عصرایران- میکروارگانیسم های ساکن روده فقط در هضم غذا نقش ندارند؛ آن ها در تنظیم عملکرد سیستم ایمنی، تولید برخی مواد مغذی و حفظ سلامت دیواره روده نیز مشارکت می کنند. ترکیب این جمعیت میکروبی در طول زندگی تغییر می کند و از رژیم غذایی، داروها و عوامل محیطی تاثیر می پذیرد.
مجموعه میکروارگانیسم هایی که در دستگاه گوارش زندگی می کنند، میکروبیوتای روده نام دارد. این جمعیت عمدتا از باکتری ها تشکیل شده است، اما ویروس ها، قارچ ها و دیگر میکروب ها را نیز در بر می گیرد. واژه میکروبیوم معمولا برای اشاره به این جامعه میکروبی و ژن ها و مواد ژنتیکی آن به کار می رود.
بیشترین تراکم میکروب های روده در روده بزرگ وجود دارد؛ زیرا اسید معده، صفرا و آنزیم های گوارشی، شرایط رشد میکروب ها را در بخش های بالاتر دستگاه گوارش محدود می کنند.
جمعیت میکروبی روده از اوایل زندگی شکل می گیرد و به تدریج با رشد کودک، تغذیه، تماس با محیط و مصرف داروها تغییر می کند. نوع زایمان، تغذیه با شیر مادر یا شیر خشک و زمان شروع غذاهای کمکی نیز بر ترکیب اولیه آن اثر دارند.
با این حال، تصور قدیمی تولد نوزاد با روده ای کاملا استریل، امروز قطعی تلقی نمی شود. همچنین تفاوت های اولیه میکروبی بین نوزادان متولدشده با زایمان طبیعی و سزارین، به معنای وجود اختلال دائمی در سلامت آن ها نیست.
بخشی از فیبرها و کربوهیدرات هایی که آنزیم های انسانی قادر به هضم آن ها نیستند، به وسیله باکتری های روده تخمیر می شوند. در این فرایند، اسیدهای چرب کوتاه زنجیر مانند بوتیرات تولید می شود که برای تغذیه سلول های پوششی روده و حفظ عملکرد سد دفاعی آن اهمیت دارد. برخی میکروب ها نیز در تولید ویتامین هایی مانند ویتامین K و بعضی ویتامین های گروه B مشارکت می کنند.
میکروب های مفید با اشغال فضای رشد و مصرف مواد غذایی در دسترس، فرصت تکثیر برخی عوامل بیماری زا را کاهش می دهند. آن ها همچنین با سلول های ایمنی و پوشش داخلی روده تعامل دارند و در تنظیم پاسخ های دفاعی بدن نقش ایفا می کنند.
دیس بیوزیس به تغییر در ترکیب یا عملکرد میکروبیوتای روده گفته می شود. پژوهش ها میان این تغییرات و برخی بیماری ها، از جمله بیماری های التهابی روده، سندرم روده تحریک پذیر، چاقی و دیابت نوع 2 ارتباط هایی یافته اند.
اما این ارتباط ها همیشه به معنای رابطه علت و معلولی نیستند. هنوز در بسیاری از موارد مشخص نیست تغییرات میکروبی زمینه ساز بیماری هستند یا در نتیجه بیماری، رژیم غذایی و مصرف داروها ایجاد می شوند. اصطلاح «روده نشت پذیر» نیز نباید به عنوان تشخیص مستقل و قطعی برای مجموعه ای از علائم گوناگون به کار رود.
مصرف متنوع مواد غذایی گیاهی، سبزیجات، میوه ها، حبوبات، غلات کامل و منابع فیبر می تواند به حفظ تنوع میکروبی روده کمک کند. این مواد حاوی ترکیباتی هستند که بخشی از آن ها به عنوان پری بیوتیک، غذای میکروب های مفید را فراهم می کنند.
غذاهای تخمیری مانند ماست و کفیر نیز می توانند بخشی از الگوی غذایی متنوع باشند؛ هرچند همه آن ها اثر یکسانی بر میکروبیوم ندارند. مصرف آنتی بیوتیک باید بر اساس نیاز پزشکی باشد، زیرا این داروها علاوه بر میکروب های بیماری زا، بخشی از باکتری های مفید را نیز تحت تاثیر قرار می دهند.
پروبیوتیک ها هم برای همه افراد و همه مشکلات گوارشی اثر ثابت و یکسانی ندارند و فایده آن ها به نوع سویه و شرایط مصرف بستگی دارد. پیوند میکروبیوتای مدفوع نیز در حال حاضر کاربرد تثبیت شده ای به ویژه برای برخی موارد عفونت مکرر کلستریدیوئیدس دیفیسیل دارد و درمان عمومی برای تقویت سلامت روده محسوب نمی شود.
در صورت تداوم علائم گوارشی یا بروز تغییرات غیرعادی در اجابت مزاج، ارزیابی پزشک اهمیت دارد. این مطلب به منزله تشخیص پزشکی نیست و صرفا با هدف اطلاع رسانی تهیه شده است.