کاوشهاي باستانشناسي براي شناخت ساختار سياسي ـ اجتماعي نخستين سازمان حکومتي دنيا در پاسارگاد آغاز شدند. سرپرست ايراني اين هيات باستانشناسي در گفتوگو با ايسنا، با اعلام اين مطلب افزود: دومين فصل کاوش در پاسارگاد در راستاي شناخت دقيق دروازههاي ورودي، درک کارکرد بناها، پيشنهاد براي طراحي مسيرهاي حقيقي بازديدکنندگان در بستر نخستين و درک واقعي مفهوم تاريخي اين مجموعه انجام ميشود. عليرضا عسگري توضيح داد: تا پيش از سدهي ششم پيش از ميلاد، جهان هرگز سازماني حکومتي را مانند دولت هخامنشيان تجربه نکرده بود. کوروش هخامنشي با آزادسازي بسياري از قبايل قومي در بند اسارت، از جمله يهوديان و انسجام اين گروههاي منطقهيي در يک سازمان بزرگ، نخستين و بزرگترين حکومت بزرگ جهاني را پايهگذاري و شايستهترين قوانين انساني را طرحريزي کرد. وي گفت: امروز، حدود 80 سال از كشف استوانهي منشور جهاني کوروش در بابل بينالنهرين و حدود 50 سال از کاوش بناهاي پاسارگاد ميگذرد. در تمام طول اين سالها بسياري از پژوهشگران، بيش از هزاران مقاله و کتاب دربارهي اين تمدن شکوهمند نگاشتهاند و بهواسطهي اين اسناد، عظمت تاريخ و فرهنگ مردم ايران براي مردم جهان دو صد چندان شده است. بنابراين شناخت فرهنگي جهاني و باور به حكمراني بر نيمي از جهان، در 25 قرن پيش براي ايرانيان اهميت دارد. همچنين شناخت چگونگي اين سازمان بزرگ جهاني براي مورخان و باستانشناسان دنيا اهميت دارد و پرسشهاي بيشماري براي آنها مطرح است. اين باستانشناس ادامه داد: سال گذشته، در کاوشهاي باستانشناسي هيات باستانشناسي پژوهشکدهي باستانشناسي و دانشگاه بولونياي ايتاليا در پاسارگاد مشخص شد که زندگي در پاسارگاد پس از هخامنشيان هرگز متوقف نشده، بلكه زندگي در اين محل در سراسر دورههاي هخامنشي، سلوکي، اشکاني، ساساني و در تمام دورهي اسلامي جريان داشته است. اهميت چنين مسالهاي از اين نظر است که کمتر محوطهي باستاني در جهان وجود دارد که زندگي در تمام دورهها در آن محل جريان داشته باشد. درک اين موضوع با تاريخگذاري مطلق کربن 14 از يافتههاي سال گذشته ممکن شد و پاسارگاد از اين ديدگاه اهميت فراواني دارد. او بيان كرد: البته بايد گفت، براي ايرانيان در دورههاي تاريخي آرامگاه کوروش مقدس بوده است، زيرا اين انسان با تدوين نخستين قوانين انساني براي جهانيان و اجراي آنها، نامي شايسته را از خود براي تمام دورانها توانست بهجا گذارد. شايد، در پناه مکان امن و مأمن تاريخي که کوروش بهوجود آورد و بهواسطهي آن کارهاي نيک است که حتا اسکندر مقدوني در زمان حمله به تخت جمشيد (پارسه)، آرامگاه کوروش را محترم دانست و نگهباني ويژه براي آن گمارد و نيز به همين دلايل، در تمام تاخت و تازهاي دولتهاي منطقهيي، بويژه اعراب و مغولها، اين بنا محترم و ارزشمند شمرده شد، بهطوري كه در طول دورهي اسلامي، آرامگاه کوروش بهعنوان مقبرهي مادر سليمان مطرح بود. حتا امروز، روستاي پاسارگاد در کنار محوطهي پاسارگاد به نام روستاي مادر سليمان شناخته شده است. به گفتهي عسگري، بنابراين تمام دلايل نشان ميدهند که انديشههاي والاي انساني و ظلمستيزي اين انسان مقدم بر وجود بناهاي پاسارگاد، دليل ماندگاري او در تاريخ بوده است. پاسارگاد بهعنوان جوهره و روح پيوندزنندهي تمدن ايراني و عامل اصلي وحدت ملي و يکپارچگي سرزمين ايران مطرح است كه در توضيح دلايل آن به فرمانروايي بر نيمي از جهان در دورهي هخامنشي، تدوين شايستهترين و نخستين قوانين انساني، آزادسازي بسياري از اقوام در بند اسارت، سازماندهي دولتهاي منطقهيي و تاسيس نخستين سازمان حکومتي متمرکز در جهان و آفرينش بناهاي ارزشمند ميتوان اشاره كرد. وي با بيان اينكه تمام اين موارد، ميراث مشترک ايرانيان محسوب ميشوند، اظهار داشت: مادامي که اين ميراث حفظ، معرفي و پژوهش شود، تاريخ و فرهنگ ملي ايران داراي انسجام بيشتر و پهنهي ارضي کشور از هر گزندي مصون خواهد بود. اين كاوش كه براي مدت يكونيم ماه از 20 مهرماه آغاز شده است، به سرپرستي عليرضا عسگري و پيير فرانچسکو کليري همراه متخصصان ايراني و ايتاليايي در زمينهي باستانشناسي دورهي هخامنشي انجام ميشود.