" گادی آیزنکوت" مأمور تشکیل کابینه بعدی اسرائیل شد. وی رهبر مخالفان نتانیاهو است.
به گزارش عصرایران، "اسحاق هرتزوگ" رئیس حکومت اسرائیل، "گادی آیزنکوت" رهبر حزب "یشار" را مأمور تشکیل کابینه جدید کرد؛ تصمیمی که می‌تواند زمینه‌ساز پایان دوران طولانی نخست‌وزیری بنیامین نتانیاهو شود.
این تصمیم در پی انتخابات پارلمانی رژیم اسرائیل در 5 آبان 1405، اتخاذ شده است؛ انتخاباتی که در آن هیچ‌یک از دو ائتلاف اصلی نتوانستند اکثریت لازم ( نصف به علاوه یک کرسی) برای تشکیل دولت را به دست آورند.
"گادی آیزنکوت" رهبر حزب "یشار"
دفتر ریاست حکومت اسرائیل اعلام کرد هرتزوگ پس از چند روز رایزنی با رهبران احزاب و بررسی توانایی نامزدها برای تشکیل ائتلاف، تصمیم گرفته است مأموریت تشکیل دولت را به آیزنکوت واگذار کند. مراسم رسمی واگذاری این مأموریت قرار است روز یکشنبه در اقامتگاه ریاست حکومت برگزار شود.
آیزنکوت پس از دریافت مأموریت 28 روز فرصت دارد تا کابینه جدید را تشکیل دهد. رئیس حکومت می‌تواند در صورت نیاز حداکثر 14 روز دیگر نیز به او مهلت بدهد.
بر اساس نتایج انتخابات، حزب لیکود (راست) به رهبری نتانیاهو با کسب 27 کرسی، بزرگ‌ترین حزب پارلمان باقی ماند اما نتوانست اکثریت مطلق برای تشکیل کابینه را به دست آورد. برای تشکیل کابینه نیاز به کسب حداقل نصف به علاوه یک کرسی (61 کرسی) است.
با این حال، مجموع کرسی‌های ائتلاف راست‌گرا و مذهبی حامی نتانیاهو به 53 کرسی رسید و از اکثریت 61 کرسی در پارلمان 120 عضوی اسرائیل بازماند.
در سوی مقابل، حزب "یشار" به رهبری آیزنکوت 21 کرسی به دست آورد. ائتلاف چهارحزبی او نیز در مجموع 48 کرسی دارد.
اسحاق هرتزوگ رئیس حکومت اسرائیل
دو فهرست سیاسی عربی نیز مجموعاً 19 کرسی کسب کردند؛ رقمی بی‌سابقه که جایگاه احزاب نماینده شهروندان عرب اسرائیل (فلسطینی های دارای شهروندی اسرائیل) را در معادلات تشکیل دولت افزایش داده است.
با اعلام حمایت فهرست های عربی از ایزنکوت، تعداد کرسی های ائتلاف او به 67 کرسی رسید که بیش از حداقل مورد نیاز برای تشکیل کابینه است.
رهبران احزاب و فهرست های راه یافته به پارلمان ضمن دیدار با رئیس حکومت، گزینه مورد نظر خود برای نخست وزیری و تشکیل کابینه آینده را اعلام می کنند.
حزب یهودیت متحد تورات با 7 کرسی از معرفی نامزد خودداری کرد.
به این ترتیب، آیزنکوت از نظر تعداد توصیه‌های احزاب، موقعیت بهتری برای دریافت مأموریت تشکیل دولت داشت؛ هرچند این حمایت‌ها به معنای برخورداری قطعی از اکثریت پارلمانی نیست.
یکی از مهم‌ترین حاشیه‌های سیاسی مأموریت آیزنکوت، نقش احزاب عرب در به قدرت رسیدن آیزنکوت است.
نشست رهبران سیاسی عرب های اسرائیل (فلسطینی های دارای شهروندی اسرائیل)
دو فهرست عربی با مجموع 19 کرسی، از نامزدی آیزنکوت برای تشکیل دولت حمایت کرده‌اند. این حمایت در شرایطی صورت گرفته که آیزنکوت پیش‌تر تمایل خود را به تشکیل کابینه‌ای بدون مشارکت مستقیم احزاب عرب اعلام کرده بود.
این موضوع یک تناقض سیاسی مهم ایجاد کرده است: آیزنکوت برای کنار زدن نتانیاهو به حمایت احزاب عرب نیاز دارد اما برخی متحدان سیاسی او با تشکیل دولتی که به این احزاب وابسته باشد، مخالف هستند.
یکی از گزینه‌های مطرح، تشکیل دولت اقلیت است؛ به این معنا که احزاب عرب عضو کابینه نباشند اما در رأی اعتماد و برخی رأی‌گیری‌های پارلمان از دولت حمایت کنند.
با این حال، چنین دولتی از ابتدا با چالش جدی مواجه خواهد بود؛ زیرا باید بتواند در پارلمانی که مخالفان قدرتمندی دارد، دوام بیاورد.
یکی دیگر از حاشیه‌های مهم مذاکرات، احتمال تغییر موضع آویگدور لیبرمن، رهبر حزب "اسرائیل خانه ما"، درباره همکاری با احزاب یهودی افراطی ارتدوکس است.
بر اساس گزارش شبکه 12 اسرائیل (N12)، لیبرمن در روزهای اخیر از موضع قبلی خود درباره تحریم سیاسی احزاب مذهبی فاصله گرفته و امکان مذاکره با آنها درباره قانون خدمت سربازی طلبه های یهودی را پذیرفته است.
