تاریخ:
استقبال مسئولان پاکستانی از رئیس جمهور در بدو ورود به اسلامآباد 
درس پنجاه و شش
چرا لب بعضی ماهیها اینقدر بزرگ است؟
پژوهشگران ژاپنی با رمزگشایی از سازوکارهای ژنتیکی و مولکولی پشت لبهای بزرگ برخی گونههای ماهی سیکلید، به شواهد تازهای از فرگشت موازی دست یافتهاند؛ یافتههایی که نهتنها نگاه علمی به تطابق زیستی را تقویت میکند، بلکه میتواند به درک بهتر بیماریهای بافت پیوندی در انسان نیز کمک کند.
دانشمندان بهتازگی راز ژنتیکی شگفتانگیزی را دربارهی لبهای بزرگ ماهیهای سیکلید آفریقایی کشف کردهاند؛ یافتهای که میتواند نگاه ما به فرگشت را متحول کندو حتی سرنخهایی برای سلامت انسان فراهم آورد. یکی از ویژگیهایی که مدتهاست توجه زیستشناسان و علاقهمندان به آکواریوم را به خود جلب کرده، لبهای غیرعادی بزرگ در برخی گونههای سیکلید است. این لبهای ضخیم و پُر، سالها معمایی برای پژوهشگران بوده و آنها را به این پرسش واداشته که چه چیزی موجب چنین ویژگی فرگشتی عجیبی شده است.
به گزارش خبرآنلاین، پژوهش جدیدی به سرپرستی دکتر ناگاتوشی ماچی از مؤسسه فناوری توکیو، اکنون سازوکارهای ژنتیکی و مولکولی پشت این لبهای بزرگ را آشکار کرده است.
راز فرگشت موازی
لبهای بزرگ سیکلیدها اتفاقی تصادفی نیستند، بلکه نتیجهی فرایندی به نام «فرگشت موازی» هستند. این پدیده به ظهور مکرر ویژگیهای مشابه در گونههایی گفته میشود که بهطور نزدیک با یکدیگر خویشاوند نیستند اما در معرض فشارهای زیستمحیطی مشابه قرار دارند.
در مورد سیکلیدها، زیستبومهای جداافتادهی دریاچههای ویکتوریا، مالاوی و تانگانیکا نقش آزمایشگاههای طبیعی فرگشت موازی را ایفا میکنند. هر دریاچه مجموعهای متمایز از گونههای سیکلید دارد، اما بسیاری از آنها بهطور مستقل ساختار لب مشابهی پیدا کردهاند.
به گفتهی جاناتان لوسوس، زیستشناس فرگشتی در دانشگاه هاروارد، «فرگشت موازی شواهدی از گزینش طبیعی است که راهحلهایی سازگارانه را برای بقا در محیط ارائه میدهد.» در این چارچوب، لبهای ضخیم سیکلیدها احتمالاً بهعنوان پاسخی سازگارانه به شرایط خاص زیست در زیر آب شکل گرفتهاند؛ جایی که این ماهیها با چالشهایی خاص در زمینهی تغذیه و حرکت در شکافهای صخرهای روبهرو هستند.
پروتئینهایی که پشت لبهای پُر هستند
دکتر ماچی و تیمش کشف کردهاند که لبهای بزرگ سیکلیدها سرشار از پروتئوگلیکانها هستند، مولکولهایی بزرگ متشکل از پروتئین و زنجیرههای قندی. این مولکولها نقش مهمی در حفظ ساختار و یکپارچگی بافتهایی مانند استخوان، غضروف و پوست دارند.
پروتئوگلیکانها به حفظ آب در بافتها کمک کرده و ویژگیهای مکانیکی آنها را شکل میدهند. در مورد لبهای سیکلیدها، همین فرایند موجب ظاهر پُر و متورم آنها میشود.
مطالعه نشان داده که گونههایی از سیکلید که لبهای بزرگتری دارند، تراکم بالایی از پروتئوگلیکانهای کندروایتین سولفات دارند. این مولکولها با جذب و نگهداری حجم زیادی آب، موجب گسترش بافت میشوند، فرایندی که به افزایش حجم لبها کمک میکند.
