نظام سلامت در بحران: از مهاجرت تا «کاروشی» / پرستار گرسنه چگونه مراقبت کند؟ (فیلم)

پرستار خوزستانی که با بغض سخن می‌گوید، نماد هزاران پرستاری است که با وجود فشارها، هنوز به بیماران لبخند می‌زنند. اما این فداکاری نباید به قیمت فروپاشی جسمی و روحی آن‌ها تمام شود. نظام سلامت ایران برای پایداری، باید ابتدا سلامت و امید پرستارانش را تضمین کند. آیا این اراده در تصمیم‌گیران وجود دارد؟ این پرسش همچنان باز است.

عصر ایران؛ فریده غایب ــ این گزارش تصویری دردناک و واقعی از وضعیت پرستاران در نظام سلامت ایران ترسیم می‌کند. این موضوع چندوجهی است و پاسخ ساده‌ای ندارد، اما می‌توان آن را از چند منظر بررسی کرد:

فقر مالی و معیشتی

حقوق پرستاران (۱۵ تا ۳۵ میلیون تومان) با توجه به خط فقر ۲۰ میلیون تومانی برای یک خانواده سه‌نفره، به‌ویژه برای پرستاران تازه‌کار، ناکافی است. این شکاف درآمدی، توانایی آن‌ها برای تأمین نیازهای اولیه مثل تغذیه سالم را سلب می‌کند، که خود تناقضی تلخ است؛ کسانی که مسئول سلامت جامعه‌اند، خود در تنگنای معیشتی‌اند.

فرسودگی و سندروم کاروشی

شیفت‌های سنگین و کمبود نیرو، پرستاران را به مرز فرسودگی جسمی و روانی کشانده. مرگ‌های ناشی از کار زیاد (کاروشی)، مانند مورد الهه کاظمی، زنگ خطری جدی است. این نشان‌دهنده نقص ساختاری در مدیریت منابع انسانی نظام سلامت است.

مهاجرت و از دست رفتن سرمایه انسانی

خروج سالانه ۲۵۰۰ پرستار به مقصد کشورهایی مثل عمان، آلمان و کانادا، نه‌تنها سرمایه انسانی را از ایران می‌گیرد، بلکه میلیاردها تومان هزینه آموزش را به سود دیگر کشورها تبدیل می‌کند. این مهاجرت نتیجه مستقیم شرایط سخت کاری، حقوق پایین و نبود چشم‌انداز مثبت است.

اعتصاب خاموش و کمبود نیروی فعال

فارغ‌التحصیلی ۱۵ هزار پرستار در سال، اما عدم تمایل بسیاری به کار در این حرفه به دلیل شرایط نامناسب، به تضعیف نظام سلامت منجر شده. این «اعتصاب خاموش» نشان‌دهنده ناامیدی عمیق در میان قشر تحصیل‌کرده این حوزه است.

بحران مالی بیمارستان‌ها

تعرفه‌های پایین و تأخیر در پرداخت‌ها، بیمارستان‌ها را در تنگنا قرار داده و این فشار به پرستاران منتقل می‌شود. این چرخه معیوب، ستون‌های نظام سلامت را متزلزل کرده است.

چشم‌انداز و راه‌حل؟

برای بازسازی امید در پرستاران و تقویت نظام سلامت، نیاز به اصلاحات ساختاری است:

افزایش حقوق و مزایا: هم‌تراز کردن درآمد پرستاران با خط فقر و شرایط تورمی.
بهبود شرایط کاری: کاهش شیفت‌های سنگین، افزایش تعداد پرستاران فعال، و تأمین تجهیزات مناسب.
جلوگیری از مهاجرت: ایجاد مشوق‌های مالی و حرفه‌ای، مانند فرصت‌های رشد شغلی و امنیت کاری.
اصلاح نظام پرداخت بیمارستان‌ها: افزایش تعرفه‌ها و تسریع در پرداخت‌ها برای کاهش فشار مالی.
حمایت روانی و اجتماعی: برنامه‌هایی برای کاهش فرسودگی و حمایت از سلامت روان پرستاران.