تبلیغات احزاب عربی اسرائیل در انتخابات پارلمانی
این تحول اهمیت زیادی دارد؛ زیرا یکی از اختلافات اصلی در سیاست اسرائیل، معافیت بخش‌هایی از جامعه یهودیان افراطی ارتدوکس از خدمت نظامی است.
لیبرمن پیش‌تر مخالفت جدی خود را با حضور احزاب مذهبی در دولت اعلام کرده بود. اکنون اما با توجه به دشواری تشکیل اکثریت پارلمانی، احتمال انعطاف در این موضع مطرح شده است.
در صورت توافق با احزاب مذهبی، آیزنکوت می‌تواند مسیر دیگری برای رسیدن به اکثریت 61 کرسی پیدا کند. البته این توافق مستلزم مصالحه بر سر موضوع خدمت سربازی و امتیازات سیاسی و اقتصادی خواهد بود.
با وجود دریافت مأموریت از سوی آیزنکوت، نتانیاهو همچنان از ظرفیت سیاسی قابل‌توجهی برخوردار است.
حزب لیکود با 27 کرسی بزرگ‌ترین حزب پارلمان است و ائتلاف راست‌گرای او نیز 53 کرسی در اختیار دارد. بنابراین نتانیاهو همچنان می‌تواند در مذاکرات سیاسی نقش تعیین‌کننده‌ای ایفا کند.
نتانیاهو پیش از اعلام تصمیم رئیس حکومت خواستار تشکیل دولت وحدت ملی شده بود؛ پیشنهادی که می‌تواند به معنای مشارکت حزب لیکود و بخشی از مخالفان در یک کابینه مشترک باشد.
اما آیزنکوت بارها اعلام کرده است که حاضر نیست در دولتی به ریاست نتانیاهو حضور پیدا کند. اختلافات دو طرف درباره مدیریت جنگ غزه، عملکرد دولت و مسئولیت شکست‌های امنیتی 7 اکتبر 2023، از موانع اصلی چنین توافقی است.
از سوی دیگر، آیزنکوت با چهره‌های راست‌گرای تندرو دولت نتانیاهو، از جمله ایتامار بن‌گویر و بزالل اسموتریچ، اختلافات جدی دارد و با حضور آنها در دولت مخالف است.
گادی آیزنکوت 66 ساله، نظامی سابق و سیاستمدار است که پیش از ورود به عرصه سیاست، فرمانده ارتش بود
او در سال 2022 وارد سیاست شد و در انتخابات اخیر با حزب "یشار" به یکی از بازیگران اصلی رقابت برای نخست‌وزیری تبدیل شد.
آیزنکوت در دوران جنگ غزه، از منتقدان عملکرد نتانیاهو بود و درباره نحوه مدیریت جنگ و تصمیم‌های سیاسی کابینه مواضع انتقادی اتخاذ کرد.
او همچنین از منتقدان خشونت شهرک‌نشینان اسرائیلی علیه فلسطینیان است؛ موضوعی که اختلاف او با جریان راست افراطی را تشدید کرده است.
از جنبه شخصی نیز خانواده آیزنکوت در جنگ غزه بهای سنگینی پرداخته است. پسر او و دو خواهرزاده‌اش در جریان درگیری‌های نظامی در غزه کشته شدند.
آیزنکوت در حوزه نظامی نیز به دکترین نظامی موسوم به "دکترین ضاحیه" شناخته می‌شود؛ رویکردی که بر وارد کردن خسارات گسترده به زیرساخت‌های طرف مقابل در پاسخ به حملات تأکید دارد و او در دوران فرماندهی نظامی اسرائیل در جنگ سال 2006 لبنان از آن استفاده کرد.
در حال حاضر 3 مسیر اصلی پیش روی آیزنکوت قرار دارد:
1- دولت اقلیت با حمایت احزاب عرب: تشکیل کابینه بر پایه ائتلاف 48 کرسی آیزنکوت و دریافت حمایت بیرونی احزاب عرب. این گزینه از نظر سیاسی حساس است و با مخالفت بخشی از متحدان او روبه‌رو خواهد شد.
2- ائتلاف با احزاب مذهبی: جلب حمایت احزاب افراطی ارتدوکس و مذاکره درباره قانون خدمت سربازی طلبه های یهودی و معافیت‌های نظامی. این گزینه نیز نیازمند مصالحه‌های دشوار است.
3- دولت وحدت ملی: تشکیل کابینه با مشارکت بخشی از حزب لیکود به رهبری نتانیاهو یا جریان‌های نزدیک به او. این گزینه به دلیل اختلافات عمیق سیاسی و مخالفت آیزنکوت با نخست‌وزیری مجدد نتانیاهو با موانع جدی مواجه است.
نتانیاهو و آیزنکوت
هیچ‌یک از این مسیرها در شرایط فعلی آسان نیست و مذاکرات پیش رو می‌تواند بسیار پیچیده باشد.
اگر آیزنکوت شکست بخورد چه اتفاقی می‌افتد؟
در صورتی که آیزنکوت نتواند در مهلت قانونی دولت تشکیل دهد، رئیس حکومت می‌تواند پس از پایان مأموریت او، فرصت تشکیل دولت را به نامزد دیگری واگذار کند.
در صورت شکست تلاش‌های بعدی نیز احتمال برگزاری انتخابات زودهنگام وجود دارد. تا زمان تشکیل دولت جدید، کابینه نتانیاهو به‌عنوان دولت انتقالی به فعالیت خود ادامه خواهد داد.
بنابراین، معرفی آیزنکوت به‌عنوان مأمور تشکیل کابینه، به معنای پایان قطعی دوران نخست‌وزیری نتانیاهو نیست؛ بلکه آغاز مرحله تازه‌ای از رقابت سیاسی برای کنترل دولت اسرائیل است.