فوتبال به همان اندازه که در زمین برگزار میشود، در مغز نیز جریان دارد. فیزیک بدنی و اراده فقط تا حدی میتوانند یک بازیکن را پیش ببرند، اما تمام بازیکنان واقعاً نخبه در نسلهای مختلف یک ویژگی مشترک داشتهاند: ضریب هوشی فوتبالی بسیار بالا.
به گزارش روزیاتو، این موضوع شامل فاکتورهایی مثل دید بازی، حرکت بدون توپ، آگاهی فضایی و حتی زمانبندی است. توانایی دیدن تصویر بزرگتر در لحظههای حساس، همان چیزی است که بازیکنان خوب را از بهترینهایی که تاکنون پا به چمن گذاشتهاند جدا میکند.
تشخیص یک بازیکن باهوش در زمین کار سختی نیست، اما انتخاب باهوشترین بازیکنان تاریخ فوتبال و رتبهبندی آنها موضوع کاملاً متفاوتی است. در این مطلب از هوش مصنوعی Grok خواستهایم باهوشترین بازیکنان تاریخ فوتبال را معرفی و رتبهبندی کند.

اسپانیا
نظر Grok AI: «هوش سرخیو بوسکتس در تسلط ظریف و بیاغراق او بر نقش هافبک دفاعی نهفته است. درک موقعیت، توانایی خواندن حملات و پاسدادن دقیق او باعث شد قهرمان بیسروصدای دوران تیکیتاکای بارسلونا و اسپانیا باشد. توانایی بوسکتس در قطع پاسها و بازیسازی دوباره با کمترین اشتباه که در جام جهانی ۲۰۱۰ و چندین قهرمانی لیگ قهرمانان کاملاً مشهود بود، نبوغ تاکتیکی او را نشان میدهد.»
اگر قرار باشد از یک بازیکن در ۲۰ سال گذشته بهعنوان «نادیدهگرفتهشدهترین» یاد شود، قطعاً او سرخیو بوسکتس است. ستاره سابق بارسلونا اغلب در سایه ستارههای بزرگتر قرار میگرفت، اما در واقع، با جایگیری بینقص، استفاده هوشمندانه از توپ و توانایی حیرتانگیز در تصمیمگیری در کمترین فضا و زمان، نبض تپنده تیمهای موفق بارسلونا و اسپانیا بود. او همیشه درست در همان نقطهای ظاهر میشد که لازم بود و با بازی زیرکانهاش اجازه نمیداد حریف حتی به او نزدیک شود.
آمار باشگاهی سرخیو بوسکتس
| عنوان | مقدار |
|---|---|
| تعداد بازی | ۸۱۱ |
| تعداد گل | ۱۹ |
| باشگاهها | بارسلونا، اینتر میامی |

