مرحله دوم پذیره‌نویسی صندوق پروژه نیروگاه خورشیدی «سولار» با هدف جذب ۲,۰۰۰ میلیارد تومان سرمایه جدید برای ساخت و بهره‌برداری از دو نیروگاه ۲۰ مگاواتی در استان سیستان و بلوچستان کلید خورد. در نشست خبری این رویداد که سه‌شنبه ۱۲ آبان‌ماه ۱۴۰۵ در محل شرکت بورس تهران برگزار شد، مسئولان این پروژه سبز اعلام کردند منابع حاصل از این مرحله جهت تکمیل نیروگاه‌های میرجاوه و خاش هدایت خواهد شد تا گامی مهم در مسیر توسعه انرژی‌های پاک و رفع ناترازی برق کشور برداشته شود.
در این نشست رحمان بابازاده، رئیس هیئت‌مدیره و موسس گروه مالی فارابی، با اشاره به استراتژی ورود این گروه به طرح‌های کلان زیرساختی عنوان کرد: تصمیم فارابی مبنی بر مشارکت مستقیم و سرمایه‌گذاری در این پروژه، نشأت‌گرفته از جذابیت ذاتی و افق روشن حوزه انرژی به‌ویژه صنعت برق در کشور است. امروزه تقاضای برق در سطح جهان به‌دلیل جهش فناوری‌های نوین نظیر هوش مصنوعی(AI) رو به افزایش است و در داخل کشور نیز ناترازی انرژی هم‌زمان با ضرورت تحقق رشد اقتصادی، نیاز به منابع جدید برق را دوچندان کرده است.
وی با تبیین مؤلفه‌های مالی و ساختاری طرح افزود: «در بازاری که تقاضای بالایی بر آن حاکم است، قیمت‌گذاری برق جذابیت فراوانی برای سرمایه‌گذار به همراه دارد. خوشبختانه سازوکارهای حمایتی و مقررات‌گذاری دولت نیز در این زمینه تسهیل‌کننده بوده است. از سوی دیگر، فاصله سرمایه‌گذاری تا بازدهی و رسیدن به نقطه جریان نقدی در نیروگاه‌های خورشیدی بسیار کوتاه و حدود یکسال برآورد می‌شود؛ مزیتی که در قیاس با دوره‌های معمول دو تا سه ساله سایر پروژه‌های صنعتی، ریسک دوره ساخت را به حداقل می‌رساند.»
بابازاده با تأکید بر جنبه‌های توسعه منطقه‌ای این پروژه تصریح کرد: انتخاب استان سیستان‌وبلوچستان افزون بر بهره‌مندی از موقعیت کم‌نظیر تابش آفتاب، تحقق یک مسئولیت اجتماعی اصیل برای ارتقای زیرساخت‌های این منطقه به شمار می‌رود. از طرفی برخورداری پروژه از معافیت‌های مالیاتی ۱۰ ساله قانونی به‌علاوه ۳ سال معافیت تشویقی (مجموعاً ۱۳ سال معافیت مالیاتی)، پاداش سرمایه‌گذاری ارزشمندی است که در کنار مشوق‌ها و الزامات قانونی صنایع برای تامین برق پاک، تضمین‌کننده منافع بلند مدت سرمایه‌گذاران خواهد بود.
در ادامه وحید حسن‌پور مدیرعامل شرکت سبدگردان فارابی، به تشریح ساختار مالی صندوق و تمایز آن با سایر الگوهای سرمایه‌گذاری پرداخت و اظهار داشت: گروه مالی فارابی مسیر جدیدی برای حل ناترازی برق از مجرای بازار سرمایه گشوده است. مدل طراحی‌شده برای صندوق پروژه سولار، یک ساختار بسته‌پایان (Closed-end Fund) فاقد واحدهای ممتاز است که در آن تمام سرمایه‌گذاران از نقطه صفر با حقوق و ریسک یکسان در منافع پروژه سهیم می‌شوند.
