عصر ایران؛ مجله تصویری سلاح - چین در سال های اخیر با سرعتی کم سابقه در حال گسترش ناوگان زیردریایی های خود بوده و هم زمان روی طرح هایی غیرمعمول برای تغییر شکل جنگ های دریایی کار می کند. در میان پروژه های جدید این کشور، یک شناور زیرسطحی با طراحی سه بدنه (Trimaran) بیش از بقیه جلب توجه کرده است؛ شناوری عجیب که ظاهرا می تواند تا 16 موشک حمل کند، اما برخلاف زیردریایی های متعارف، برای شلیک تسلیحات خود باید به سطح آب بیاید.
این شناور که هنوز نام رسمی یا شناسه مشخصی ندارد، در واقع ترکیبی غیرمعمول از یک زیردریایی و یک سکوی متحرک پرتاب موشک است. تصاویر ماهواره ای و اطلاعات منتشر شده از روند ساخت آن نشان می دهد که چین در حال آزمایش نوع تازه ای از شناورهای نظامی است که احتمالا بدون سرنشین فعالیت می کند و می تواند در شبکه گسترده تری از سامانه های شناسایی و تسلیحاتی این کشور نقش داشته باشد.
مهم ترین ویژگی ظاهری این شناور، ساختار سه بدنه آن است. برخلاف زیردریایی های معمولی که بدنه ای واحد و کشیده دارند، این شناور از یک بدنه مرکزی و دو بدنه جانبی تشکیل شده که در قسمت عقب قرار گرفته اند. چنین آرایشی می تواند پایداری شناور را هنگام حرکت روی سطح آب افزایش دهد؛ موضوعی که با توجه به سازوکار پرتاب موشک های آن اهمیت زیادی دارد.
در بخش مرکزی شناور، دو محفظه بزرگ تعبیه شده که درون آن ها مجموعه ای از لوله های پرتاب موشک به صورت افقی قرار گرفته اند. این لوله ها هنگام حرکت زیر آب در محفظه های خود پنهان می مانند، اما برای شلیک، درپوش محفظه ها باز می شود و لوله ها به وضعیت عمودی درمی آیند.
بر اساس تصاویر و تحلیل های موجود، دست کم هشت لوله پرتاب در این شناور قابل تشخیص است. با این حال، اگر هر دو محفظه ساختار مشابهی داشته باشند، تعداد کل لوله ها می تواند به 16 تا 18 عدد برسد.
این شناور برای شلیک موشک ها باید به سطح آب نزدیک شود یا کاملا از آب بیرون بیاید. به همین دلیل، نمی توان آن را یک زیردریایی تهاجمی معمولی دانست که قادر است تسلیحات خود را به طور مستقیم از زیر آب شلیک کند.
هنوز مشخص نیست چین چه نوع موشکی را برای این سامانه در نظر گرفته است، اما با توجه به ابعاد لوله های پرتاب و طراحی محفظه ها، احتمال استفاده از موشک های ضدکشتی یا موشک های تهاجمی زمین به زمین مطرح شده است.
یکی از گزینه هایی که در تحلیل های نظامی مورد توجه قرار گرفته، موشک هایپرسونیک YJ-20 است؛ موشکی که معمولا در ارتباط با ناوشکن های پیشرفته تایپ 055 چین مطرح می شود. این موشک به عنوان یکی از تسلیحات ضدکشتی پیشرفته چین شناخته می شود و می تواند در صورت سازگاری با سامانه پرتاب این شناور، توان تهاجمی قابل توجهی به آن بدهد.
یکی از جالب ترین نکات درباره این شناور، احتمال بدون سرنشین بودن آن است. بررسی ابعاد محفظه های پرتاب و فضای اشغال شده توسط تجهیزات تسلیحاتی نشان می دهد که فضای داخلی باقی مانده ممکن است برای استقرار خدمه بسیار محدود باشد.
دکتر ریچل پاولینگ، مشاور ارشد شرکت K39 Consulting و مدرس طراحی شناور، با بررسی ساختار این وسیله، جا به جایی زیرسطحی آن را حدود 900 تن برآورد کرده است. به گفته او، محفظه های بزرگ تسلیحاتی بخش قابل توجهی از فضای داخلی را اشغال می کنند و همین مسئله احتمال حضور خدمه در آن را کاهش می دهد.
