چرا برخی گونه‌های گیاهی و جانوری مهاجم هستند؟ / به چه گونه‌ای مهاجم گفته می‌شود؟

«گونه مهاجم» گونه ای است که نسبت به اکوسیستم مورد بررسی غیربومی باشد و ورود آن باعث آسیب اقتصادی یا زیست‌ محیطی یا آسیب به سلامت انسان شود. گونه ‌های مهاجم می ‌توانند گیاهان، حیوانات و سایر موجودات زنده مانند میکروب ‌ها باشند. این گونه ها در مناطقی زندگی می ‌کنند که به طور طبیعی وجود ندارند.

به گزارش همشهری آنلاین، گونه‌های مهاجم در درجه اول توسط فعالیت ‌های انسانی و اغلب ناخواسته، گسترش می ‌یابند. انسان ‌ها و کالاهای حمل‌شده به سرعت در سراسر جهان سفر می‌ کنند و اغلب گونه ‌های ناخوانده را با خود حمل می ‌کنند.

گونه ‌های مهاجم می‌توانند از طریق آب توازن کشتی، هیزم، رهاسازی تصادفی و توسط انسان‌ ها به یک منطقه معرفی شوند. حشرات را می ‌توان به راحتی در چوب، پالت ‌های حمل‌ و نقل و جعبه ‌های حمل ‌شده در سراسر جهان حمل کرد. گیاهان زینتی پس از فرار در طبیعت می ‌توانند تهاجمی شوند. حیوانات خانگی ناخواسته رهاشده یکی دیگر از راه‌ های انتشار گونه ‌های مهاجم هستند.

گونه ‌های مهاجم قادر به ایجاد انقراض گیاهان و حیوانات بومی، کاهش تنوع زیستی، رقابت با موجودات بومی برای منابع محدود و تغییر زیستگاه‌ ها هستند. گونه‌ های مهاجم می‌ توانند هم به منابع طبیعی یک اکوسیستم آسیب برسانند و هم استفاده انسان از این منابع را تهدید کنند.

یک گونه مهاجم می ‌تواند از طریق آب توازن کشتی ‌های اقیانوس‌ پیما، رهاسازی عمدی و تصادفی گونه‌ های آبزی‌پروری، نمونه ‌های آکواریومی یا طعمه و سایر روش ‌ها به منطقه جدیدی معرفی شود.

گونه غیربومی و گونه مهاجم

گونه‌های غیربومی و گونه ‌های مهاجم را نمی ‌توان به جای یکدیگر استفاده کرد. بسیاری از میوه‌ ها و سبزیجات رایج، بومی بسیاری از کشورها نیستند. به عنوان مثال، گوجه فرنگی و فلفل تند از آمریکای جنوبی سرچشمه گرفته ‌اند، در حالی که کاهو اولین بار توسط مصریان کشت شد.

گاوهای اهلی بومی آمریکای شمالی نیستند و به عنوان منبع غذایی معرفی شده ‌اند و به عنوان یک ارگانیسم مفید در محیط کشاورزی در نظر گرفته می ‌شوند. با این حال، برخی از کشورها میوه ها، سبزیجات و حیوانات غیربومی سازگار با طبیعت خود دارند.

گونه های مهاجم در ایران

در ایران گونه گیاهان و حیواناتی غیربومی وجود دارند که به گونه های مهاجم تبدیل شده است. به عنوان مثال، راکن، سنبل آبی، ماهی تیلا پیلا، ماهی پیرانا، میمون رزوس و... گونه‌ هایی هستند که توسط مردم در طبیعت رها و گونه های مهاجم محسوب می شوند.

 سال ۱۳۹۹ محققان باغ گیاه شناسی نوشهر نیز از شناسایی ۶ گونه گیاه مهاجم در جنگل‌ های هیرکانی خبر داد و اعلام کرد در صورت عدم برنامه ‌ریزی مقابله ‌ای، این مهاجمان ‌خسارت زیادی به جنگل ‌های هیرکانی وارد خواهند کرد.

همچنین ورود گیاهان زینتی به کشور جان گیاهان بومی شده اند. این گونه های مهاجم توسط انسان به منطقه ای دیگر انتقال داده می‌ شوند به سرعت در مکان جدید رشد کرده، تکثیر می ‌شوند و گونه های بومی منطقه را نابود می ‌کنند. گونه های مهاجم، دومین عامل تهدید تنوع زیستی و دلیل انقراض ۲۵ درصد گونه های گیاهی محسوب می ‌شوند. گیاهان مهاجم به جز تهدید اکو سیستم، آثار سمی و آلرژی زایی نیز دارند.

تبعات جهانی

گسترش گونه‌ های مهاجم، از مشکلات مهم جهانی و یکی از پنج عامل اصلی نابودی تنوع زیستی به شمار می ‌رود و کشورهای در حال توسعه دریافت ‌کننده اصلی این گونه ‌های مهاجم هستند. بر اساس آخرین برآوردها، هزینه تهاجم‌ زیستی از سال ۱۹۷۰ تاکنون، در هر دهه حدود ۴۰۰ درصد افزایش یافته است و گونه ‌های مهاجم هر ساله بیش از ۴۲۰ میلیارد دلار برای جهان هزینه تحمیل می ‌کنند.

بیشتر از ۱۵۱۷ گونه در خارج از گستره بومی خود در سراسر جهان به تنوع زیستی، بهداشت و سلامت، منافع اقتصادی و امنیت غذایی کشورها آسیب‌ های جدی وارد می‌ کنند. برآوردهای علمی نشان می دهد بیش از ۴۲ درصد انقراض مهره داران فقط به دلیل مهاجمان زیستی رخ داده است.

بیشتر بخوانید:

دلسوزترین حیوانات کدامند؟ (+عکس)

تماشاخانه

وقتی از آسمان ایران پول نمی‌بارد / مرغ همسایه واقعا غاز است

طوفان شن در کرمان ... حتی نمی‌دانید چه بلای هولناکی است / ای کاش مدیران در ایران چنین گزارش‌هایی را درک می‌کردند

فیلم های دیگر