عصر ایران - رئیس مجلس در این گفت‌وگو تلاش کرد سه پیام اصلی را منتقل کند. ایران در پی جنگ نیست، در برابر فشار عقب‌نشینی نمی‌کند و ادامه وضعیت «نه جنگ، نه صلح» را نیز نمی‌پذیرد. گفت‌وگوی محمدباقر قالیباف با الجزیره صرفاً گزارشی از آخرین وضعیت مذاکرات ایران و آمریکا نبود، بلکه تلاشی برای ترسیم سیاست ایران پس از جنگ بر پایه بازدارندگی، مذاکره، پایان‌دادن به بلاتکلیفی و حرکت به سمت نظم امنیتی درون‌منطقه‌ای بود. پرداختن به موضوعاتی مانند تنگه هرمز، نقش اسرائیل در سیاست آمریکا، روابط ایران و کشورهای عربی، لبنان، یمن و جایگاه چین، این مصاحبه را به بیان دیدگاهی کلان درباره آینده منطقه تبدیل کرد.
پس از نامه جی‌دی ونس به محسن رضایی و انتشار گمانه‌زنی‌هایی درباره احتمال ایجاد کانال جدید مذاکره، قالیباف صریحاً اعلام کرد تغییری در تیم مذاکره‌کننده رخ نداده و همچنان مسئولیت مذاکرات را بر عهده دارد. اهمیت این موضع آن است که نامه‌نگاری آمریکا با یک مقام ایرانی، ساختار تصمیم‌گیری کشور را تغییر نمی‌دهد و مسئولیت مذاکرات از مسیر سازوکارهای قانونی تعیین می‌شود. البته این مسئولیت باید در چارچوب تصمیم جمعی شورای عالی امنیت ملی، دولت و وزارت امور خارجه تبیین شود، نه رقابت میان اشخاص.
قالیباف تأکید کرد ایران پاسخ خود را ارائه کرده و اکنون منتظر تصمیم رسمی آمریکاست. این موضع می‌خواهد نشان دهد تهران مانع ادامه مذاکرات نیست و مسئولیت تداوم بن‌بست بر عهده واشنگتن است. او در عین حال گفت اگر آمریکا از زیاده‌خواهی و اقداماتی که اعتماد را از بین می‌برد دست بردارد، توافق امکان‌پذیر خواهد بود. بنابراین ایران مذاکره را رد نمی‌کند، اما حاضر نیست بدون اقدام عملی طرف مقابل امتیازهای مهمی بدهد.
قالیباف هفت شرط ایران را حداقل‌های لازم برای بازسازی اعتماد و ازسرگیری مذاکرات دانست، نه مطالباتی غیرمنطقی یا خارج از توافق. رفع محاصره دریایی، خروج نیروهای نظامی اضافه‌شده آمریکا، لغو تحریم‌های جدید و رعایت حقوق ایران در تنگه هرمز از جمله موارد مطرح‌شده بود. استدلال او این بود که بخش مهمی از این موارد پیش‌تر در تفاهم اسلام‌آباد پذیرفته شده و ایران خواهان اجرای تعهدات قبلی است.
او همچنین تأکید کرد محاصره دریایی تجارت، تأمین مواد غذایی و خدمات بهداشتی و درمانی را مختل می‌کند و مستقیماً بر زندگی مردم اثر می‌گذارد. با این حال، نبود فهرست رسمی و شماره‌گذاری‌شده هفت شرط همچنان یک ضعف اطلاع‌رسانی است. انتشار سندی روشن که هر شرط، ارتباط آن با تفاهم اسلام‌آباد و تعهدات اجرا‌نشده آمریکا را مشخص کند، می‌تواند موضع ایران را تقویت کند.
محوری‌ترین پیام راهبردی مصاحبه، ضرورت پایان‌دادن به وضعیت «نه جنگ، نه صلح» بود. قالیباف با اشاره به تدبیر رهبر معظم انقلاب تأکید کرد ایران نمی‌خواهد برای همیشه در این وضعیت باقی بماند. با این حال، عبور از آن فقط از مسیر مذاکره ممکن نیست و باید هم‌زمان بازدارندگی پایدار کشور تقویت شود. این چارچوب نشان می‌دهد ایران جنگ‌طلب نیست، اما برای دفاع آماده است. از مذاکره استقبال می‌کند، اما مذاکره تحت فشار را نمی‌پذیرد و حاضر نیست در بلاتکلیفی فرساینده باقی بماند.