برزیل
نظر Grok AI: «هوش کاپیتان برزیل در بازیسازی ظریف و رهبریاش کاملاً مشهود بود. توانایی سومرلاس در خواندن جریان بازی، دادن پاسهای دقیق و سازماندهی خط میانی برزیل در جام جهانی ۱۹۸۲ نشاندهندهٔ نبوغ تاکتیکی او بود. بازی تکضرب، پاسهای پشتپا یا بدون نگاه، او را به یک نیروی فکری در زمین تبدیل کرده بود؛ هرچند نبود جامهای بزرگ در کارنامهاش کمی جایگاهش را پایینتر میآورد.»
لقب سوکراتس «دکتر» بود، چون مدرک پزشکی داشت و از نظر سیاسی فردی بسیار آگاه بود. این اسطورهٔ برزیلی یکی از باهوشترین فوتبالیستهای تاریخ، چه داخل زمین و چه بیرون آن به شمار میرفت. او بازیساز بزرگ تیم ملی برزیل در دوران خود بود، هرچند به اندازه نسلهای پیش از خود به موفقیت نرسید.
آمار ملی سوکراتس
| عنوان | مقدار |
|---|---|
| تعداد بازی | ۶۰ |
| تعداد گل | ۲۲ |
| تیم ملی | برزیل |
۱۳- میشل پلاتینی
فرانسه
نظر Grok AI: «هوش پلاتینی در توانایی او برای طراحی حملات با کمترین انرژی نهفته بود. دید بازی و تصمیمگیریاش به او اجازه میداد پاسهای مرگبار بدهد و بازی را برای یوونتوس و فرانسه کنترل کند. سه توپ طلای پیاپی (۱۹۸۳ تا ۱۹۸۵) نشان میدهد چطور او در بازیهای بزرگ، مانند یورو ۱۹۸۴، با ذهنیت برترش رقبا را شکست میداد.»
بدون شک اگر میشل پلاتینی چنین هوش فوتبالی بینظیری نداشت، هرگز تنها هافبکی نمیشد که سه توپ طلا را از آنِ خود کرده است. زمانبندی بینقص او در ورود به محوطهٔ جریمه و پاسهای فوق دقیقش، پلاتینی را در میان باهوشترین بازیکنان تاریخ قرار میدهد. پلاتینی یکی از اسطورههای دهه ۱۹۸۰ فوتبال جهان، در کنار دیهگو مارادونا و رود گولیت، بود.
آمار باشگاهی میشل پلاتینی
| عنوان | مقدار |
|---|---|
| تعداد بازی | ۵۵۰ |
| تعداد گل | ۲۹۷ |
| باشگاهها | نانسی، سناتین، یوونتوس |

بلژیک
نظر Grok AI: «هوش دی بروینه در تواناییاش برای خواندن دفاع و ارسال پاسهایی که جریان بازی را تغییر میدهد، دیده میشود. دید بینظیر او باعث میشود فضاها و حرکاتی را تشخیص دهد که دیگران نمیبینند، و همین موضوع به ثبت بیش از ۱۰۰ پاس گل در لیگ برتر کمک کرده است. تصمیمگیری دقیق (اینکه چه زمانی پاس بدهد، سانتر کند یا شوت بزند) او را به رهبر تاکتیکی منچسترسیتی تبدیل کرده. سه جایزه بازیساز برتر او گواه ذهنیت بازیسازیاش است.»
بزرگی کوین دی بروینه برای هواداران فوتبال بسیار ملموستر است، چون هنوز در اوج دورانش قرار دارد. او در یک دهه گذشته در رقابتی مستقیم با محمد صلاح برای عنوان بهترین بازیکن لیگ برتر بوده است. دی بروینه بدون داشتن برتریهای فیزیکی صلاح، با دید فوقالعاده، تکنیک عالی و توانایی منحصربهفرد در فریب مدافعان و هافبکهای حریف، به بالاترین سطح فوتبال رسیده است.
آمار باشگاهی کوین دی بروینه
| عنوان | مقدار |
|---|---|
| تعداد بازی | ۶۵۱ |
| تعداد گل | ۱۵۵ |
| باشگاهها | خِنک، چلسی، وردربرمن، وولفسبورگ، منچسترسیتی، ناپولی |

آلمان
نظر Grok AI: «هوش بکنباوئر نقشی اساسی در بازتعریف پست لیبرو داشت. توانایی او در خواندن حملات، قطع پاسها و آغازکردن بازی با پخش توپهای دقیق، انقلابی برای بایرنمونیخ و تیم ملی آلمان بود. بکنباو ئر که به “قیصر” مشهور بود، با آرامش و دید بازی استثناییاش خط دفاع را بیوقفه به حمله متصل میکرد؛ نمونهاش در جام جهانی ۱۹۷۴ کاملاً مشهود است. دید تاکتیکی او تأثیر بزرگی بر مدافعان بازیساز نسلهای بعد گذاشت.»
تنها سندی که برای اثبات ذهن منحصربهفرد فرانتس بکنباوئر کافیست این است که او هم بهعنوان بازیکن و هم بهعنوان مربی جام جهانی را فتح کرد. این مدافع فقید با خوانش بینظیر بازی، پست لیبرو را متحول کرد و در دوران طلایی فوتبال آلمان یکی از برجستهترین ستارگان میدان بود. اینکه بازیکنی در پست دفاعی بتواند دو توپ طلا ببرد تقریباً غیرقابلباور است، اما اسطورهٔ بایرنمونیخ دقیقاً همین کار را کرد و آنهم به لطف ذهنی نابغه میسر شد.
آمار ملی فرانتس بکنباوئر
| عنوان | مقدار |
|---|---|
| تعداد بازی | ۱۰۳ |
| تعداد گل | ۱۴ |
| تیم ملی | آلمان غربی |

