سه ماه است تهران،بيشتر از روزهاي پرفراز و نشيب 200 سال پايتختي اش،ميان زباله دست و پا مي زند.سه ماه است با افزايش دما، رها شدن فاضلاب به جوي ها، انباشت زباله هاي خانگي و بيمارستاني،شيوع و گسترش بيماريهاي عفوني شهروندان را تهديد مي كند و با اين همه مسوولان بازگشت افغان ها به كشورشان و كمبود بنزين را مهمترين عامل آلودگي تهران مي دانند! تهران،غوطه ور در زباله هاي خانگي، بيمارستاني و شيميايي به گزارش خبرگزاري ميراث فرهنگي، بيش از سه ماه است پايتخت 200 ساله كشور در محاصره انبوه زباله هاي جمع آوري نشده شهري قرار گرفته و اين در حالي است كه مدير عامل سازمان خدمات موتوري شهرداري تهران يكي از دلايل مهم اين نابساماني را اجراي سهميه بندي بنزين از يك ماه پيش مي داند . اين دليل در حالي از سوي مديران مربوطه طرح مي شود که مشکل انباشت زباله ها در شهر از چندين ماه قبل از سهميه بندي بنزين به وجود آمده است. با توجه به افزايش دما، رها شدن آب جوي هاي فاضلاب در خيابان ، انباشت زباله هاي خانگي ،بيمارستاني و شيميايي در بسياري از مناطق و ميادين اصلي تهران،خطر شيوع و گسترش بيماريهاي عفوني شهروندان را تهديد مي كند . زياد شدن جمعيت موش ها و به تبع آن خطر بيماري هايي چون طاعون، بيماري هاي عفوني و ميكروبي ، وبا ، اسهال خوني و انواع قارچ هاي پوستي از دستاوردهاي ماندن و پراكنده شدن زباله در هواي آزاد با دماي زياد است كه در صورت رسيدگي نكردن به موضوع جمع آوري زباله ها، كلان شهر تهران با شيوع و گسترش چنين بيماري هايي مواجه مي شود. در همين حال"مصطفي سليمي" مدير عامل سازمان خدمات موتوري شهرداري تهران در گفت و گو با ميراث خبر مشكل كمبود بنزين را عامل مهم اين مشكل عنوان مي كند:«سهميه بندي بنزين موجب شده جمع آوري زباله ها به تعويق افتد، پيش از اين زباله ها دو بار در روز جمع آوري مي شد كه با اين اتفاق روزانه يك بار جمع آوري مي شود.» اما زماني كه خبرنگار ميراث خبر عنوان مي كند پيش از كمبود بنزين هم تهران شرايط مناسبي از نظر جمع آوري زباله نداشت، سليمي موضوع ديگري را مطرح مي كند:«هزينه سالانه جمع آورى زباله هاي تهران 10 ميليارد تومان بوده كه حدود 40 درصد اين هزينه ها به دليل نبود رعايت شهروندان در تحويل به موقع زباله هاست.» مدير عامل سازمان خدمات موتوري شهرداري تهران يكى از مشكلات اساسى مجموعه خود را در زمينه حمل و جمع آورى زباله ها،همكاري نكردن شهروندان برا ي قرار دادن به موقع زباله هاى خانگى در بيرون از خانه ها و در ساعت9 شب مي داند. وي مى گويد: «كارگران خدمات شهرى 30 درصد زباله ها را در روز جمع آورى مى كنند، در حالى كه نيروى انسانى و ماشين آلات كافى براى جمع آورى زباله ها براى شب در نظر گرفته شده است. ولى به دليل همكاري نكردن شهروندان يك سوم نيروها و امكانات بايد صرف جمع آورى زباله در روز شود.» از سوي ديگر شهروندان تهراني از همكاري خود با ماموران شهرداري در جمع آوري زباله مي گويند. "سيد اكبر حسيني" ، يكي از كسبه منطقه بازار تهران در اين باره عنوان مي كند :«بارها زباله هاي مغازه را سر ساعت 9 شب و به موقع در جاي مخصوصي كه از سوي شهرداري تعيين شده گذاشته ايم اما باز با دو سه روز تاخير اين زباله ها جمع آوري مي شود.» وي در عين حال عنوان مي كند برخي مغازه داران از جوي هاي كنار خيابان به عنوان مكان تخليه زباله استفاده مي كنند كه اين امر هنگام بارندگي هاي فصلي حتي به ميزان كم ، موجب گرفتگي جوي ها و جمع شدن آب در سطح معابر مي شود. مكانيزه شدن ماشين آلات جمع آوري زباله از سوي پيمانكاران كه با اعتباراتي در حدود 45 ميليارد تومان صورت گرفته، به اعتقاد سليمي از جمله اقدامات مهم اين سازمان است كه بايد براي بهره گيري از اين امر،شهروندان نيز به حفظ پاكيزگي شهر كمك كنند :« زماني اقدامات شهرداري در