وی با تأکید بر اینکه منابع ۱,۰۰۰ میلیارد تومانی مرحله اول به‌طور کامل صرف پوشش هزینه‌های ارزی، ثبت سفارش و پیش‌پرداخت خرید تجهیزات خارجی شده است، گفت:
«پس از اتمام مرحله اول پذیره‌نویسی، کل نیاز ارزی وارداتی پروژه برای پنل‌ها، اینورترها و پست‌ها با نرخ ارز مصوب تامین و ثبت سفارش شد و بخش باقیمانده هزینه‌ها مربوط به تجهیزات ساخت داخل و عملیات ساختمانی است که هیچ‌گونه وابستگی به تخصیص مجدد ارز بانک مرکزی ندارد.»
حسن‌پور در خصوص نحوه معامله و نقدشوندگی واحدها خاطرنشان کرد: پس از اتمام مرحله دوم پذیره‌نویسی، روند بازگشایی نماد طی ۳ تا ۴ روز کاری انجام خواهد شد و بازارگردانی فعال صندوق مانع از قفل‌شدگی نقدینگی می‌شود. وی همچنین یادآور شد پس از بهره‌برداری کامل از ۴۰ مگاوات ظرفیت نیروگاهی، انحلال صندوق رقم خورده و سهام شرکت پروژه («ارزش انرژی پاک») در بورس تهران پذیرش و عرضه اولیه خواهد شد تا سرمایه‌گذاران با شفافیت کامل وارد مرحله سهامداری شرکت شوند.
حسن‌پور پیش‌بینی کرد با توجه به فروش برق در تابلوی سبز با نرخ‌های رقابتی (۱۳ تا ۱۴ هزار تومان در هر کیلووات‌ساعت) و پوشش درآمدی متصل به ارز سامانه توافقی، بازدهی داخلی (IRR) این طرح در دامنه ۵۵ تا ۶۰ درصد (ریالی) و بالای ۲۰ درصد (دلاری) محقق شود.
حسین نراقی رئیس هیئت مدیره صندوق سولار، در ادامه این نشست گزارشی جامع از پیشرفت عملیاتی نیروگاه‌ها ارائه داد و عنوان کرد: اجرای هم‌زمان دو نیروگاه ۲۰ مگاواتی در شهرستان‌های میرجاوه و خاش، یک سال پس از تکمیل مراحل قانونی، عقد قراردادهای EPC و اخذ مصوبات آغاز شد. هماهنگی سریع میان تأمین منابع مرحله اول و تخصیص ارز توسط بانک مرکزی باعث شد تا تجهیزات اصلی پروژه بلافاصله خریداری شده و زمان‌بندی پروژه از اهداف پیش‌بینی‌شده پیشی بگیرد.
وی درباره آخرین وضعیت فیزیکی پروژه‌ها تشریح کرد:
«براساس گزارش‌های نظارتی، نیروگاه میرجاوه با ثبت پیشرفت ۳۷٫۲۸ درصدی بیش از ۷ واحد درصد و نیروگاه خاش با پیشرفت ۵٫۳۸ درصدی بالغ بر ۲٫۵ واحد درصد از برنامه زمان‌بندی تخمینی جلوتر هستند. عملیات سازه‌ای و نصب استراکچرها در سایت میرجاوه با سرعت در جریان است و تجهیزات اصلی از دی‌ماه وارد سایت خواهند شد. طبق برنامه تنظیمی، پیش‌بینی می‌شود نیروگاه میرجاوه در خردادماه ۱۴۰۶ و نیروگاه خاش در مرداد ۱۴۰۶ به شبکه سراسری متصل شوند.»