آرژانتین
نظر Grok AI: «هوش ریکلمه در تواناییاش برای آرام کردن بازی و دیکتهکردن ریتم مسابقه به حریف نهفته بود. دید بازی و آگاهی فضایی او امکان میداد دقیقترین پاسها را بدهد و جریان بازی را برای بوکا جونیورز، ویارئال و تیم ملی آرژانتین کنترل کند. توانایی او در پیدا کردن فضا و انتخاب بهترین پاس حتی زیر فشار، او را در میان باهوشترین شماره ۱۰های تاریخ قرار داده است، با وجود اینکه از نظر سرعت فیزیکی بازیکن سریعی نبود.»
ریکلمه از همان ابتدا بهعنوان «ستارهٔ بعدی آرژانتین» شناخته میشد و دلیل آن هم کاملاً واضح است. این ستارهٔ فوتبال آمریکای جنوبی توانایی بینظیری داشت که بازی را با سرعت دلخواه خودش پیش ببرد و در بهترین لحظه پاس دقیق و مناسب را بدهد. هرچند حضورش در فوتبال اروپا گاهی کمبود سرعت و فیزیکش را آشکار کرد، اما همانطور که هوش مصنوعی اشاره میکند، سرعت فکر و آگاهی فضایی ریکلمه هیچوقت کم نشد.
آمار باشگاهی خوان رومن ریکلمه
| عنوان | مقدار |
|---|---|
| تعداد بازی | ۵۰۷ |
| تعداد گل | ۱۳۳ |
| باشگاهها | بوکا جونیورز، بارسلونا، ویارئال، آرژانتینیوس جونیورز |
۹- پل اسکولز
انگلیس
نظر Grok AI: «هوش اسکولز مورد تحسین بازیکنانی مثل زینالدین زیدان و ژاوی قرار گرفته؛ کسانی که او را بهترین هافبک نسل خودش میدانستند. توانایی اسکولز در خواندن بازی، کنترل ریتم مسابقه و ارسال پاسهای دقیق از هر فاصلهای بینظیر بود. جایگیری هوشمندانه و تصمیمگیری درست او باعث شد دو دهه در منچستریونایتد بازی را دیکته کند. تغییرِ پست او به هافبک دفاعی در پایان دوران حرفهایاش نیز نشاندهندهٔ تطبیقپذیری تاکتیکی اوست.»
هواداران منچستریونایتد احتمالاً معتقدند پل اسکولز باید حتی بالاتر از این رتبه قرار بگیرد. «شاهزاده زنجبیلی» یکی از معدود بازیکنانیست که ستایش نابغههایی مانند زیدان و ژاوی را دریافت کرده است. اسکولز با تنوع در سبک پاسدهی و درک عمیق از فوتبال توانست از یک هافبک گلزن به معمار اصلی تیم در عمق خط میانی تبدیل شود؛ آنهم وقتی که با بالا رفتن سن، سرعتش رو به کاهش بود.
آمار باشگاهی پل اسکولز
| عنوان | مقدار |
|---|---|
| تعداد بازی | ۷۱۶ |
| تعداد گل | ۱۵۵ |
| باشگاهها | منچستریونایتد |

