صفحه نخست

عصرايران دو

فیلم

ورزشی

بین الملل

فرهنگ و هنر

علم و دانش

گوناگون

صفحات داخلی

کد خبر ۸۵۹۹۳۵
تعداد نظرات: ۱۳ نظر
تاریخ انتشار: ۱۱:۵۸ - ۰۷ مهر ۱۴۰۱ - 29 September 2022
دربارۀ دو واژۀ پُربسامد در گفت‌و‌گوی تلویزیونی رییس جمهوری

«روش، همان ارزش نیست»؛ جملۀ سروش از زبان رییسی

تأکید بر تفاوت دو واژۀ «ارزش» و «روش»- یادآور سخنی قدیمی از سروش است که «روش، همان ارزش نیست» البته او در نقد احکام گفته بود حال آن‌که رییسی گاه به جای قانون از واژۀ ارزش استفاده می‌کرد.

   عصر ایران؛ مهرداد خدیر- «ارزش» و «روش» دو کلمۀ بسیار پر تکرار در گفت‌و‌گوی تلویزیونی چهارشنبه شب ابراهیم رییسی دربارۀ حوادث اخیر و اعتراضات بود.

   مراد رییس جمهوری که برای اولین بار بیشتر صحبت خود را به موضوعات سیاسی و اجتماعی و فرهنگی و نه اقتصادی و معیشتی و یارانه‌ای اختصاص داد از تکرار دو واژۀ ارزش و روش این بود که ارزش‌ها تغییر نمی‌کند اما روش‌ها را می‌توان تغییر داد و اصلاح کرد.

    هر چند مخاطب درمی‌یافت که او دربارۀ نحوۀ کنترل حجاب و گشت ارشاد صحبت می‌کند اما نه تنها نامی از گشت ارشاد نبرد بلکه به عنوان مصداق ارزش به حجاب هم اشاره نکرد بلکه به عنوان مثال از «عدالت» گفت. همان عدالت که چندان که در یادداشت دیگر هم اشاره شد در نطق سازمان ملل نیز 42 بار آن را به معنی «نفی ظلم» به کار برد و اصطلاح مورد علاقه و کلیدی اوست. همچنان که بیش از آن که از واژۀ ایران در اشارات خود استفاده کند تعبیر «جمهوری اسلامی» را به کار می‌برد.

   اگر خبرنگاری مستقل یا شاغل در غیر صدا و سیما مقابل رییس جمهوری اسلامی ایران نشسته بود می‌توانست صریح و روشن بپرسد «اکنون هم موافق گشت ارشاد هستید یا نه» و « آیا دستور انحلال آن را صادر می‌کنید» اما هم مجری ترجیح داد مستقیما به نام گشت ارشاد اشاره نکند و هم ابراهیم رییسی به تعابیر مبهم مانند «تغییر روش اجرای قانون» بسنده کرد. هر چند مجری در اینجا می‌توانست بپرسد «ارزش‌ها قابل تغییر نیست ولی آیا قانون هم قابل تغییر نیست؟»

   خیلی موارد دیگر را هم می‌توانست بپرسد منتها اگر قرار بود بپرسد او را انتخاب نمی‌کردند و طبیعی بود که نپرسد مانند انعکاس این پرسش افکار عمومی که "وضعیت اینترنت کی عادی می‌شود" یا "آیا قرار است از این فضا برای اجرای طرح صیانت استفاده شود" اما از سوی دیگر لحن مجری مانند برخی مجریان در این شب‌ها در تلویزیون تند و به قصد متهم کردن و دامن زدن به اختلافات نبود و از گفتار و لحن او حس بدی به بیننده منتقل نمی‌شد و به آرام شدن فضا کمک می‌کرد.

   از دیروز که تارنمای رسمی ریاست جمهوری در صفحه اول خود تصویر مهسا امینی را قرار داد البته مشخص بود موضع آقای رییسی در گفت‌و‌گو چه خواهد بود و پیش‌بینی می‌شد برای تلطیف فضا خواهد کوشید اما تکرار دو واژۀ ارزش و روش برای نویسندۀ این سطور یادآور یکی از مباحث دکتر سروش در قریب دو دهۀ قبل است که دربارۀ احکام اسلامی گفته بود: «احکام، روش است نه ارزش اما در فقه تبدیل به ارزش شده است. حال آن که یک روش مثلا در دبستان جواب می‌دهد و در دانشگاه نه و ارزش عام را نمی‌توان با روش خاص اعمال کرد.» و این جمله هم باز از سروش است: «روش، همان ارزش نیست».

