عصر ایران ؛ نهال موسوی - قصهای سیزدهساله از انتظار به پایان رسید، سیزده سال از روزی گذشته بود که «جیتیای 5» آمده بود، و نخستین سرزمینی که با رسیدن بامداد نوزدهم نوامبر به بازی «جیتیای 6» دست یافت، نیوزیلند بود. از آنجا، مثل شعلهای که از دست به دست میگردد، ساعتبهساعت راه افتاد و از کنار هر منطقهٔ زمانی گذشت. میلیونها نفر ساعت به دست نشسته بودند، تا بازی را دریافت کنند.
«جیتیای» (GTA) مخفف Grand Theft Auto است، یعنی «سرقت بزرگ خودرو» و از 25 سال قبل در هر نسخهاش شهری خیالی ساخته که بازیکن در آن آزاد است هرچه میخواهد بکند.
پیش از آن که نسخه 6 بازی عرضه شود، سونی و مایکروسافت هر دو تایید کرده بودند که این پرسفارشترین عنوان تاریخ فروشگاههای دیجیتال آنهاست، و سنسور تاور شمار پیشسفارشها را در روزهای آخر حدود ۱۷ میلیون و درآمد آن را ۱.۶۵ میلیارد دلار برآورد کرد.
سونی هم پیشاپیش هشدار داده بود که تقاضا بیسابقه خواهد بود، و پیشبارگیری بازی تا ۲۱۲ گیگابایت جا میخواست. یعنی مردم پیش از دیدن قصه، حافظه دستگاههایشان را برایش خالی کنند.
وقتی هم دروازهها باز شد، تماشاگران از بازیکنان کم نیاوردند. در دنیای بازی رسم است که بازیکنانی خودشان را هنگام بازی، بهصورت زنده، شبیه لایو اینستاگرام، پیش چشم دیگران میگذارند و هزاران نفر تماشایشان میکنند.
در سه ساعت نخست عرضه، تعداد هم زمان تماشاگران این پخشهای زنده در سکوهای گوناگون به بیش از 7 میلیون و هشتصد هزار (۷٬۸۸۶٬۱۷۶) نفر رسید، یعنی بیش از چهار برابر رکورد پیشین که حدود ۱.۷۴ میلیون بود.
یعنی میلیونها نفر نشسته بودند و نه بازی میکردند و نه فیلم میدیدند، فقط تماشا میکردند که دیگران بازی میکنند.
اما داستان واقعی در دفتر حسابداری شرکتها رقم می خورد. به گزارش بمبوهر، نزدیک به یک پنجم کارمندان حقوقبگیر آمریکایی گفته بودند پنجشنبه نوزدهم نوامبر را مرخصی میگیرند.
در بریتانیا گزارشی از ۸۳ هزار روز مرخصی ثبتشده خبر داد که تا ۱۲.۴ میلیون پوند برای کارفرمایان هزینه دارد.
یک پژوهش دیگر میگفت ده درصد گیمرهای شاغل قصد دارند آن روز سرکار نروند و سی درصد دیگر در فکر همین کارند.
برخی اقتصاددانان هم افت کوتاهمدت بهرهوری آمریکا را حدود دو درصد، یعنی نزدیک یک میلیارد دلار، برآورد کردهاند، و برخی بازیدوستان پنج روز پس از عرضه را هم تعطیل رسمی حساب کرده بودند.
والاستریت ژورنال از «خاموشی کار» سخن گفت، و برآوردی دیگر زیان ناشی از بیخوابی شب عرضه را حدود پنج میلیارد دلار حساب کرد.
برای مثال یک کارگاه موتورسیکلتسازی در کالیفرنیا هم در همان روز درش را بست و عرضه بازی را «رویدادی فرهنگی و بیسابقه» خواند.
اینها را با احتیاط باید خواند، چون برآورد هستند و نه حساب قطعی. ولی همین که چنین برآوردهایی ساخته میشود، نشان میدهد با پدیدهای روبهرو هستیم که اقتصاددان و روزنامهنگار مالی را هم به میدان کشانده است.
منتقدان هم این بار کمتر از همیشه نق زدند. نمره بازی در متاکریتیک ۹۹ از ۱۵۳ نقد است و بی هیچ نقد منفی یا متوسطی، و برابر با بالاترین نمره تاریخ ایستاده است.
یکصد و هجده نقد از این میان نمره کامل دادهاند. البته گزارشگر کهنهکار میداند که در لحظه هیجان، هر ادعای ویروسی را نباید بیتأیید پذیرفت.
گلفنیوز هم هشدار داده بود که واکنشهای وایرال بازیکنان را نباید خود به خود با نقد حرفهای یکی گرفت. نمره ۹۹ را خود متاکریتیک ثبت کرده و گفته بود برای ما همین بس است.
از سوی صنعت بازی هم داستان جالب است. استودیوهای دیگر بسیار پیشتر یا بسیار پستر از تاریخ نوزدهم نوامبر بازیهایشان را عرضه کردند و جا را برای این غول خالی گذاشتند.
شرکت مادر راکستار، یعنی تیکتو Take-Two، هنوز هیچ رقم رسمی از فروش منتشر نکرده، و آنچه میشنویم برآورد شرکتهای تحلیلی است. حتی رسانهها هم در اینکه ۱.۶۵ میلیارد دلار درآمد پیشسفارشهاست یا فروش روز عرضه، همنظر نیستند.
رکوردی که همه به آن چشم دوختهاند، رکورد «جیتیای ۵» است: ۸۱۵.۷ میلیون دلار و ۱۱.۲۱ میلیون نسخه در ۲۴ ساعت.
اوپنهایمر (یکی از مؤسسههای تحلیل بازار سرمایه) درآمد سه روز نخست را حدود ۱.۸۵ میلیارد دلار پیشبینی کرده، در برابر یک میلیارد دلار بازی قبلی. تیکتو رقم روز نخست «جیتیای ۵» را فردای عرضه اعلام کرده بود، پس شاید همین یکی دو روز عددی رسمی بشنویم.
بازار هم واکنش نشان داد: سهام تیکتو با ۶.۱۸ درصد افزایش بسته شد. گاهی هم هیاهو دردسر میآورد. از اختلال ورود به شبکه پلیاستیشن گزارشهایی آمد و نشانهها بیشتر به ازدحام ترافیک میخورد، ولی سونی علت را تأیید نکرد، و برخی منابع دیگر از پایداری شبکه در روز عرضه خبر دادهاند.
این را هم بگویم که نسخه کامپیوتری فعلا ارائه نشده و بازی فقط روی کنسولها آمده، پس این هیاهو فقط حاصل کنسولهاست.
روزگاری سینما بود که مردم را به صف میکرد و شب را بیخواب میگذاشت. حالا این نقش را یک بازی رایانه ای بر عهده گرفته که مردم برایش مرخصی میگیرند، آن هم نه برای تماشا، که برای زیستن در دنیایی ساختگی.
این را میشود نشانه دگرگونی هنر جدید خواند، و میشود هشداری دانست برای کسانی که فرهنگ را فقط با مقیاس قدیمی میسنجند.
جامعهشناسان خواهند گفت این هم شکلی از آیین جمعی است که در آن مردم همزمان هیجان یک چیز را حس میکنند، و پزشکان هم خواهد گفت که شبهای بیخوابی را به خاطر هیچ بازیای نباید به جان خرید.
هفتهها و ماهها در پیش است و رکوردها هنوز جابهجا خواهند شد، ما فقط نخستین فصل را دیدهایم: بیخوابانی که فردا را با چشمهای قرمز آغاز میکنند.