فیلم بیشتر »»
کد خبر ۱۰۹۷۰۶۷
تاریخ انتشار: ۱۳:۴۶ - ۰۲-۰۷-۱۴۰۴
کد ۱۰۹۷۰۶۷
انتشار: ۱۳:۴۶ - ۰۲-۰۷-۱۴۰۴

جنگ جهانی سوم؛ بلوک شرق زخم‌خورده در برابر غرب هژمون

جنگ جهانی سوم؛ بلوک شرق زخم‌خورده در برابر غرب هژمون
هر دو جنگ اول و دوم جهانی، محصول نزاع درون بلوک غرب بودند: رقابت بر سر مستعمرات، منابع و هژمونی. جنگ جهانی سوم اما، اگر رخ دهد، این بار صحنه تقابل میان غرب و بلوکی از کشور های زخم‌خورده خواهد بود.

عصر ایران؛ سعید خاتمی؛ کارشناس ارشد حقوق بین‌الملل - جنگ‌ های جهانی اول و دوم نزاعی درون بلوک غرب بودند. اما اگر جنگ جهانی سومی رخ دهد، این بار صحنه تقابل میان غرب و بلوکی از کشور های زخم‌خورده خواهد بود؛ کشور هایی که حافظه تاریخی‌شان پر از استعمار، تحقیر و تجزیه است.

از جنگ‌ های جهانی تا زخم‌ های شرق

جنگ جهانی اول (۱۹۱۴–۱۹۱۸) بیش از ۲۰ میلیون کشته بر جای گذاشت. جنگ جهانی دوم (۱۹۳۹–۱۹۴۵) با بیش از ۷۰ میلیون قربانی، خونبارترین فاجعه تاریخ بشر شد. هر دو جنگ محصول نزاع درون بلوک غرب بودند: رقابت بر سر مستعمرات، منابع و هژمونی. برنده نهایی هم یکی از قدرت‌ های همان بلوک بود ؛ نخست بریتانیا، سپس ایالات متحده.

اما شرق داستانی دیگر دارد؛ داستانی پر از زخم‌ های عمیق.

 • چین در جنگ‌ های تریاک (۱۸۴۰ و ۱۸۵۶) بازار هایش را از دست داد و با معاهدات نانجینگ و تیانجین مجبور به پذیرش امتیازات سنگین شد. «قرن تحقیر» هنوز هسته اصلی سیاست پکن است.

 • روسیه پس از فروپاشی شوروی (۱۹۹۱) یک‌سوم جمعیت و خاکش را از دست داد و ناتو تا پشت دروازه‌ هایش پیش آمد. بحران اوکراین انعکاس همان زخم است.

 • ایران طی ۳۰۰ سال گذشته بارها تکه‌تکه شد: از گلستان و ترکمانچای که قفقاز را جدا کردند تا قرارداد پاریس که هرات را گرفت، و در قرن بیستم استقلال بحرین.

 • هند و پاکستان با تقسیم ۱۹۴۷ توسط بریتانیا از هم جدا شدند؛ میلیون‌ها نفر آواره یا کشته شدند و زخمی دائمی به نام کشمیر برجای ماند.

 • کره پس از جنگ جهانی دوم به دو نیم شد؛ جنوب در مدار آمریکا پیش رفت، شمال به سمت استقلال نظامی و هسته‌ای رفت تا تجربه تلخ تجزیه تکرار نشود.

این زخم‌ها فقط خاطره تاریخی نیستند؛ تبدیل به حافظه جمعی و نیروی محرک سیاست در شرق شده‌اند.

همگرایی زخم‌خورده‌ ها

کشور هایی که روزی جداجدا قربانی فشار غرب بودند، امروز آرام‌آرام به هم نزدیک می‌شوند: در پیمان‌ های اقتصادی، رزمایش‌ های نظامی و اتحاد های سیاسی. همان کشور هایی که استعمار و تجزیه را تجربه کرده‌اند، حالا در کنار هم صف می‌کشند: از رزمایش دریایی ایران، روسیه و چین در خلیج عمان تا مانور «اژدهای طلایی» با کامبوج، از رزمایش‌ های آسه‌آن با مالزی و اندونزی گرفته تا مانورهای مرزی با مغولستان.

حتی فراتر از این، چین اخیراً با ۲۶ کشور به‌طور همزمان رزمایش نظامی برگزار کرد؛ نمادی آشکار از شکل‌گیری بلوکی تازه. این بلوک دیگر فقط یک ایده سیاسی نیست؛ واقعیتی است در حال تولد.

