تاریخ:
تصاویری از آتشسوزی مرگبار کشتی مسافربری نزدیک جزیره بالی در اندونزی 
درس هفتاد و هشت
دقیقا چه چیزی در آلودگی هواست که باعث مرگ میشود؟
اگر همه خودروهای تهران را خاموش کنید، NO₂ و CO تقریباً ناپدید میشوند، اما قاتل اصلی همچنان در هوا میماند: ذرات PM۲.۵ که بیش از ۸۰ درصد مرگهای آلودگی هوا را به گردن دارد.
با افزایش آلودگی هوا ما با عبارتهای متعدد و گاه نگران کنندهای مواجه میشویم که به ما هشدار میدهد این آلودگی حتی میتواند مرگبار هم باشد. «ناسالم برای گروههای حساس»، «ناسالم برای همه» یا «تا حد امکان از خانه خارج نشوید»؛ اینها بخش کوچکی از عبارتهای نگران کننده در خصوص آلودگی هواست که ما هر روز با آن مواجه میشویم.
به گزارش فرارو، این هشدارها اما یک معنا و مفهوم مشخص دارند؛ آلودگی هوا خطرناک و میتواند مرگبار باشد. حال این سوال در ذهن ایجاد میشود که دقیقا چه چیزی در آلودگی هوا وجود دارد که این همه خطرناک و حتی باعث مرگ میشود؟ در این مطلب قصد داریم تا شما را با کشندهترین عامل موجود در آلودگی هوا آشنا سازیم.
کُشندهترین عامل موجود در آلودگی هوا چیست؟
آلودگی هوای تهران هر سال جان هزاران نفر را میگیرد، اما اگر فقط یک آلاینده را بهعنوان قاتل اصلی معرفی کنیم، آن آلاینده ذرات معلق با قطر هواگرا کمتر از ۲٫۵ میکرومتر یا PM2.5 است. سازمان بهداشت جهانی و مطالعات ایرانی نشان میدهند که بیش از ۸۰ تا ۸۵ درصد مرگهای زودرس ناشی از آلودگی هوا مستقیماً به این ذره ریز مربوط میشود.
این ذرات از دو راه اصلی تولید میشوند؛ احتراق ناقص سوختهای فسیلی و واکنشهای شیمیایی در جو. در تهران، حدود ۶۰–۷۰ درصد PM2.5 از منابع احتراقی است؛ یعنی دود سیاه خودروهای دیزلی قدیمی، اتوبوسهای فرسوده، کامیونها، موتورسیکلتهای کاربراتوری و سوزاندن مازوت در نیروگاهها و صنایع حاشیه شهر در زمستان.
بخش دیگر از سایش مکانیکی لنت ترمز، لاستیک و آسفالت، گردوخاک ساختمانی و ریزگردهای ورودی از کویرهای عراق و استانهای غربی تولید میشود. در روزهای وارونگی دما، این ذرات در لایه پایین جو گیر میافتند و غلظتشان گاهی به بیش از ۱۵۰–۲۰۰ میکروگرم بر مترمکعب میرسد.
چرا PM2.5 اینقدر کُشنده است؟ مکانیسم علمی دقیق
اندازه PM2.5 (یک سیام قطر موی انسان) باعث میشود بهراحتی از سد دفاعی ریه عبور کند و مستقیماً وارد آلوئولها شود. از آنجا دو مسیر مرگبار را طی میکند: اول، از دیواره آلوئول به جریان خون نفوذ میکند و التهاب سیستمیک ایجاد میکند. این التهاب باعث فعال شدن پلاکتها، تشکیل لخته و در نتیجه سکته قلبی و مغزی میشود.
دوم، از راه عصب بویایی مستقیماً وارد مغز میشود و پروتئینهای آسیبرسان (مثل آمیلوئید بتا) را افزایش میدهد که با آلزایمر و پارکینسون مرتبط است. همچنین این ذرات حامل ترکیبات سرطانزای چندحلقهای (PAHs) هستند که با آسیب DNA باعث سرطان ریه میشوند.
مطالعه کوهورت تهران (منتشرشده در Lancet Regional Health – Western Pacific، ۲۰۲۴) با پیگیری ۵۰ هزار نفر در تهران نشان داد هر افزایش ۱۰ میکروگرمی طولانیمدت PM2.5 خطر مرگ قلبی-عروقی را ۱۶ درصد و مرگ ناشی از سرطان ریه را ۲۲ درصد افزایش میدهد.
لینک کوتاه: کپی لینک
موتورهای دیزلی چه معایبی دارند؟ نکاتی که کمتر شنیدهاید چربی شکم و کمبود ویتامین دی؛ ترکیبی مرگبار که خطر مرگ را بیش از دو برابر میکند این علائم به شما میگوید کمبود یُد دارید/ ۱۰ نشانه شایع کمبود ید در بدن اسرار واکنش عجیب مغز به صداهای روزمره/ چطور یکصدای کاملا معمولی برای مغز غیرقابلتحمل میشود معبد زیرزمینی ژاپن چگونه سیلاب را از حومه توکیو دور میکند؟(+عکس) مریم مومن: زاپاس عشقی نمی شوم نجات ۳ مسافر گرفتار در غار یخی چما چهارمحال و بختیاری مشاور قالیباف: سران قوا تصمیم گرفتهاند قیمت بنزین افزایش نیابد دیدار پزشکیان با سید حسن خمینی سقاب اصفهانی: فعلا هیچگونه تصمیمی مبنی بر تغییر قیمت بنزین نداریم/ اعداد اعلامی برای گرانی بنزین واقعی نیست خروج قطار مسافربری از ریل در انگلیس ادعای تازه اسرائیل؛ طرح ترور وزیر جنگ خنثی شد حمله توپخانهای عربستان به روستاهای شمال یمن باران شیشه افقی و دو غروب خورشید؛ عجیب ترین جهان های کشف شده در فضا! شرط ایتالیا برای لغو تعلیق شنگن با اسپانیا