نراقی با مقایسه بهای تمام‌شده احداث پروژه افزود: در شرایطی که هزینه احداث هر مگاوات نیروگاه خورشیدی در شرایط فعلی بالغ بر ۱۱۰ میلیارد تومان ارزیابی می‌شود، این طرح با مدیریت بهینه و خرید تجهیزات باکیفیت بین‌المللی (برندهای GCL و Sineng) با میانگین حدود ۷۵ میلیارد تومان به ازای هر مگاوات (حدود ۳۸۰ هزار دلار بر مگاوات) به مرحله بهره‌برداری خواهد رسید که مزیت رقابتی سنگینی ایجاد می‌کند. وی همچنین اعلام کرد پارت‌های ارسالی پنل‌ها طی یک الی دو هفته آتی آماده حرکت به سمت کشور بوده و با بهره‌گیری از امن‌ترین خطوط ریلی و ترانزیتی از مبدأ چین، به ایران منتقل خواهند شد. نراقی نزدیکی به پست‌های اصلی انتقال، دسترسی به شبکه سراسری، معافیت‌های مالیاتی مناطق کمترتوسعه‌یافته و بکارگیری نیروهای بومی آموزش‌دیده را از دیگر ارکان کاهش هزینه‌های زیرساختی و افزایش بازدهی این طرح برشمرد.
در بخش دیگر این نشست، محمد امین زنگنه دبیر انجمن انرژی‌های تجدیدپذیر ایران، به بررسی ناترازی ساختاری شبکه برق و چشم‌انداز اقتصادی نیروگاه‌های پاک پرداخت و اظهار داشت: شبکه برق کشور سالانه در دو مقطع زمانی تابستان (با کسری حدود ۱۵ هزار مگاواتی در اوج مصرف) و زمستان (به‌علت کمبود سوخت گاز نیروگاه‌های حرارتی و محدودیت‌های سوخت‌رسانی) دچار ناترازی عمیق می‌شود. در این میان، تنها راهکار مطمئن و پایدار برای عبور صنایع از قطعی برق، تأمین انرژی از طریق تابلوی سبز بورس انرژی است.
دبیر انجمن انرژی‌های تجدیدپذیر با اشاره به الزامات قانونی ماده ۱۶ قانون جهش تولید دانش‌بنیان تصریح کرد:
«صنایع کشور با مصرف برق بالای یک مگاوات موظف‌اند سهم مصرف برق تجدیدپذیر خود را سالانه افزایش دهند و این الزام تا پایان برنامه، تأمین ۱۵ درصدی برق از منابع پاک را برای صنایع بزرگ، مجتمع‌های تجاری و اداری اجباری می‌کند. در صورت عدم اجرای تعهدات به طرح، بهای سوخت مصرفی این صنایع با نرخ معادل گاز صادراتی محاسبه خواهد شد که هزینه‌ای بسیار گزاف به بنگاه‌ها تحمیل می‌کند.»
زنگنه با تأکید بر اینکه فروش برق در تابلوی سبز بورس انرژی هیچ‌گونه وابستگی به بودجه عمومی و ریسک نکول دولت ندارد، افزود: خریداران برق این دو نیروگاه عمدتاً متقاضیان صنعتی تابلوی بورس انرژی و قراردادهای دوجانبه (B2B) هستند که تسویه آن‌ها بدون ریسک اعتباری و در کوتاه‌ترین زمان انجام می‌پذیرد. علاوه بر آن، با تدابیر اتخاذ شده از سوی وزارت نیرو، صنایعی که در صندوق‌های پروژه نظیر سولار مشارکت و سرمایه‌گذاری می‌کنند، می‌توانند این سرمایه‌گذاری را به‌منزله ایفای تعهدات قانونی خود ثبت کرده و از مزایای عدم اعمال مدیریت بار (خاموشی) بهره‌مند شوند؛ امری که تقاضای دائمی و پایداری درآمد صندوق سرمایه‌گذاری پروژه سولار را تضمین خواهد کرد.
جهت کسب اطلاعات بیشتر درباره جزییات این پروژه می‌توانید روی لینک صندوق سولار کلیک کنید.