عصر ایران - سیگار کشیدن بیش از ۴۰۰۰ ماده شیمیایی (که دستکم ۲۰۰ مورد آن سمی و سرطانزا هستند) را وارد جریان خون میکند. اما بدن انسان قدرت ترمیم شگفتانگیزی دارد. از همان لحظهای که آخرین نخ سیگار را خاموش میکنید، یک «ساعت بیولوژیک» برای پاکسازی و بازسازی اندامهای شما به کار میافتد. این فرآیند فراتر از ریهها، حتی مغز و ظاهر شما را نیز متحول میکند.
در اولین ساعات ترک سیگار، بدن تلاش میکند تنشهای سمی ناشی از آخرین پک را خنثی کند:
۲۰ دقیقه بعد: فشار خون و ضربان قلب که به دلیل تحریک اعصاب سمپاتیک توسط نیکوتین بالا رفته بود، به حالت عادی بازمیگردد. عروق محیطی که منقبض شده بودند، باز میشوند.
۱۲ ساعت بعد: سطح مونوکسید کربن (گاز سمی که مانع حمل اکسیژن توسط خون میشود) کاهش یافته و جای خود را به اکسیژن خالص میدهد. حالا قلب شما برای رساندن اکسیژن به سلولها، نیاز به تلاش مضاعف ندارد.
۴۸ ساعت بعد: پایانههای عصبی آسیبدیده شروع به بازسازی میکنند. شما دوباره طعم واقعی غذاها را حس میکنید و قدرت بویاییتان که بر اثر دود سرکوب شده بود، بازمیگردد.
۷۲ ساعت بعد: بدن شما به طور کامل از نیکوتین پاکسازی میشود. در این مرحله، مجاری تنفسی (برونشها) شروع به استراحت کرده و تنفس عمیقتر میشود.
نکته روانشناختی: روز سوم معمولاً اوج «علائم ترک» (بیقراری، سردرد و افزایش اشتها) است. اینها نه علائم بیماری، بلکه نشانههای پیروزی بدن در مبارزه با اعتیاد فیزیکی هستند.
در این مرحله، فوایدی فراتر از سلامت داخلی پدیدار میشوند:
شفافیت پوست: خونرسانی بهتر به بافتهای زیرین پوست باعث میشود تیرگی دور چشمها و زردی چهره (که ناشی از کمبود اکسیژن بود) جای خود را به پوستی درخشانتر بدهد.
آرامش مغزی: مغز شروع به بازسازی گیرندههای عصبی میکند. وابستگی به نیکوتین جای خود را به ترشح طبیعی دوانین میدهد که منجر به بهبود تمرکز و خواب عمیقتر میشود.
بازسازی مژکها: پرزهای ریز درون ریه (Cilia) که وظیفه دفع آلودگیها را دارند، دوباره رشد میکنند. این اتفاق باعث کاهش سرفههای مزمن و پاکسازی سموم قدیمی میشود.
ظرفیت ریه: ظرفیت جذب اکسیژن در ریهها تا ۳۰ درصد بهبود مییابد؛ به طوری که در هنگام ورزش یا پیادهروی، کمتر دچار تنگی نفس میشوید.
هر چه زمان بیشتری بگذرد، ریسک بیماریها به سطح افراد غیرسیگاری نزدیکتر میشود:
۱ سال بعد: خطر ابتلا به بیماریهای قلبی-عروقی نسبت به یک فرد سیگاری ۵۰ درصد کاهش مییابد.
۵ تا ۱۰ سال بعد: خطر سکته مغزی به اندازه یک فرد غیرسیگاری کاهش مییابد. همچنین ریسک مرگ ناشی از سرطان ریه به نصف میرسد.
۱۵ سال بعد: بدن شما از نظر سلامت قلب و عروق و احتمال بروز سکته، با فردی که هرگز در زندگیاش سیگار نکشیده، برابری خواهد کرد.
| زمان پس از ترک | تغییر اصلی بدن | فایده جانبی |
| ۲۰ دقیقه | تنظیم ضربان قلب | کاهش استرس فیزیکی |
| ۱۲ ساعت | دفع مونوکسید کربن | افزایش انرژی بدن |
| ۳ روز | دفع کامل نیکوتین | تنفس راحتتر |
| ۱ ماه | بهبود گردش خون | شفافیت پوست و کاهش چین و چروک |
| ۹ ماه | بازسازی کامل مژکهای ریه | توقف سرفههای مزمن |
| ۱۰ سال | کاهش خطر سرطان به نصف | صرفهجویی مالی کلان |
| ۱۵ سال | سلامت کامل قلب | افزایش طول عمر مفید |
آیا آسیبهای ریه کاملاً جبران میشوند؟ بسیاری از آسیبهای ساختاری در صورت نبود بیماریهای مزمن (مثل آمفیزم)، با گذشت زمان و بازسازی مژکها به طرز شگفتآوری بهبود مییابند.
چرا بعد از ترک سیگار چاق میشویم؟ به دلیل بازگشت حس چشایی و جایگزینی عادت "دست به دهان" با غذا. با ورزش سبک در ماههای اول، این مورد به راحتی قابل کنترل است.