عصر ایران- پیش از آن که اسکار نیمایر با طراحی شهر برازیلیا به یکی از مشهورترین معماران جهان تبدیل شود، مجموعه ای از بناهای متفاوت در حاشیه دریاچه پامپولیا در شهر بلو هوریزونته برزیل ساخت؛ پروژه ای که مسیر تازه ای در معماری مدرن این کشور گشود و به نقطه شروع شهرت جهانی او تبدیل شد.
نیمایر متولد سال 1907 در ریو دو ژانیرو بود. او در سال 1940 و در 32 سالگی، به دعوت ژوسلینو کوبیتشک، شهردار وقت بلو هوریزونته، طراحی مجموعه تفریحی و فرهنگی پامپولیا را بر عهده گرفت. این پروژه شامل چهار بنای اصلی بود که در کنار یک دریاچه مصنوعی قرار می گرفتند و قرار بود تجربه ای متفاوت از پیوند معماری با طبیعت و فضای عمومی ارائه کنند.
یکی از شاخص ترین ساختمان های مجموعه، کازا دو بایله یا خانه رقص است. سقف بتنی موج دار و کشیده این بنا، در امتداد ساحل دریاچه حرکت می کند و با خطوط منحنی خود، مرز میان ساختمان و چشم انداز طبیعی را کمرنگ می سازد. کازینو مجموعه نیز که امروزه به موزه هنر پامپولیا تبدیل شده، از دیگر بخش های مهم پروژه است. باشگاه قایق رانی و کلیسای سائو فرانسیسکو د آسیس دو بنای دیگر این مجموعه هستند.
کلیسای سائو فرانسیسکو د آسیس را می توان یکی از جسورانه ترین تجربه های نیمایر در آن دوره دانست. طاق های بتنی منحنی، ترکیب فرم های غیرمتعارف و کاشی کاری های آبی و سفید کاندیدو پورتیناری، این بنا را به نمونه ای شاخص از تلفیق معماری و هنر تبدیل کرده اند.
در طراحی فضای سبز و محوطه اطراف ساختمان ها نیز روبرتو بورله مارکس نقش مهمی داشت. باغ ها و مسیرهای پیاده روی او باعث شدند تجربه بازدید از پامپولیا تنها به تماشای ساختمان ها محدود نباشد و خود مسیر حرکت در کنار دریاچه نیز بخشی از طراحی مجموعه باشد.
اهمیت پامپولیا در همین همکاری میان معماری، نقاشی، مجسمه سازی و طراحی منظر نهفته است. این مجموعه در سال 2016 در فهرست میراث جهانی یونسکو ثبت شد. پامپولیا را می توان یکی از نخستین جلوه های کامل زبان معماری نیمایر دانست؛ زبانی که در آن بتن از قالب های سخت و هندسی فاصله گرفت و به ابزاری برای خلق فرم های آزاد، سیال و شاعرانه تبدیل شد.
تنظیم و ترجمه: مازیار دانیالی