه صحرا بعدها به الجزایر داده شد و در اوایل دهه 80 بود که روزنامهها این لقب را برای آنها در نظر گرفتند. به نظر میرسد این در جواب لقبهای شیرهای رامنشدنی کامرون و فیلهای ساحل عاج بوده است.»
میزبانهای جام جهانی از این قاعده مستثنی هستند و با نام بافانا بافانا پا به رقابتها خواهند گذاشت (که در زبان زولو معنی پسران، پسران میدهد). این اصطلاح را روزنامهنگارانی ساختند که در روزنامه سوتو کار میکردند. آنها این کار را پس از لغو آپارتاید و بازگشت آفریقای جنوبی به رقابتهای بینالمللی انجام دادند.
بعضی میگویند دلیل این لقب این بود که تیمها مربیانی پیر داشتند و بازیکنان بسیار جوان بودند، و تئوری دیگری هم لقب را این طور شرح میدهد که تیم به دلیل بیتجربه بودن در مسابقات سطح بالا، در شش مسابقه اول ملی خود تنها یک بار پیروز شد.
میهندوستهاتماشاگران میهنپرست آمریکای لاتین ترجیح میدهند تیمشان را به رنگ پیراهن یا رنگ پرچم بنامند. به همین دلیل القابی مانند آلبیسلسته (سفید و آبی آسمانی، آرژانتین)، لا روخا (سرخها، شیلی)، لا سلسته (آبی آسمانی، اروگوئه)، لا آلبیروخا (سفید و سرخها، پاراگوئه)، آ کانارینیا (زرد قناری، برزیل)، التری (مکزیک در اشاره به سه رنگ پرچم این کشور) و لابیکولور (دورنگها، هندوراس) به تیمهای این کشورها داده شده است.
القاب تیمهای اروپایی حاضر در آفریقای جنوبی هم تا حدی این میهنپرستی را نشان میدهد و بسیاری از تیمها با رنگهای ملی و محلی شناخته میشوند، مانند له بلو (آبیها، فرانسه)، لا روخا (سرخها، اسپانیا) یا آتزوری (آبیها، ایتالیا) که این آخری به این دلیل انتخاب شده که رنگ قصر تاریخی ساووی بوده است. به همین ترتیب، هلندیها هم رنگ نارنجی را انتخاب کردهاند که در ارتباط با قصر نارنجی خاندان سلطنتی این کشور است.
پاتریک مینیون، نویسنده و جامعهشناس فرانسوی و عضو موسسه تربیت بدنی و ورزشهای ملی فرانسه میگوید: «استفاده از رنگهای تیمها یا نمادها به عنوان لقب نشان میدهد که بازیکنان افتخار میکنند نشان آن نماد (یا حیوان در مورد تیمهای آفریقایی) باشند یا آن رنگ را بپوشند.»
یک تیم اروپایی که نمادگرایی ملی و یک حیوان قدرتمند را در کنار هم به عنوان لقب خود برگزیده، صربستان است که با لقب عقابهای سفید شناخته میشود. این اشاره به پرندههایی دارد که روی آرم این کشور دیده میشود.
بعضی دیگر تیمهای ملی هم نشانهایی از آرمهای کشورشان یا دیگر نمادهای خانوادگی را برگزیدهاند، مانند پرتغال که به نام Seleção das Quinas (تیم منتخب سپرها) شناخته میشود یا انگلیس که آرم سهشیر آنها از اولین بازی ملیشان در سال 1872 تاکنون روی پیراهنشان درج شده است. خارج از اروپا، غنا (ستارههای سیاه) و آمریکا (ستارهها و نوارها) را میتوان یافت که برای لقب از پرچم خود استفاده کردهاند.
القاب بدون ماخذاتحادیه فوتبال ژاپن لقب آبی سامورایی را برای تیم ملی این کشور انتخاب کرده، نامی که ریشه خاصی ندارد. مگومی فوجینوکی از بخش ارتباطات این اتحادیه میگوید: «ما لقبی برای حمایت از تیم در جام جهانی 2006 میخواستیم. برای انتخاب نام، پنج گزینه را پیش رو نهادیم و از طرفداران خواستیم به آنها رای بدهند و در نهایت، آبی سامورایی انتخاب شد.»
تیم نیوزیلند با لقب «کیویها» شناخته میشد. کیوی نام پرنده ملی این کشور است. آنها مدتها پیش پیراهنها و جورابهای سفید و شورتهای سیاه میپوشیدند، اما در جام جهانی 1982 تصمیم گرفتند رنگ شورتها را عوض کنند تا لباسشان یکدست سفید باشد و به همین دلیل لقب «تمام سفیدها» را گرفتند.
آن طرف دریای تاسمان، استرالیا قرار دارد که لقب Socceroos بر آنها نهاده شده. این لقب ساخته تونی هرستد، نویسنده روزنامه دیلی میرر سیدنی است و ترکیبی از کلمات kangaroos (کانگوروها) و soccer (فوتبال) است و اتحادیه فوتبال این کشور برای اولین بار در سال 1973 از آن استفاده کرد.
لقب کامرون شیرهای رامنشدنی است که در سال 1972 ساخته شد. کامرون در آن سال میزبان جام ملتهای آفریقا بود ولی نتوانست قهرمان شود. پس از آن، احمدو آدیجو، رییس جمهور کامرون دست به اصلاحات کلی در این کشور زد که یکی از آنها انتخاب نام برای تیم ملی فوتبال بود و در نهایت نام شیرهای رامنشدنی برگزیده شد.
لقب یونان To Peiratiko است که معنی کشتی دزدان دریایی را میدهد. این لقب در سال 2004 و پس از قهرمانی شگفتانگیز یونان در مسابقات جام ملتهای اروپا به آنها داده شد؛ این قهرمانی مانند حمله دزدان دریایی به یک کشتی دیگر بود.
دیگر لقب جدیدی که داده شده دینامیت دانمارکی است که در سال 1983 اختراع شد. در آن هنگام دانمارک توانست در ویمبلی با گل آلن سیمونسن انگلیس را یک بر صفر شکست دهد و به یورو 84 در فرانسه برسد. آنها در این جام به نیمهنهایی راه یافتند. چند هفته پیش از آن دیدار، یک روزنامه دانمارکی رقابتی برای انتخاب یک آهنگ برای تیم ملی دانمارک به راه انداخت. در یک آهنگ بسیار محبوب، خوانده میشد: «ما سرخیم، ما سفیدیم، ما دینامیت دانمارکی هستیم» و این دو کلمه به عنوان لقب تیم ملی دانمارک انتخاب شد.
آلمانیها لقب ساده die Mannschaft را دارند که به معنای «تیم» است. البته گاهی به آنها Nationalmannschaft (تیم ملی) هم میگویند. طرفداران سوییسی هم به تیمشان میگویند die Nati که مخفف Nationalmannschaft است.
هر دلیلی که پشت القاب باشد، یا هر تاثیری که آنها روی روحیه تیم بگذارند، یک چیز روشن است: تورنمنت پیش رو سرشار است از تیمها و بازیکنان بااستعداد و استفاده از این کلمات تنها به شور و هیجان جام جهانی میافزاید.
منبع: سایت گل