   بیان سخن 20 سال پیش سروش از زبان رییسی البته الزاما به این معنی نیست که همان را دانسته تکرار می‌کند یا مانند سلف خود در قوۀ قضاییه اهل مطالعاتی از این دست است. چه، اطلاعات همه ما برگرفته از مفاهیمی است که با آنها رو به روییم و همان گونه که سروش از متفکران دیگر ولو منتقد آنان باشد بهره می‌برد دیگران هم اصطلاحات او را خواسته یا ناخواسته به کار می‌برند.

   در این فقره اما تفاوت و حتی مغایرت در این بود که آقای رییسی گاه ارزش را به معنی یا به جای قانون به کار می‌برد حال آن که معادل هم نیستند. چرا که قانون، قابل تغییر است یا منسوخ می‌شود. کما این که قانون منع به کار‌گیری تجهیزات ماهواره ای عملا منسوخ شده و نه تنها در حال حاضر ارزش تلقی نمی‌شود که از ابتدا هم نبوده است. 

   این که آقای رییسی برای بیان مثال ارزش به عدالت اشاره کرد که مورد قبول همه است و به بحث اعمال حجاب حداکثری با زور پلیس نپرداخت از نقاط قابل توجه بود هر چند مانند همیشه تلاش می‌کرد روی خط ابهام صحبت کند تا جایی که اگر مخالف گشت ارشاد از او سؤال کند چرا دربارۀ آن توضیح ندادید بگوید "گفتم و منظورم از تغییر روش در اجرای قانون همین بود" و اگر رادیکال‌های حامی او را متهم به عقب‌نشینی کنند بگوید "دیدید که گفتم ارزش‌ها تغییر نمی‌کند و منظورم همین بود".  (‌این مبهم‌گویی را در پرهیز از به کار گیری کلمۀ «برجام» و ترجیح «توافق» هم دیدیم.) 

    کوتاه این که تأکید بر ارزش به جای روش دست کم برای این نویسنده یادآور اصطلاحات خاص سروش بود با این تفاوت که قانون همان ارزش نیست و آقای رییسی گاه قانون را به جای ارزش به کار می‌برد ضمن این که در قانون هم دو راهکار آمده حبس یا جریمه و اگر بخواهند قانون را حداکثری اجرا کنند باید دختران و زنان زیادی را بازداشت کنند و اگر حداقلی قبض جریمه صادر کنند و متوقف کردن قرد به قصد هدایت در قانون نیامده است.