وقتی اقتصاد حرف می‌زند

بازار های جهانی دارند آینده را فریاد می‌زنند:

  بانک‌ های مرکزی جهان در حال شکستن رکورد خرید طلا هستند؛ در سال ۲۰۲۵ دوباره به سطح ۱٬۰۰۰ تن خرید نزدیک می‌شوند.

 • چین ماه‌هاست خرید طلا را ادامه داده و حالا ذخایرش به اوج تاریخی رسیده است.

 • قیمت جهانی طلا در ماه سپتامبر از ۳٬۷۰۰ دلار در هر اونس عبور کرد—رکوردی که نشان از بی‌اعتمادی به دلار دارد.

 • سیاست‌ های تعرفه‌ای آمریکا برای حفظ دلار به‌عنوان ارز مرجع، عملاً به «جنگ تعرفه‌ها» تبدیل شده است. اگر این سیاست شکست بخورد، واشنگتن خود یکی از آغازگران بحران جهانی خواهد بود.

جنگ جهانی سوم، اگر رخ دهد، فقط در میدان نبرد نظامی نخواهد بود. این بار پول، اعتبار و ذخایر مالی به اندازه تانک‌ها و موشک‌ها تعیین‌کننده خواهند بود.

هشدار تاریخ

غرب هرگاه هژمونی‌اش را در خطر دیده، خونبارترین واکنش را انتخاب کرده است. بمباران اتمی هیروشیما و ناکازاکی در آگوست ۱۹۴۵ نمونه بارز است: ژاپن عملاً شکست خورده بود، اما بمب‌ها برای نمایش قدرت فرود آمدند. حال تصور کنید این بار نه یک کشور آسیایی، بلکه بلوکی از قدرت‌ های زخم‌خورده در برابر غرب بایستند. آیا واکنش غرب آرام‌تر خواهد بود؟

برعکس، تاریخ می‌گوید چنین تقابلی می‌تواند خونبارترین جنگی باشد که بشر تجربه کرده است.

جمع‌بندی

جنگ‌ های اول و دوم جهانی درون بلوک غرب بودند. اما اگر جنگ سومی رخ دهد، احتمالاً نخستین جنگ واقعی بلوک‌ها خواهد بود: غرب در برابر شرق زخم‌خورده. تفاوت این جنگ در سه چیز خواهد بود:

۱. حضور هم‌زمان چندین قدرت شرقی با حافظه مشترک از تحقیر و تجزیه.

۲. اقتصاد و بازار های مالی به‌عنوان بخشی از میدان نبرد.

۳. سلاح‌ های کشتار جمعی که خطر خونبارترین جنگ تاریخ را محتمل می‌سازند.

شاید تاریخ دوباره تکرار شود. اما اگر این بار بشریت نتواند زخم‌ های شرق و وسوسه هژمونی غرب را مدیریت کند، تکرار نه به شکل تراژدی، بلکه به‌صورت فاجعه‌ای بی‌سابقه خواهد بود

ارسال به دوستان
دیدار مارشال عاصم منیر با مقامات ارشد ایران (عکس) شوهرکشی ۲ زن خیانتکار در قلب تهران نیویورک تایمز: ترامپ اسرائیل را به طور کامل از مذاکرات با ایران کنار گذاشته تغییر ساعت سینماها فردا یکشنبه ۳ خرداد برنامه حذف واسطه‌های زائد در توزیع کالاهای اساسی مرسدس بنز دیزاینو گرون ؛ فقط 11 دستگاه / طرفداران برند آلمانی این تصاویر را ببینید عاصم منیر با پزشکیان دیدار کرد وام ودیعه مسکن به‌روز نشد خبر جدید درباره نحوه ادامه فعالیت‌های آموزشی در دانشگاه علم و صنعت از خسارت ۲۵ میلیارد دلاری اقتصاد جهانی تا کاهش بی سابقه ذخایر انرژی اتحاد ۳۵۰۰ سینماگر علیه میلیاردر فرانسوی مذاکرات ایران و آمریکا در مرحله سرنوشت ساز / دیدار فرمانده ارتش پاکستان با عراقچی و قالیباف / مذاکرات هیات قطری در تهران / تماس امیر قطر - ترامپ اعمال محدودیت ترافیکی در چالوس از ساعت ۱۶ امروز شنبه/ ترافیک سنگین در جاده های شمالی بیانیه وزارت امور خارجه در محکومیت مداخلات غیرقانونی علیه کوبا وزیر کشاورزی: بخشی از گرانی‌ کالاهای اساسی ناشی از اصلاحات ارزی است