عصر ایران- نیکولا گرولیه دو سرویر، مخترع و صنعتگر فرانسوی قرن هفدهم، از چهره های کمتر شناخته شده تاریخ مهندسی است که با ساخت مجموعه ای از ماشین های پیچیده و ابتکاری شهرت پیدا کرد. او که در سال 1596 در شهر لیون فرانسه متولد شد، ابتدا مسیر نظامی را در پیش گرفت و در جریان ماموریت های خود به مناطقی مانند فلاندر، آلمان، ایتالیا و قسطنطنیه سفر کرد. تخصص او در این دوران، طراحی و استقرار پل های متحرک برای استفاده نظامی بود.
گرولیه پس از بازنشستگی به لیون بازگشت و به ساخت ابزارهای مکانیکی و آثار تزئینی با استفاده از دستگاه تراش روی آورد. او به تدریج مجموعه ای از مدل ها و ماشین های ابتکاری ساخت که از نظر پیچیدگی و خلاقیت قابل توجه بودند. این آثار در اتاقی ویژه به نمایش گذاشته می شدند که او هفته ای یک بار درهای آن را به روی عموم باز می کرد. این مجموعه به اندازه ای شهرت یافت که سیاستمداران، دانشمندان، صنعتگران و مخترعان برای بازدید از آن به لیون می آمدند. حتی لویی چهاردهم، پادشاه فرانسه، نیز از این مجموعه دیدن کرد.
در میان ساخته های او می توان به مدل پمپ های آب، پیچ های ارشمیدس، ماشین های محاصره نظامی، پل های شناور، ساعت های مکانیکی با سازوکارهای غیرمعمول، ابزارهای نقشه برداری و دستگاه های اندازه گیری مسافت اشاره کرد. او همچنین نمونه ای پیشرفته از چرخ مطالعه را طراحی کرد؛ وسیله ای چرخان که امکان دسترسی هم زمان به چندین کتاب را برای مطالعه فراهم می کرد. ساخت قطعات ظریف از عاج و چوب نیز بخش دیگری از فعالیت های او بود.
گرولیه در سال 1689 درگذشت، اما مجموعه او توسط پسرش گاسپار و سپس نوه اش گاسپار دوم حفظ و به نمایش گذاشته شد. نوه او همچنین در سال 1719 کتابی با عنوان «مجموعه آثار شگفت انگیز ریاضیات و مکانیک» (Recueil d'Ouvrages Curieux de Mathématique et de Mécanique) منتشر کرد که در آن اختراعات و آثار مکانیکی نیکولا، همراه با طرح ها و حکاکی های متعدد معرفی شده بودند. نسخه دیجیتال این کتاب چاپ سال 1719 در کتابخانه دیجیتال هنر و حرفه فرانسه (CNAM) در دسترس است و از طریق این لینک می توان صفحات و تصاویر تاریخی آن را مشاهده کرد.
یکی از آثار باقی مانده از او، مدل یک دستگاه شمع کوب آب محور است که پس از چندین دهه به استیون دمینبره واگذار شد و امروزه در مجموعه جرج سوم در موزه علوم لندن نگهداری می شود. دستگاه شمعکوب آبمحور برای کوبیدن تیرها یا ستون های چوبی بلند به داخل زمین یا بستر رودخانه استفاده می شد.
میراث گرولیه دو سرویر تصویری از ذهن خلاق مهندسی را در قرن هفدهم به نمایش می گذارد؛ دورانی که بسیاری از ایده های مکانیکی هنوز در قالب مدل های دست ساز و آزمایش های فردی شکل می گرفتند.
تنظیم و ترجمه: مازیار دانیالی