عصر ایران - هفته گذشته برای برندهای ایرانی تنها با رونمایی محصول و اجرای کمپین تبلیغاتی همراه نبود. حادثه تلخ اتوبوس کارکنان پتروپالایش دهلران به برکناری دو مدیر انجامید، پرونده حقوقی اسنپپی وارد مرحله تازهای شد و دیجیکالا دستیار هوشمند خرید خود را معرفی کرد. در همین روزها، سپهران با تصویری از ایران روی بدنه هواپیما خبرساز شد و کینوفیت با یک کمپین کنجکاویبرانگیز به استقبال محصول جدید رفت.
در رصد این هفته سرویس «برند و کار و کسب» عصر ایران، این پنج رویداد را از زاویه اعتبار سازمانی و تصویری که در ذهن مخاطبان میسازند مرور میکنیم.
شامگاه ۲۳ آبان، اتوبوس حامل کارکنان شاغل در پتروپالایش دهلران در محور دشتعباس به مورموری واژگون شد. بر اساس گزارشهای منتشرشده، ۱۳ نفر در این حادثه جان باختند و حدود ۱۷ نفر مصدوم شدند. سه روز بعد، مهدی عبوری، مدیرعامل گروه سرمایهگذاری اهداف، از برکناری حمید کمرهای، مدیرعامل پتروپالایش دهلران، و یونس کرمی، مدیر مجتمع، خبر داد. اداره موقت مجموعه نیز به حمزه کریمی، رئیس هیئتمدیره شرکت، سپرده شد.
عبوری از تصویب بسته حمایتی برای خانوادههای جانباختگان نیز سخن گفت. بر اساس توضیحات منتشرشده، این بسته پرداخت حقوق و مزایای کارکنان فوتشده تا زمان بازنشستگی و بهکارگیری یکی از نزدیکان آنان در مجموعه را در بر میگیرد. بااینحال، اعلام حمایت با اجرای آن تفاوت دارد و پیگیری تحقق این تعهدات اهمیت زیادی خواهد داشت.
حادثه دهلران موضوع ایمنی رفتوآمد کارکنان و مسئولیتپذیری کارفرما را در مرکز توجه قرار داد. برکناری مدیران واکنشی جدی به نظر میرسد، اما نه مسئولیت حقوقی آنان را ثابت میکند و نه بهخودیخود پاسخ همه پرسشهاست. برای مجموعهای صنعتی، اعتبار کارفرمایی زمانی ترمیم میشود که علت حادثه روشن شود، خانوادهها حمایت وعدهدادهشده را دریافت کنند و تدابیر مشخصی برای پیشگیری از تکرار چنین اتفاقاتی به اجرا درآید.
در خبر دیگری، اسنپپی روز ۲۶ آبان با تحولی در پرونده قراردادهای خود با فروشگاهها روبهرو شد. دیوان عدالت اداری رأی هیئت تجدیدنظر شورای رقابت را نقض کرد و پرونده را برای رسیدگی مجدد به همان مرجع بازگرداند. شورای رقابت پیشتر برخی رویههای قراردادی اسنپپی را ضدرقابتی تشخیص داده و خواستار توقف و اصلاح آنها شده بود.
بر اساس توضیح منتشرشده از سوی اسنپپی درباره دادنامه، صرف انعقاد قراردادهای ویژه برای اثبات رفتار ضدرقابتی کافی نیست و باید آثار این قراردادها بر رقابت بررسی شود. این توضیح، روایت شرکت از رأی است و بازگشت پرونده به معنای پایان اختلاف یا تأیید قطعی همه رویههای آن نیست.
اهمیت ماجرا برای برند اسنپپی فراتر از نتیجه یک رسیدگی حقوقی است. گسترش شبکه فروشگاههای همکار و کاربران، برای یک کسبوکار اعتباری مزیت ایجاد میکند، اما شیوه تنظیم قراردادها بر رابطه آن با پذیرندگان، رقبا و نهادهای ناظر نیز اثر میگذارد. شفافیت و پاسخگویی در این روابط بخشی از اعتمادی است که برند برای رشد پایدار به آن نیاز دارد.
