تاریخ:
همه گلهای لیونل مسی در جامهای جهانی ۲۰۰۶ تا ۲۰۲۲ 
درس چهل و پنجم
سفر به تهران قدیم؛ چگونه سر همه تهرانیها کلاه گذاشتند؟ (+عکس)
مردم تهران تا قبل از به تخت نشستن آقا محمدخان قاجار لباس یکدست و متحد نداشتند و ساکنان تهران که اغلب از شهرهای دیگر به پایتخت نقل مکان کرده بودند، لباسهای محلی و خاص خود را میپوشیدند.
بلوز، شلوار، چادر، کفش و ... را آقا محمدخان قاجار بر تن مردم تهران کرد. در واقع آقامحمدخان تلاش کرد که لباس مردان تهرانی را متحدالشکل و یکدست کند و ۳ بخش مهم برای لباسهایشان قائل شد. به همین خاطر به اجبار گفت وقتی مردان میخواهند از خانه خارج شوند باید این ۳بخش پوشش را رعایت کنند.
به گزارش همشهری آنلاین، پوشش و لباس محلی زنان در تهران از دوره زندیه، تغییری نکرده و فقط بخشهای دیگری به آن اضافه شده، اما برخلاف آن پوشش مردان تغییرات عمدهای کرده است. تا قبل از دوره قاجار چون بیش از نیمی از جمعیت ساکن تهران در واقع تهرانی نبودند و از سایر شهرها و روستاها به تهران مهاجرت کرده بودند، با لباسهای محلی خودشان در شهر رفت و آمد داشتند.
«مریم معانی» باستان شناس، پژوهشگر و استاد دانشگاه، میگوید: «البته برای این کار دلیل هم داشتند و میگفتند پوشش یکسان از اختلافاتهای قومی و طبقاتی و ... به ویژه در مدارس جلوگیری میکند. آقامحمدخان قاجار معتقد بود این متحدالشکل شدن لباس یک اتحاد ملی به وجود میآورد.
او در آن دوره اعلام کرده بود مردان باید شال، کلاه و جبّه (تنپوش بلند و گشادی که مردان میپوشیدند) بپوشند، اما با توجه به طبقه اجتماعیشان، جنس جبّه هم تفاوت داشت. اگر شخص از طبقات اعیان و اشراف و ممتاز بود، از پارچههای ماهوت استفاده میکرد و اگر قدرت خرید ماهوت را نداشت از پارچههای دستبافت ایرانی جبّه را میدوخت. همه مردان بعد از اینکه جبّه را میپوشیدند روی لباسهای زیریشان، باید یک شال به کمرشان میبستند، که در واقع این شال دور جبّه، برایشان حکم جیب را داشت.»
هر طبقه یک نوع کلاه و کفش
کفش و کلاه، بخشهای اجباری دیگری از پوشش لباس مردان بود. معانی درباره نوع کفش و کلاه در آن دوره میگوید: «اهالی تهران با توجه به توان مالیشان گیوه، چارق یا نعلین به پا میکردند. البته کلاه بخش مهمی از لباس مردان در آن دوران به شمار میرفت. یعنی هیچ مردی بدون کلاه و سرپوش در کوچه و خیابان ظاهر نمیشد. نوع سرپوش و کلاه هم نشاندهنده شأن و طبقه اجتماعی آن شخص بود.
معروفترین کلاههایی که مردان در آن دوره سر میگذاشتند کلاههای نمدی، پوستی و مقوایی بود که بعد از هماهنگ کردن لباس در سال ۱۲۹۹ در دوره پهلوی اول، کلاه پهلوی و کلاه اجباری، جای همه آنها را گرفت. محمد شاه اولین بار دستور داد که کلاه کوتاه شود. کلاه دوره قاجار عبارت بوده از یک مخروط مجوف به ارتفاع سی و پنج سانتی متر که انتهای بالای آن به داخل تا شده بود.»