جمع آوري زباله چشم انداز پاكي را در شهر به وجود مي آورد كه شهروندان ازهر گونه همكاري در اين زمينه دريغ نكنند.» مدير عامل سازمان خدمات موتوري شهرداري تهران همچنين بر همكاري همه مسوولان به ويژه در صدا و سيما به منظور فرهنگ سازي به ويژه درباره نحوه تفكيك زباله ها تاكيد مي كند. وي در پاسخ به اين سوال كه آيا تا كنون اقداماتي براي فرهنگ سازي در زمينه شيوه صحيح مصرف انجام شده است ، مي گويد :« اين اقدامات انجام شده ولي نه در سطح وسيع زيرا فرهنگ سازي در هر زمينه اي عزم ملي مي خواهد .» ايراني ها جاي كارگران افغان را نمي گيرندپيشتر، افغان هايي كه مهمان ايرانيان بودند، به عنوان نيروي كار سخت كوش ، ارزان قيمت و بدون دردسر بيمه و مانند آن، در بخش هاي بسياري فعاليت مي كردند. امروز كه ديگر به كشور خوشان برگردانده شده اند، اما كسي حاضر نيست جاي آن ها را بگيرد. اين مشكلي است كه اكنون در يكي از بخشهاي مديريت شهري به چشم مي خورد. مدير عامل سازمان خدمات موتوري شهرداري تهران علاوه بر مشكل كمبود بنزين، از مشكل كمبود نيروي كار هم به عنوان عامل ديگر جمع آوري نشدن زباله ها ياد مي كند:« كاهش نيروي كار به دليل رفتن افغان ها از ايران از دلايل مهم افزايش و انباشت زباله هاي شهري در مراكز اصلي و به وجود آمدن چشم اندازهاي ناخوشايند حتي در مناطق گردشگري در دو ماه گذشته محسوب مي شود .» وي يكي از مشكلات اساسي سازمان خدمات موتوري را در جمع آوري زباله كمبود نيرو مي داند:« نيروهاي ايراني كه از سوي وزارت كار معرفي شده بودند ، به دليل سختي كار استعفا كردند ، به طوريكه پيمانكارهاي سازمان موتوري مجبور به گرفتن نيرو از شهر ستان ها شدند .اين افراد نيز به رغم داشتن بيمه و حقوق قانوني حاضر به ادامه همكاري نشدند. تا اينكه انباشت زباله ها و ايجاد وضعيت نامناسب باعث شد افغان ها بكار گرفته شوند .» به گفته مدير عامل سازمان خدمات موتوري شهرداري تهران اين نيروهاي كارجديد نيز به دليل غير قانوني بودن حضور افغان ها در ايران، از كشور خارج شده اند . در حال حاضر آن طور كه سليمي مي گويد نيروي كار مورد نياز شهرداري در حدود 10 هزار نفر است كه 3 هزار نفر از اين تعداد از كشور اخراج شده اند . وي در پاسخ به اين سوال ميراث خبر كه اكنون چه تدبيري براي رفع اين مشكل ديده شده ، مي گويد:« رايزني با وزارت كشور و وزارت كار ادامه دارد تا در صورت امكان نيروهاي افغان داراي مجوز به ما معرفي شوند .» همه كشورها مشكل ما را دارند! «جمع آوري زباله هاي تهران فرقي با ديگر كشور ها ندارد» اين گفته مدير عامل محيط زيست تهران است. به اعتقاد "قوام الدين بزرگيان" تا كنون مسئولان شهرداري به خوبي عمل كرده اند:« اگر مشكلي در مورد انباشت زباله ها ديده مي شود، پديده عجيبي نيست .اين امر در كشورهاي ديگر هم ديده مي شود.» مدير عامل محيط زيست تهران هم همچون سليمي بر فرهنگ سازي و آموزش هاي لازم براي رسيدن به محيطي بهتر در شهر تاكيد مي كند و معتقد است:« زباله براي هر كشوري در صورت بازيافت نعمت به شمار مي رود كه البته رسيدن به ايده آلي در زمينه جمعآوري و بازيافت زباله نيازمند مديريتي قوي است .» شهروندان تهراني اما همچنان معترض وضعيت كنوني جمع آوري زباله هاي شهري هستند . زباله ها كرم مي گذارندانبوه زباله هاي شهري رها شده در بسياري از مناطق تهران ،ميادين اصلي ، بازار و كنار مغازه ها كه محل رفت و آمد عمومي شهروندان است، تخمير مي شوند، كرم مي گذارند ، بويي مشمئز كننده ايجاد مي كنند، خطر بيماري ها را افزايش مي دهند و شهروندان همچنان اعتراض مي كنند. "مجيد محمدي" يكي از كسبه ميدان وليعصر كه بسيار نگران تجمع انواع حشره ها كنار زباله هاي شهري است ، به ميراث خبر مي گويد :« وضعيت زباله هاي شهري روز به روز بدتر مي شود ،گاهي دو روز طول مي كشد ماموران شهرداري براي جمع آوري كيسه هاي زباله تلنبار شده كنار جوي ها بيايند .