دیجیکالا روز ۲۵ آبان از دستیار هوشمند خرید «دیا» رونمایی کرد. این ابزار قرار است جستوجو و مقایسه کالاها را آسانتر کند. بر اساس قابلیتهای معرفیشده، کاربران میتوانند نیاز خود را به زبان طبیعی بیان کنند و بهجای اتکای صرف به کلمات کلیدی و فیلترها، پیشنهاد محصول بگیرند. جستوجو با تصویر و پیام صوتی نیز در معرفی این دستیار مطرح شده است. دیجیکالا توسعه نقش «دیا» در مراحل دیگر خرید و خدمات پس از فروش را هم در برنامه دارد.
برای فروشگاهی با تنوع بالای کالا، انتخاب محصول گاهی از یافتن آن دشوارتر است. اگر «دیا» بتواند نیاز خریدار را درست بفهمد و گزینهها را دقیق و قابلفهم مقایسه کند، دیجیکالا از یک محل عرضه کالا به راهنمای تصمیمگیری مشتری نزدیکتر میشود. در مقابل، اطلاعات نادرست یا پیشنهادهای نامتناسب ممکن است اعتماد کاربران را کاهش دهد. موفقیت این ابزار را نه رونمایی آن، بلکه کیفیت پاسخها، میزان استفاده و رضایت خریداران تعیین خواهد کرد.
هواپیمایی سپهران روز ۲۴ آبان از طرح ویژه هواپیمایی به نام «ایران» رونمایی کرد. روی بدنه آن نقشه کشور و نشانههایی مانند برج آزادی، حافظیه شیراز، حرم امام رضا، بتهجقه و زاغ بور ایرانی دیده میشود. نام «ایران» نیز با خط نستعلیق در ابعادی بزرگ بر دم هواپیما نقش بسته است. سپهران با این طراحی، یکی از اصلیترین داراییهای عملیاتی خود را به رسانهای برای نمایش فرهنگ و جغرافیای ایران تبدیل کرده است.
چنین طراحیای میتواند در فرودگاهها و مسیرهای پروازی دیده شود و پیوندی عاطفی با مخاطب بسازد. اما تصویر ایرانی روی هواپیما بهتنهایی اعتبار شرکت را تضمین نمیکند. مسافر همچنان سپهران را با ایمنی، نظم پرواز، کیفیت خدمات و شیوه پاسخگویی میسنجد. ارزش این روایت زمانی بیشتر میشود که هویت مورد تأکید برند در تجربه سفر هم بازتاب داشته باشد.
کینوفیت نیز روز ۲۵ آبان مرحله تازه کمپین «وسطش داستان داره» را برای معرفی «پاف مغزدار کینوا» اجرا کرد. این کمپین ابتدا با عبارتی سؤالبرانگیز و بدون معرفی مستقیم محصول، توجه مخاطبان را جلب کرد و سپس ارتباط پیام با محصول تازه را آشکار ساخت. تبلیغات محیطی نامتعارف، فعالیت دیجیتال و همکاری با اینفلوئنسرها از ابزارهای آن بود و فعالیتهای محیطی در تهران، کرج، شیراز و مازندران اجرا شد.
ایده کینوفیت بر کنجکاوی مخاطب تکیه دارد. این روش میتواند در میان انبوه تبلیغات، فرصت دیدهشدن ایجاد کند، اما توجه اولیه بهتنهایی نشانه موفقیت نیست. مخاطب باید پس از آشکار شدن داستان، دلیلی برای امتحان محصول داشته باشد. شناخت محصول، تجربه مصرف و خرید دوباره نشان خواهد داد که این خلاقیت تا چه اندازه به رابطهای ماندگار با مشتری کمک کرده است.
این پنج خبر، چهرههای متفاوت برندسازی را نشان میدهند. در دهلران، پاسخ به یک بحران انسانی اهمیت دارد و در اسنپپی، رفتار قراردادی زیر نگاه نهاد ناظر است. دیجیکالا وعده راهنمایی بهتر در خرید میدهد و سپهران و کینوفیت برای ارتباط با مخاطب سراغ روایتهای تازه رفتهاند. در همه این موارد، آنچه در ذهن مردم باقی میماند تنها خود خبر یا تبلیغ نیست، بلکه فاصله میان وعده برند و عملکرد واقعی آن است.