حکایت تهران قدیم و مستراح هایش/ روایتی از یک شغل عجیب

عصرایران- تهران عزیز ما از دیرباز با مشکلی رو به رو بوده است به نام کمبود مستراح و توالت عمومی. از قدیم الایام هم گله تهرونی جماعت به آسمان بلند بوده که این رسم پایتخت کشور نیست. اما در این میان اگر سوار ماشین زمان بشویم و کمی به عقب سفر کنیم و مثلا برسیم اواخر دوران قاجار با شغلی رو به رو می شویم به نام کناس. روایت این که این کناس ها که بودند و چه می کردند را به نقل از کتاب«طهران قدیم» نوشته جعفر شهری آورده ایم:

کناس یا توالت پاک کن یعنی کسانی که مستراح های پر را تخلیه کرده مختصر اطلاعی نیز از بنایی مربوط به آن داشته طوقه های ریخته چاه را چیده، نشیمن های خراب را تعمیر می کردند و برخی دیگر از کناسان از طریق کند و کاو و تجسس در میان نجاسات کسب معاش می کردند.

جعفر شهری

نشیمن های مستراح های عمومی مانند مستراح های مساجد و حمام ها مانع و حفاظی نداشتند و چنانچه چیزی از دست کسی می افتاد مستقیما در انبار آن ها می افتاد و داخل کثافات می گردید و تنها کناس بود که با دریافت مزدی می توانست با پا مالی و دست مالی آن را یافته تحویل نماید که البته این مخصوص اشیای قیمتی مانند  کیف و کیسه پول و انگشتری و از این قبیل بود که ارزش خرج و اجرت کناس را داشت. اما اشیای کم بها مانند رنجیر، چاقو و پاشنه کش و از این قبیل معمولا برای خود کناس می ماند و صاحبش از آن چشم می پوشید.

کناس هم هر چند روز یک بار به یکی از این انبارها که در واقع سرقفلیش دیگر به نام خود او شده بود سر می زد و به جست و جو می پرداخت. از جمله مستراح های مرغوب شهر،  مستراح های مساجد بازار بود که سر قفلی توالت های آن معادل 30 تا 40 هزار تومان سالانه بود.

«آقا فرج، آرایشگر دربار قاجار» در کنار یک خواجه (عکس)

بیشتر بخوانید:

آیا نشستن روی صندلی توالت‌های عمومی بی‌خطر است؟

نقش بستن کلمه "چاله مستراح" روی هتل ترامپ (فیلم)

تذکر درباره کمبود توالت در تهران

تماشاخانه

ایران در یک قدمی ابر بحرانی که یک سیاهچاله است / ۱.۵ فرزند به ازای هر زن هم به تاریخ پیوست

نبرد کانای؛ روز سیاه ارتش روم / وقتی ناگهان رخ هلال ماه به سمت ارتش دشمن برگشت

فیلم های دیگر