این کشف، بنیان مولکولی ویژگی منحصربهفرد لبهای سیکلید را روشن میسازد و نشان میدهد که چگونه ترکیب خاصی از پروتئینها و نگهداری آب به شکلگیری لبهای ضخیم و گوشتی منجر میشود.
رشد لبهای بزرگ در سیکلیدها از سنین پایین آغاز میشود، زمانی که ژنهای مسئول ساخت اجزای ماتریکس خارجسلولی (extracellular matrix) در ماهیهای جوان فعال میشوند. این ژنها که بافتهای پیوندی لبها را میسازند، در گونههایی که در آینده لبهای بزرگتری خواهند داشت، فعالیت بیشتری دارند نسبت به گونههایی با لبهای معمولی.
این بیان زودهنگام ژنها نشان میدهد که زمینهی رشد بیشازحد لبها (هیپرتروفی) در مراحل اولیه زندگی گذاشته میشود و با رشد ماهی تقویت میگردد.
پژوهش همچنین نشان داده که مسیرهای ژنتیکی خاصی مانند «شبکه سیگنالدهی Wnt» نقش کلیدی در این فرایند دارند. مسیر Wnt یک شبکه پیچیده از پروتئینهاست که عملکردهای گوناگون سلولی از جمله رشد، تقسیم و حرکت را تنظیم میکند. این مسیر نهتنها در رشد جنینی حیاتی است بلکه در نگهداری بافتهای بدن در بزرگسالی هم نقش مهمی ایفا میکند.
پیوندهای غیرمنتظره با سلامت انسان
پروتئوگلیکانهایی که به گسترش لبهای سیکلید کمک میکنند، در برخی بیماریهای انسانی مانند کلوئید نیز نقش دارند. کلوئیدها نوعی زخم فیبروزی برجستهاند که هنگام تولید بیشازحد بافت پیوندی در فرایند ترمیم ایجاد میشوند.
این ویژگی زیستی مشترک، پرسشهای جالبی را دربارهی چگونگی کاربرد این فرایندهای مولکولی در سلامت انسان مطرح میکند. پژوهشگران امیدوارند که بررسی سازوکارهای مولکولی رشد لب در سیکلیدها بتواند سرنخهایی ارزشمند دربارهی اختلالات بافت پیوندی در انسان ارائه دهد.
منبع: dailygalaxy
لینک کوتاه: کپی لینک
۵ تا از قدرتمندترین تانکهای جهان در سال ۲۰۲۶ (+عکس) قصه دنده مکانیکی «زنانه-مردانه» / مهندسی ظریف آمریکایی (+عکس) ۶ علت واقعی بوی بد پا؛ راهکار چیست؟ خودرو هاچبک بهتر است یا سدان؟ بررسی تفاوتها قبل از خرید عکس آتلیهای یک خانواده تهرانی در دوران قاجار سیب هستید یا گلابی؟ ؛ شکل بدن شما چه چیزی درباره سلامتیتان میگوید؟ تاثیر شگفتآور یک ویتامین رایج بر یکی از کشندهترین سرطانهای مغز انگلیس ۰-۰ غنا؛ سد دفاعی کیروش برابر ماشین موقعیتسازی سهشیرها کپسول زمان ۷۰۰هزار ساله؛ مدفوع سنجابهای کانادا اسرار حیات عصر یخبدان را آشکار کرد قلب خود را با این ماده مغذی بیمه کنید دختری از ایل شاهسون با لباسهای سنتی در دوران قاجار(عکس) ۵ چهره ماندگار که راه زنان را به دنیای مهندسی گشودند(+عکس) از جنرال موتورز تا فورد؛ برندهایی که خودروهای نظامی را برای ارتش آمریکا ساختند(+عکس) حمله سایبری به زیرساختهای بانکی کشور تایید شد دلاور دوستانیان کارگردان مستند درگذشت