اين امر باعث تجمع حشره ها و به دنبال آن شيوع بيماري هاي ميكروبي مي شود. » افزون بر تجمع حشرات و شيوع بيماري هايي ميكروبي ، آمارها نشان مي دهد بيش از90 درصد آبگرفتگي ها به علت زباله هايي است كه در كانال ها و مسيل هاي دفع آب هاي سطحي ريخته مي شود و قسمتي ديگر از اين آبگرفتگي ها به علت بي دقتي پيمانكاران جمع آوري زباله و ريختن زباله هاي جمع آوري شده در كانال ها و جوي ها و بخش ديگري نيز به دليل زباله هايي است كه عمدتاً مردم و مغازه داران به داخل كانال ها و مسيل انتقال آب هاي سطحي مي ريزند. مدير عامل سازمان خدمات موتوري شهرداري تهران افزايش حيوانات موذي همچون موش را در نتيجه انباشت زباله ها و نبود شبكه فاضلاب مي داند و عنوان مي كند:« براي از بين بردن موش ها از سطح شهر نياز به همكاري همه مسوولان مربوطه و شهروندان وجود دارد .» وي به ميراث خبر مي گويد:«حفره ها ، جوي ها و مكان هاي متروك مهمترين محل براي تجمع موش است كه بايد با همكاري شركت ساماندهي و نصب تمامي لوله هاي فاضلاب به شبكه اصلي شرايط از بين رفتن موش ها را فراهم كرد.» به رغم ابراز نارضايتي شهروندان و آمارهاي موجود، مدير عامل محيط زيست تهران روند خوبي را در زمينه جمع آوري زباله در تهران را پيش بيني كرده و از به كار گيري سيستم مكانيزه جمع آوري زباله به عنوان يكي از دست آوردهاي قابل قدرداني شهرداري ياد مي كند. در اين ميان "مهدي عباسي" ، يكي از ساكنان منطقه 9 تهران، به كارگيري سيستم مكانيزه جمع آوري زباله را زير سوال برده و به ميراث خبر مي گويد :« سيستم مكانيزه شهرداري كمكي به رفع مشكلات زباله هاي اين منطقه نكرده است.غالبا ديده مي شود در سطل هاي زباله بسته است و كيسه مخصوص زباله هم ندارد و مردم اغلب زباله ها را كنار سطل ها مي ريزند و به دليل دير جمع آوري نشدن زباله ها ، داخل سطل و اطراف آن به محلي براي جولان دادن موش ، سوسك و گربه مي شود.» اما از سوي ديگر روابط عمومي منطقه 9 در گفت و گو با خبرنگار ميراث خبر از نبود همكاري هاي لازم از سوي شهروندان مي گويد :« بسياري از اين سطل ها روز بعد از نصب ، از جاي خود كنده مي شوند يا به سرقت مي روند.» شهروندي مي گويد:« اجراي چنين طرح هايي خوب است به شرط آن كه تمامي ملزومات بعد از آن هم رعايت شود. وقتي مردم مي بينند اين سطل هاي بزرگ زباله بدون كيسه هاي مخصوص رها شده و زباله ها يآن ها به موقع تخليه نمي شود، شايد براي اعتراض دست به اين اقدامات مي زنند.» توليد پسماندها زياد مي شوددر همين حال "شينا انصاري "معاون مدير كل محيط زيست تهران با بيان روند افزايشي ميزان توليد پسماندها در طي سالهاي اخير مي گويد: « براساس آمار و اطلاعات سال 85 در تهران روزانه بيش از 7336 تن زباله خانگي (كه شامل 33 درصد زباله خشك و 67 درصد زباله تر با قابليت تبديل به كمپوست است) 80 تن زباله بيمارستاني و 33 تن زباله صنعتي توليد ميشود . » وي مي افزايد :« متاسفانه به رغم تصويب قانون مديريت پسماندها هنوز معضلات زيادي در خصوص مديريت انواع پسماندها از مرحله جمعآوري تا امحاي آن ها، وجود دارد. » رييس اداره محيط زيست تهران تنها مركز دفن زباله تهران را مركز دفن كهريزك نام برده و عنوان مي كند :« در حال حاضر غالب پسماندهاي جامد تهران به طريق دفن در داخل ترانشه در اين مركز دفع مي شود و به دليل قدمت چهل ساله اين مركز و دفن غيراصولي زبالهها از سالهاي قبل، مركز دفن آرادكوه(كهريزك) با معضلات بيشماري روبروست . » انصاري اتخاذ شيوه نوين و علمي در دفن زباله استفاده از فناوريهاي روز در بازيافت زبالهها و تهيه كمپوست، استحصال گاز متال، كاهش توليد حجم ضايعات و فرهنگ سازي در زمينه تفكيك زباله از مبدا را از موارد مهم به منظور كاهش مشكلات موجود عنوان مي كند.