برزیل
نظر Grok AI: «هوش پله عامل کلیدی برتری او در جامهای جهانی ۱۹۵۸ تا ۱۹۷۰ بود. تواناییاش در پیشبینی جریان بازی، جایگیری فوقالعاده و تصمیمگیری لحظهای در حمله، او را از دیگران متمایز میکرد. همهکاره بودن پله (گلزدن، ساختن موقعیت، خلق فضا) بازتابی از درک عمیق او از فوتبال بود. نمایشهای پله در جام جهانی ۱۹۷۰، از جمله دریبل بدون تماس معروف برابر اروگوئه، نشان میدهد که چطور در حساسترین لحظات، از ذهنش بهعنوان سلاح اصلی استفاده میکرد.»
تا پیش از ظهور دو اَبَرستارهٔ قرن ۲۱ یعنی لیونل مسی و کریستیانو رونالدو، پله بهترین گلزن تاریخ فوتبال شناخته میشد. رکورد ۷۶۲ گل او برای باشگاه و تیم ملی کشورش، دههها دستنخورده باقی ماند. پله بدون هوش حرکتی فوقالعاده، زمانبندی بینقص و توانایی فریب و غافلگیر کردن مدافعان، هرگز نمیتوانست به چنین جایگاهی برسد. او بزرگترین بازیکن تاریخ فوتبال برزیل است و الهامبخش نسلهای بیشمار.
آمار ملی پله
| عنوان | مقدار |
|---|---|
| تعداد بازی | ۹۲ |
| تعداد گل | ۷۷ |
| تیم ملی | برزیل |

آرژانتین
نظر Grok AI: «هوش مارادونا در تواناییاش برای فریبدادن و مغلوبکردن کل خطوط دفاعی بهتنهایی دیده میشد. دید بازی، بداههپردازی و درک فضایی او باعث میشد بتواند در شلوغترین و پرهرجومرجترین صحنهها موقعیت خلق کند؛ مانند “گل قرن” در جام جهانی ۱۹۸۶. توانایی مارادونا در خواندن بازی و تطبیق با تاکتیکهای تدافعی، حتی وقتی تحت شدیدترین فشار و پرس قرار داشت، او را برای ناپولی و آرژانتین به نابغهای واقعی تبدیل کرد.»
پیش از آنکه لیونل مسی ظهور کند، جهان فوتبال یک نابغهٔ مطلق داشت: دیگو مارادونا. این سوپراستار جهانی با هوش فوتبالی خیرهکنندهاش درک و اجرای تصمیمات را در کسری از ثانیه ممکن میکرد و مدافعان را بارها و بارها خجل میساخت. میراث مارادونا بهعنوان بازیکنی که تقریباً هر کاری با توپ میتوانست انجام دهد، حتی پس از درگذشت تلخ او در سال ۲۰۲۰ پارجا باقی مانده است.
آمار باشگاهی دیگو مارادونا
| عنوان | مقدار |
|---|---|
| تعداد بازی | ۳۴۷ |
| تعداد گل | ۱۵۹ |
| باشگاهها | بوکا جونیورز، بارسلونا، ناپولی، سویا |

اسپانیا
نظر Grok AI: «نبوغ اینیستا در توانایی او برای عبور از فضاهای کوچک و تصمیمگیریهای غریزی بود که جریان بازی را تغییر میداد. حرکات ظریف، پاسکاریهای یکدو و فرارهای دقیق مانند گل فینال جام جهانی ۲۰۱۰، نمونهای از آگاهی تاکتیکی اوست. اینیستا با خواندن نیت مدافعان و بهرهبرداری از کوچکترین لغزشها، مهرهای کلیدی برای بارسلونا و اسپانیا بود. نبوغ فروتنانهاش همواره از سوی چهرههایی مانند ژاوی بهخاطر دقت و ظرافتش ستوده شده است.»
آندرس اینیستا بازیکنی استثنایی بود؛ هم با قدرت پاس و دید خارقالعادهاش ریتم بازی را کنترل میکرد و هم با دریبلهای نرم و یافتن فضا در هر نقطه از زمین راهگشا بود. به عنوان زنندهٔ گل قهرمانی اسپانیا در جام جهانی ۲۰۱۰، این استاد تاکتیک بدون شک یکی از باهوشترین فوتبالیستهای قرن ۲۱ است.
آمار باشگاهی آندرس اینیستا
| عنوان | مقدار |
|---|---|
| تعداد بازی | ۸۸۵ |
| تعداد گل | ۹۳ |
| باشگاهها | بارسلونا، ویسل کوبه، امارات کلاب |