قالیباف با طرح تقابل میان دو شعار آمریکا اول و اسرائیل اول گفت دولت ترامپ در عمل منافع اسرائیل را بر منافع مردم آمریکا مقدم کرده و این کشور را وارد جنگی پرهزینه ساخته است. این پیام فقط مخاطب ایرانی ندارد و مستقیماً رأی‌دهندگان آمریکایی و مخالفان جنگ‌های بی‌پایان را هدف قرار می‌دهد. با این حال، برای اثرگذاری بیشتر باید با داده‌هایی درباره هزینه جنگ، قیمت انرژی و فشار بر مالیات‌دهندگان آمریکایی همراه شود.
قالیباف تأکید کرد حضور نظامی آمریکا الزاماً امنیت کشورهای منطقه را تضمین نمی‌کند و حتی ممکن است آنها را به بخشی از میدان درگیری تبدیل کند. او خواستار نظمی امنیتی با مشارکت ایران، عربستان، قطر، امارات و عمان شد که بر همکاری اقتصادی، کاهش تنش و منافع مشترک استوار باشد. تحقق این هدف به ابتکارهای عملی مانند سازوکار عدم تعرض، جلوگیری از استفاده از خاک کشورهای همسایه علیه یکدیگر و همکاری امنیت دریایی نیاز دارد
در موضوع تنگه هرمز نیز قالیباف تأکید کرد شرایط به پیش از جنگ بازنخواهد گشت و ایران و عمان، به‌عنوان کشورهای ساحلی، باید در ترتیبات آینده نقش اصلی داشته باشند. تهران با مدیریت امنیتی قدرت‌های فرامنطقه‌ای مخالف است. با این حال، موضع حقوقی ایران درباره حقوق کشورهای ساحلی، عبور کشتی‌ها و ترتیبات پیشنهادی باید در سندی روشن و دقیق ارائه شود. تبدیل این پرونده از موضوعی تقابلی به طرحی برای همکاری ایران، عمان و دیگر کشورهای ساحلی می‌تواند بخشی از معماری امنیتی جدید منطقه باشد.
قالیباف چین را شریک راهبردی ایران و بازیگری مؤثر در منطقه معرفی کرد و از طرح چهاربندی رئیس‌جمهور این کشور برای صلح و ثبات حمایت کرد. او میانجی‌گری چین در احیای روابط ایران و عربستان را الگویی قابل تکرار دانست. نقش مؤثر پکن می‌تواند تسهیل گفت‌وگو، ایجاد مشوق‌های اقتصادی و کمک به ترتیبات امنیتی با مدیریت کشورهای منطقه باشد، نه جایگزینی آمریکا به‌عنوان قدرت نظامی مسلط. این همکاری زمانی اهمیت عملی پیدا می‌کند که به ابتکارهایی مانند گفت‌وگوی دائمی ایران، چین و عربستان و همکاری درباره امنیت هرمز منجر شود.
برخی بخش‌های مصاحبه به ملاحظات بیشتری نیاز داشت. پیش‌بینی احتمال استیضاح ترامپ ممکن است سایر پیام‌های مهم را تحت‌الشعاع قرار دهد. همچنین مواضع مربوط به انصارالله و عربستان باید با هدف کاهش تنش منطقه‌ای هماهنگ باشد و بر راه‌حل یمنی ـ یمنی و تسهیل گفت‌وگو تأکید کند. تعدد موضوعات نیز فرصت پرداخت عمیق به برخی محورها را محدود کرد.
در مجموع، مصاحبه قالیباف تصویری سه‌وجهی از ایران ارائه داد. کشوری آماده دفاع، متمایل به توافق و مصمم به پایان‌دادن به بلاتکلیفی. مهم‌ترین پیام آن این بود که ایران پاسخ خود را داده، هفت شرط را حداقل لازم برای بازسازی اعتماد می‌داند، جنگ را نمی‌خواهد اما از آن نمی‌ترسد و امنیت منطقه را در همکاری همسایگان جست‌وجو می‌کند.
موفقیت پایدار این روایت به چند اقدام وابسته است. انتشار دقیق هفت شرط، ارائه موضع حقوقی روشن درباره تنگه هرمز و تبدیل ایده امنیت منطقه‌ای و همکاری با چین به پیشنهادهای اجرایی. سپس، تبدیل چارچوب سیاسی مطرح‌شده در مصاحبه به روایتی مستند و قابل سنجش برای افکار عمومی ایران، کشورهای منطقه و مردم آمریکا ضروری است.