ارسال به تلگرام
انتشار یافته: ۱۳
در انتظار بررسی: ۵۵
غیر قابل انتشار: ۰
ناشناس
۲۱:۴۴ - ۱۴۰۱/۰۷/۰۷
من مصاحبه رئیس جمهور محترم را کامل دیدم در واقع ایشان با تکرار واژه های "تریبونهای آزاداندیشی" از سؤال مشخص مجری با این محور که باید برای کاربست اصل 27 قانون اساسی یا همان انجام اعتراض فضایی پیش بینی شود بطور آشکار طفره رفتند.
جاسم
۲۱:۲۷ - ۱۴۰۱/۰۷/۰۷
مصاحبه ای که اصولا هیچکدام از معضلات روز در آن مطرح نشود و هیچ راه حلی هم در ان ارایه نشود چه فایده ای دارد؟ اگر کسی دیشب این مصاحبه را نگاه میکرد اصلا متوجه نمیشد که موضوعات روز کشور چیست و نفر دوم کشور چگونه میخواهد به انها بپردازد.
عصر ایران بخش دوم به موضوعات روز اختصاص داشت. مشکل جای دیگر است. این است که یا باید رییس جمهور رو به دوربین سخن بگوید بی واسطه در حالی که پشت ریبون ایستاده یا پشت میز کار نشسته مثل دوران نخست وزیر مهندس بازرگان یا مهندس موسوی یا مرحوم هاشمی که در خطبه های نماز جمعه دستاوردها یا چالش ها را تشریح می کرد یا اگر مصاحبه است شخص واقعا مصاحبه کند. مصاحبه یعنی استخراج سوال از پاسخ طرف و تلاش برای کشف حقیقت که البته با بازجویی متفاوت است. اما چکونه کارمند صدا و سیما می تواند با رییس کارمندان این گونه صحبت کند و خاص آقای رییسی هم نیست حتی در قبال آقای خاتمی و روحانی هم به لحاظ پرئتکلی و رسمس نمی توانستند. مشکل این است که مصاحبه نیست. گزارش است و با نشاندن مجری صورت مصاحبه به ان داده اند. البته انصاف باید داد این یکی واقعا با قبلی ها متفاوت بود.
امید
۲۰:۴۹ - ۱۴۰۱/۰۷/۰۷
متاسفانه بنده هیچگونه نکته جدیدی در گفتار ایشان احساس نکردم.صحبتها و مطالبی که توسط رییس جمهور گفته شد آنقدر پراکنده بود که به نتیجه خاصی منتج نمی شد. کلی گویی واقعا مشکلی را حل نمی کند.
ناشناس
۲۰:۰۶ - ۱۴۰۱/۰۷/۰۷
کدام عدالت آقای رئیسی، افزایش حقوق کارمندان و بازنشستگان فقط 10 درصد، تورم بالای 70 درصد، این است عدالت مدنظر این رئیس جمهور ؟؟؟؟
عصر ایران البته بحث عدالت مربوط به یادداشت قبلی بود و اینجا تنها اشارتی شد.
ناشناس
۱۹:۵۵ - ۱۴۰۱/۰۷/۰۷
احسنت اقای خدیر
ناشناس
۱۸:۴۸ - ۱۴۰۱/۰۷/۰۷
حرف سروش مربوط به دانش و ارزش بود که کتابی هم در این زمینه دارد نه روش و ارزش.
ناشناس
۱۷:۲۸ - ۱۴۰۱/۰۷/۰۷
خبرنگار پرسید: اگر کسی اعتراض کند و نخواهد کنار معاند قرارگیرد، چه باید کند؟ ولی رییسی طفره رفت و گفت مرکز آزاد اندیشی دانشگاه، …….
ناشناس
۱۵:۰۴ - ۱۴۰۱/۰۷/۰۷
آقای خدیر اگر شما به عنوان خبرنگار مستقل در زمانی که خاتمی رییس جمهور بودذمقابل او نشسته بودی آیا صریح می پرسیدی دست دادن با زن نامحرم با کدامیک از موازین اسلام مطابقت دارد؟
عصر ایران چنین سوالی نه. چون او روحانی و روحانی زاده است وطبعا با موازین اسلامی بیشتر آشنایی دارد و قرار نیست غیر روحانیون به روحانیون موازین اسلام را آموزش دهند ولی اگر چنین فرصتی به دست می آمد پرسش هایی دیگر قطعا قابل طرح بود ضمن این که ادعای مورد اشاره شما به فرض صحت مربوط به بعد از ریاست جمهوری است و این نویسنده قدرت پیش گویی ندارد. از توجه شما ممنون.
ناشناس
۱۴:۳۴ - ۱۴۰۱/۰۷/۰۷
این مطلب شما هم مانند مطلب دیروز جالب و اموزنده بود . ممنون
ناشناس
۱۳:۰۲ - ۱۴۰۱/۰۷/۰۷
جناب خدیر تفاوت سروش و رئیسی یا دیگران تعریف ارزش هاست. در دیدگاه جناب سروش ارزش ها موضوعاتی کلی و خیلی اوقات مبهم و بدون قید و تعریف است مانند خداباوری یا دین و... در حدی که اخیرا به این نتیجه رسیدند که هر فرد میتواند دین خود را در عالم رویا (یا چیزی شبیه به آن) با به اصطلاح تجربه دینی دریافت کند و به همان عمل نماید. ولی در دریافت مشرعین عمل به احکام مسلم دین که از طرق مختلف رسیده عین ارزش است.
ناشناس
۱۲:۵۹ - ۱۴۰۱/۰۷/۰۷
ملت دیگه حوصله بازی با کلمه ها رو ندارن ، عصر ایران بیخیال شو
عصر ایران نمی دانیم ما را به بازی با کلمات متهم کرده اید یا آقای رییسی را ولی کلمه همیشه کلمه است و جایگاه خود را دارد.
ناشناس
۱۲:۴۵ - ۱۴۰۱/۰۷/۰۷
ای کاش کمی خجالت می کشیدید و چنین متنی نوشتید!
عصر ایران چرا؟ خود آقای رییسی گفت نقد و تحلیل اشکال ندارد. شما ایراد می گیرید؟ تازه نقد هم نیست و بررسی جوانب مختلف است.
ناشناس
۱۲:۳۸ - ۱۴۰۱/۰۷/۰۷
یک متن حرفه یی که هم اطلاعات نویسنده خبر میدهد هم مطلب رو بیان میکند. مرسی با این که ظاهرش محافظه کارانه ست ولی خیلی خوبه
عصر ایران محافظه کاری خیلی هم بد نیست ها!
تعداد کاراکترهای مجاز:1200