ایتالیا
نظر Grok AI: «پیرلو با بازیسازی عمیقش تعریفی کامل از هوش فوتبالی بود. او مانند یک استاد شطرنج، چند حرکت جلوتر را میدید. تواناییاش در کنترل ریتم بازی، تغییر جهتهای بلند و دقیق، و یافتن شکافهای دفاعی، نقشی کلیدی در قهرمانی ایتالیا در جام جهانی ۲۰۰۶ و موفقیتهای یوونتوس در سری A داشت. آرامش و دید بازی پیرلو، حتی تحت فشار، به او اجازه میداد مسابقه را با کمترین تلاش فیزیکی مدیریت کند.»
آندرهآ پیرلو، مانند پل اسکولز، در اواخر دوران بازیاش پست خود را دگرگون کرد. او از یک هافبک جنگنده به یک مغز تاکتیکی تبدیل شد و عادت داشت همیشه چند متر عقبتر از رقیبش، فضا بسازد و سپس توپ را با پاسهایی دقیق و حسابشده پخش کند. پیرلو همیشه یک قدم جلوتر از بقیه فکر میکرد.
آمار باشگاهی آندرهآ پیرلو
| عنوان | مقدار |
|---|---|
| تعداد بازی | ۷۵۶ |
| تعداد گل | ۷۳ |
| باشگاهها | برشا، اینترمیلان، رجینا، آثمیلان، یوونتوس، نیویورکسیتی |

اسپانیا
نظر Grok AI: «هوش ژاوی اساس تیکیتاکای بارسلونا و سلطهٔ اسپانیا در سالهای ۲۰۰۸ تا ۲۰۱۲ بود. تواناییاش در خواندن بازی، حفظ مالکیت، و قرارگرفتن در بهترین موقعیتها حتی در فضاهای بسته بیهمتا بود. تصمیمگیری ژاوی (اینکه چه زمانی پاس بدهد، نگه دارد یا سرعت بازی را تغییر دهد) او را به کاملترین رهبر خط هافبک تبدیل کرد. آمارهایی مانند درصد موفقیت پاس ۱۰۰ درصد در برخی مسابقات و بیش از ۲۰۰ پاس گل، گواهی روشن بر تسلط تاکتیکی اوست.»
درخشش تیم پپ گواردیولا بارها تجزیه و تحلیل شده، اما قلب تپندهٔ آن تیم، ژاوی هرناندز بود. او بدون نیاز به دویدن زیاد، بازی را مانند یک رهبر ارکستر از مرکز زمین هدایت میکرد. اکنون نیز ژاوی یک مربی تواناست، اما بهعنوان بازیکن، ذهن تاکتیکی او تقریباً بیرقیب بود.
آمار باشگاهی ژاوی
| عنوان | مقدار |
|---|---|
| تعداد بازی | ۹۳۳ |
| تعداد گل | ۱۱۲ |
| باشگاهها | بارسلونا، السد |

فرانسه
نظر Grok AI: «هوش زیدان در آرامش و تصمیمگیریهایش زیر فشار نمایان میشد. توانایی او در کنترل ریتم بازی، خواندن ساختارهای دفاعی و ارسال پاسها یا دریبلهای دقیق، او را به بازیکنی تعیینکننده برای یوونتوس، رئال مادرید و تیم ملی فرانسه تبدیل کرد. نمایشهای او در جام جهانی ۱۹۹۸ و فینال لیگ قهرمانان ۲۰۰۲ نمونههای بارز سلطهٔ ذهنیاش در مسابقات حساس هستند. درک فضایی زیدان و توانایی دائمیاش در انتخاب بهترین تصمیم برای پاس، دریبل یا نگهداشتن توپ، او را در ردهٔ نابغهها قرار میدهد.»
زینالدین زیدان همانقدر که با توپ باشکوه و چشمنواز بود، در هر حرکت نیز هوشمند، دقیق و آگاه عمل میکرد. این اسطورهٔ فرانسوی نقشی کلیدی در موفقیتهای فرانسه در جام جهانی و یورو داشت و رئال مادرید را نیز به افتخارات اروپایی رساند. سرعت فکر کردن زیدان آنقدر بالا بود که کمتر بازیکنی در زمین توان رقابت با ذهنش را داشت.
آمار باشگاهی زینالدین زیدان
| عنوان | مقدار |
|---|---|
| تعداد بازی | ۶۹۰ |
| تعداد گل | ۱۲۵ |
| باشگاهها | کن، بوردو، یوونتوس، رئال مادرید |

