فیلم بیشتر »»
کد خبر ۱۰۰۲۸۳۵
تاریخ انتشار: ۱۱:۴۸ - ۱۵-۰۷-۱۴۰۳
کد ۱۰۰۲۸۳۵
انتشار: ۱۱:۴۸ - ۱۵-۰۷-۱۴۰۳

پیش‌بینی در تاریخ ممکن نیست

پیش‌بینی در تاریخ ممکن نیست
پوپر می گوید: ما انسان‌ها سلول‌هایی هستیم در درخت تاریخ؛ و دقیقا به همین دلیل بر درخت اِشراف نداریم؛ و باز دقیقا به همین دلیل قادر به پیش‌بینی آیندۀ درخت نیستیم. 

    عصر ایران؛ هومان دوراندیش- برخی از مورخان و فیلسوفان تاریخ گفته‌اند "پیش‌بینی" در تاریخ ممکن نیست. یعنی وقتی کسی پیش‌بینی می‌کند فلان واقعۀ تاریخی رخ خواهد داد، همین پیش‌بینی او موجب می‌شود عده‌ای تلاش کنند تا مانع تحقق آن واقعه شوند.  

مارکس

  مثلا کارل مارکس می‌گفت نظام سرمایه‌داری تضادهایی ذاتی دارد و نهایتا همین تضادها موجب سقوط آن خواهند شد. اما سرمایه‌داری سقوط نکرد چراکه افرادی در تاریخ ظهور کردند که از معایب و بحران‌های نظام سرمایه‌داری کاستند و در مجموع توانستند وضعیتی ایجاد کنند که اکثریت افرادی که در ذیل نظام‌های سرمایه‌داری می‌زیستند، احساس رضایت نسبی داشته باشند و دلیل و انگیزه‌ای برای انقلاب علیه این نظام نداشته باشند.
 
   مثلا جان استوارت میل در نیمۀ دوم قرن نوزدهم با درآمیختن لیبرالیسم و دموکراسی و ارائۀ لیبرال‌دموکراسی به عنوان اصلاحیه‌ای بر سرمایه‌داری لیبرال، نقش مهمی در بهبود و بقای نظام سرمایه‌داری ایفا کرد. نیز جان مینارد کینز در نیمۀاول قرن بیستم با ارائۀ ایدۀ "دولت رفاه". 

   لیبرال‌دموکراسی و دولت رفاه، هر دو، در افزایش رضایت طبقۀ کارگر (و نیز طبقۀ متوسط) از نظام سرمایه‌داری تاثیر اساسی داشتند. ابداع و اجرای این دو ایدۀ سیاسی و اقتصادی مهم در جهان غرب، در واقع مصداق قیام علیه پیش‌بینی مارکس بود. یعنی میل و کینز و افرادی نظیر این دو، اجازه ندادند پیش‌بینی مارکس دربارۀ محتوم بودن نابودی نظام سرمایه‌داری درست از آب درآید. 

    اما ناممکن بودن پیش‌بینی در تاریخ، معنای دیگری هم دارد. این معنای دوم را کارل پوپر مطرح کرده است. مطابق این معنا، ما انسان‌ها سلول‌هایی هستیم در درخت تاریخ؛ و دقیقا به همین دلیل بر درخت اِشراف نداریم؛ و باز دقیقا به همین دلیل قادر به پیش‌بینی آیندۀ درخت نیستیم. 
 
  به این معنا، پیش‌بینی وضعیت یک پدیده در آینده، نیازمند نگریستن به آن پدیده "از بیرون" و "از بالا" است. بنابراین، همان طور که یک سلول ساقۀ درخت نمی‌تواند از موضعی برتر در کل درخت نظر کند، انسانی هم که غرق در دریای تاریخ است نمی‌تواند از بالا به این دریا نظر کند و جهت امواج آتی و آینده‌اش را دقیق و درست ببیند. و کدام انسان است که غرق در دریای تاریخ نباشد؟
 
  از این منظر، کسی نمی‌تواند با قاطعیت بگوید تاریخ به کدام سو می‌رود و در آیندۀ نزدیک یا دور دقیقا آبستن چه رویدادی است. اینکه عده‌ای یقین داشته باشند فلان سیستم سیاسی یا اقتصادی در آینده از بین می‌رود، دال بر این نیست که تاریخ مطابق یقین آن‌ها رقم خواهد خورد و آن سیستم قطعا از بین خواهد رفت. 

   مارکسیست‌ها هم یقین داشتند تاریخ آبستن نابودی سرمایه‌داری و تحقق کمونیسم است، ولی سرمایه‌داری باقی ماند و جنین یا طفل کمونیسم از بین رفت. در هر پیش بینی‌یی نباید تجربه کمونیسم را فراموش کرد.

برچسب ها: تاریخ ، کمونیسم
ارسال به دوستان
captcha
کنایه رسانه‌های چینی به ایران پس از صدرنشینی و حذف تیم امید روبیو: توافق با ایران به کار سخت در یک بازه زمانی نیاز دارد کنایه خداداد عزیزی به فدراسیون پس از حذف تیم امید؛ «چه بیانیه‌ای می‌دهید؟» مهدی ترابی جراحی شد؛ غیبت ستاره ایران در جام ملت‌های آسیا قطعی شد بسکتبال سه‌نفره ایران در آستانه دو بازی حساس برای رسیدن به مدال ناگویا محاکمه اشرف حکیمی در فرانسه بر سر اتهام تجاوز تأیید شد محسن رضایی: قرار شد آقای عراقچی شروط ایران را به واسطه‌ها ابلاغ کنند واژگونی وانت مزدا در محور هفت‌باغ کرمان؛ ۲ فوتی و ۲۱ مصدوم وزیر نفت از افزایش سقف حقوق کارکنان عملیاتی صنعت نفت خبر داد تصادف زنجیره‌ای در محور بجنورد ـ سملقان یک کشته و پنج مصدوم داشت پزشکیان در مجمع عمومی سازمان ملل: نمی‌توانیم بگذاریم همه از تنگۀ هرمز بهره ببرند اما ایران از آن محروم باشد بانک ملی برای تسویه بدهی‌های معوق، بخشودگی جرایم در نظر گرفت آنچه استاد شجریان نخواند، از آنچه خواند مهم‌تر بود پیام پزشکیان به پادشاه و ولیعهد عربستان امباپه: فرانسه اجازه نمی‌دهد تا ۴۱ سالگی برای تیم ملی بازی کنم