«یاکوب ادوارد پولاک» پزشک اتریشی و بنیانگذار طب نوین ایران در کتاب سفرنامه خود نوشته است: «کلاه اعیان و متمولان از بهترین پوست بخاراست آن هم از قسمتهای دست چین و منتخب پشت بره. برای مردم با درآمد بالاتر، این کلاه را از پوست زیبای برههای محلی و بخصوص برههای شیراز و قم تهیه میشد به قیمت ۲ تا ۵ تومان. ایرانیها همچنین زیر کلاه «عرقچینی» به سر میگذاردند که زنان و بخصوص زنان اصفهان به نقوش مختلف و با هنرمندی تمام آن را میدوزند.»
قسم به کلاه مردان
«جعفر شهری» نویسنده کتاب ایران قدیم و تهران شرح جالبی در باره «کلاه نمدیها» و کلاً فرهنگ کلاه بین ایرانیان دارد: «صحبت در باره کلاه مردم ایران بود، در آن زمان اگر کسی استطاعت خریدن کلاه را نداشت، سر خود را با دستمال و شال و مانند آنها میپوشانید، خلاصه به سر نگذاشتن کلاه یک نوع توهین و بیحرمتی بود. چنانکه یکی از سوگندهای متداول به کلاه بود که میگفتند به کلاه مردانه قسم و از دشنامهای هم این بود که اگر چنان و چنین نکنم کلاه را برمیدارم و لچک زنها را به سر میگذارم.
قبل از هر کلاه و زیادتر از همه، کلاه نمد بود در شکل و جنس و انواع مختلف مانند «کلاه نمدی» کلاهی مانند عرقچین با لبهای کوتاه که میتوانسته تا شده دو نیمهاش داخل هم فرو برود، در قیمتی ارزانتر از دیگر کلاهها. دیگر کلاه با لبهای بلندتر از لعایب عینی آهار خورده بشکل نصف هندوانه گرد ساخته میشد. کلاه «فراشی» درازتر از کلاه قبلی و شکلی استوانهای، کلاه «تخم مرغی»، شبیه تخم مرغی که سرش بریده شده باشد.
کلاه تخم مرغی نزدیک به نیمچه بختیاری و بعد از اینها کلاه «فینه» از رنگهای قرمز و سیاه به منگولهای که از وسط طاقش آویزان میشد و دور آن را شال سبز یا سیاه یا «شیر شکری» میبستند که سبز و سیاهشان مخصوص مداح و نوحهخوانها و شیر شکریاش را تجار و حجگذاردهها میبستند. قیمت این کلاهها از پنج شش شاهی تا دو قران بود که اعلای آنها را از کُرک خالص میساختند و شهریپسند گفته میشد و داشمشدیها و «لوطیباشیها» مشتری آن بودند.»
لینک کوتاه: کپی لینک
توهین به دانشوران از سیطره مغول تا صدا و سیما تهدید تندروهای آمریکا علیه دولت های عربی: دوران وسط بازی گذشته، یا با ما و اسرائیل هستید یا با ایران! پیام قدردانی قالیباف از محسنی اژهای: از این گردنه سخت هم عبور خواهیم کرد فرماندار گرگان: فیلم آتشزدن تصویر ظریف مال دو ماه قبل است/ به عوامل تذکر داده شد ناسا: برنامه ایجاد پایگاه دائمی فضانوردان در ماه دارم میرم سفر / آیینی به یاد پرویز خرسند با سخن رانی چهره های فرهنگی در تهران پیام قالیباف به فرمانده قرارگاه خاتمالانبیا: این روزها ایران نیاز به همکاری بیشتر و تعامل ویژه دارد/ یکپارچگی باید در سطوح عالی کشور مشاهده شود نماز خواندن رونالدو کنار بازیکنان النصر روسیه و طالبان توافقنامه همکاری نظامی امضا کردند حمایت دبیرکل فدراسیون جهانی از هلالاحمر ایران علت حادثه در شرکت دماوند انرژی عسلویه اعلام شد درخواست جاسوس سابق اسرائیلی برای استفاده از سلاح های ممنوعه علیه ایران هشدار رگبار و رعد و برق در ۱۱ استان کشف سلاح شیمیایی مخفی دولت بشار اسد شمار مبتلایان به هانتاویروس به ۱۳ تن رسید