البته روی قسمت بالایی سازه برجک شناور، یک پل فرماندهی باز دیده می شود. این بخش به معنای حضور دائمی خدمه نیست؛ چراکه ممکن است تنها برای هدایت شناور هنگام ورود و خروج از بندر و انجام عملیات های نزدیک ساحل طراحی شده باشد. بسیاری از شناورهای بدون سرنشین بزرگ نیز برای ساده تر شدن عملیات بندری، از چنین سازوکاری استفاده می کنند.
وجود یک دکل تنفسی یا اسنورکل نیز نشان می دهد که این شناور احتمالا از سامانه پیشران دیزلی استفاده می کند و برای تامین هوای مورد نیاز موتورهای خود باید به سطح آب نزدیک شود. در کنار آن، بدنه های جانبی به پروانه های محصور مجهز شده اند که ممکن است از نوع پمپ جت باشند. به نظر می رسد سامانه پیشران شناور ترکیبی از تجهیزات نصب شده در بدنه اصلی و واحدهای حرکتی جانبی باشد.
ایده استفاده از شناورهای زیرسطحی برای حمل موشک های ضدکشتی، موضوع کاملا تازه ای نیست. در دوران جنگ سرد، اتحاد جماهیر شوروی زیردریایی های موشک انداز دیزلی کلاس جولیت (Juliett) را توسعه داد که برای شلیک موشک های قدرتمند ضدکشتی باید به سطح آب می آمدند.
این زیردریایی ها می توانستند با نزدیک شدن پنهانی به محدوده عملیاتی ناوگان دشمن، در موقعیتی غیرمنتظره ظاهر شوند و موشک های خود را شلیک کنند. با این وجود، زیردریایی جدید چین از نظر تعداد تسلیحات و فناوری های احتمالی، تفاوت های مهمی با نمونه های قدیمی دارد. زیردریایی های کلاس جولیت چهار موشک SS-N-3 Shaddock حمل می کردند، در حالی که شناور جدید چین احتمالا ظرفیت حمل چندین برابر این تعداد موشک را خواهد داشت.
تفاوت دیگر به برد و نوع تسلیحات مربوط می شود. موشک های مدرن می توانند اهدافی را در فاصله های بسیار بیشتر و در حوزه های مختلف عملیاتی تهدید کنند. در چنین شرایطی، شناور چینی احتمالا برای شناسایی و تعیین موقعیت دقیق اهداف به اطلاعات دریافتی از سامانه های خارجی، مانند ماهواره ها، هواپیماهای شناسایی و سایر تجهیزات نظامی، وابسته خواهد بود.
به این ترتیب، نقش آن بیشتر به یک سکوی متحرک حمل و پرتاب موشک شباهت دارد که در کنار سایر اجزای یک شبکه نظامی گسترده فعالیت می کند.
شناور سه بدنه چین ابتدا در شهر گوانگژو ساخته شد و سپس از طریق بندر دالیان به شمال این کشور انتقال یافت. گزارش ها حاکی از آن است که آزمایش های آن در منطقه هولودائو در ساحل دریای بوهای انجام می شود.
با وجود انتشار تصاویر ماهواره ای و تحلیل های مختلف، پکن تاکنون توضیح رسمی روشنی درباره ماموریت، وضعیت عملیاتی یا نام این شناور ارائه نکرده است. همچنین مشخص نیست این پروژه چه زمانی وارد مرحله عملیاتی خواهد شد یا آیا قرار است به تولید انبوه برسد.
برخی نشانه ها نیز حاکی از آن است که این شناور با برنامه های چین برای توسعه شناورهای سطحی و زیردریایی های بدون سرنشین بزرگ تفاوت دارد و احتمالا به عنوان یک طرح مستقل دنبال می شود.
آنچه این پروژه را متمایز می کند، فقط تعداد موشک های قابل حمل آن نیست؛ بلکه ترکیب قابلیت حرکت زیر آب، پایداری سه بدنه ای و سامانه پرتاب موشک هایی است که برای استفاده باید در سطح آب مستقر شوند. اگر برآوردهای اولیه درباره این شناور درست باشد، چین در حال آزمایش نوع متفاوتی از سکوی تسلیحاتی دریایی است که می تواند تعریف متعارف زیردریایی های نظامی را به چالش بکشد.
تنظیم و ترجمه: محمدمهدی حیدرپور