آرژانتین
نظر Grok AI: «هوش فوتبالی مسی به همان اندازه خارقالعاده است که مهارت تکنیکیاش خیره کننده. توانایی مسی در پیشبینی حرکات مدافعان، یافتن فضا در مناطق شلوغ و تصمیمگیری لحظهای، او را از دیگران متمایز میکند.
ستاره سابق بارسلونا بازی را با دقتی کمنظیر میخواند؛ گاهی عقب میآید تا بازیسازی کند و گاهی با دریبل یا پاس در فضاهای کوچک دفاع را میشکافد. رکوردهای بینظیر مسی مانند بیش از ۳۵۰ پاس گل و بیش از ۸۰۰ گل، بازتابی از توانایی او در شکست دادن ذهنی رقباست، همانطور که در رکورد پاس گل لالیگا و عملکردهایش در مراحل حساس لیگ قهرمانان دیده میشود.»
اینکه مسی بهعنوان باهوشترین بازیکن تاریخ انتخاب نشده، شاید بزرگترین نقطه ضعف در این رتبهبندی باشد. بهترین بازیکن تاریخ فوتبال، نابغهای است فراتر از تصور؛ حرکات ریز، جابهجایی هوشمندانه و ضربات تمامکنندهٔ دقیق، همگی بخشی از ضریب هوشی فوتبالی شگفتانگیز او هستند. رقابت واقعی در مورد بهترین مغز متفکر دنیای فوتبال فقط میان مسی و یک نفر دیگر است.
آمار باشگاهی لیونل مسی
| عنوان | مقدار |
|---|---|
| تعداد بازی | ۹۳۹ |
| تعداد گل | ۷۶۲ |
| باشگاهها | بارسلونا، پاریسنژرمن، اینتر میامی |

هلند
نظر Grok AI: «هوش کرویف انقلابی بود و فوتبال توتالِ آژاکس، بارسلونا و هلند را شکل داد. تواناییاش در خواندن بازی، تغییر پستها و بهرهبرداری از فضا، تاکتیکهای فوتبال را متحول کرد. او بهعنوان بازیکن، با دید بیهمتا حملات را هدایت میکرد و از نقشهای مختلف در زمین جریان بازی را تعیین میکرد.
درک او از فضا و حرکت، بهگفتهٔ فیفا «دیدن و استفاده از فضاهایی که هیچکس دیگری قادر به دیدنش نبود»، او را به نابغهای بیرقیب تبدیل کرد. تأثیر او بهعنوان بازیکن و سپس مربی باعث میشود در صدرِ باهوشترینهای تاریخ قرار گیرد.»
یوهان کرویف نسبت به مسی یک مزیت خاص دارد: او نهفقط یکبار فوتبال را به عنوان بازیکن متحول کرد، بلکه به عنوان مربی هم انقلابی در فوتبال ایجاد نمود. نگاه کرویف به فوتبال یک سطح بالاتر از تمام همنسلانش بود و بسیاری از ستارگان نسلهای بعد نیز از فلسفهٔ او الهام گرفتند. مخترع «حرکت کرویف» برای همیشه بهعنوان مردی شناخته میشود که فوتبال مدرن را ساخت.
آمار باشگاهی یوهان کرویف
| عنوان | مقدار |
|---|---|
| تعداد بازی | ۶۰۶ |
| تعداد گل | ۳۴۵ |
| باشگاهها | آژاکس، بارسلونا، لوانته، فاینورد |